¨ Φάε, δάσκαλε…¨
Του Χαράλαμπου Σαχτούρη.
Αν δεν ξέρεις το Χαραλάμπη Σαχτούρη και διαβάσεις το βιβλίο «Φάε, δάσκαλε…». αμέσως γίνεσαι μπιστικός του φίλος. Σε σκλαβώνει η συνομιλιά του. Γιατί δεν γράφει. Σου ξεστορεί με τον δικό του απλό, ζεστό λόγο μια σκληρή, μεστή κι ενδιαφέρουσα ζωή ενός δασκάλου στα δύσκολα κι όμορφα μετεμφυλιακά χρόνια του περασμένου αιώνα.
Αν πάλι είσαι τυχερός και τον γνωρίζεις, και τυχαία σκουντουφλήσεις στις σελίδες ετούτες, μη δεις ποιος είναι ο συγγραφέας. Τον βλέπεις να ξεπηδά απ’ τα γραφτά του. Και χαίρεσαι.
Είναι ο ζεστός, ο πληθωρικός, φιλότιμος κι ευγενικός Χαραλάμπης, με την βαθιά φωνή, που θα μπορούσε και σαν βαθύφωνος όπερας να διαπρέψει, με τη μεγάλη καρδιά και τον χαρακτηριστικό γνησιοδασκαλίστικο τόνο φωνής. Ο ντελικανής[*] και πατριώτης, που ποτέ δεν υπήρξε οσφυοκάμπτης ή σφουγγοκωλάριος (σ. 9) κανενός, ο άξιος δάσκαλος που περιδιάβηκε σαν άλλος Δημητρός, (μπορεί και νάναι ο ίδιος) με τα παθήματα τα παρθενικά, τα δύσκολα και κωμικοτραγικά που, ευκολοδιάβαστα, μας παραθέτει. Ετούτος ο δάσκαλος βαριοπάτησε στη σχολικιά την έδρα, παινέθηκε σε χωριά και πολιτείες, εισέπραξε χαρές, μεθύσι ζωής απ’ τον αγώνα του, νίφτηκε στα αγιασμένα νερά της βρυσομάνας (σ. 57) μόχτησε σκαρφαλωμένος σε κορφές κι απρόσιτα χωριουδάκια, βρέθηκε …με το τσεκούρι ανά χείρας… κι άρχισε να χτυπά με δύναμη τα πολύτιμα ευρήματα με την ελπίδα πως έτσι θα μπορέσει να θέσει σε λειτουργία το τζάκι…(σ. 47), στερήθηκε βασικά αγαθά κι ανάγκες βιολογικές, …όλες οι πλαγιές κι όλα τα ρέματα δικά του ήταν. Ποιος συνάδελφος, άλλωστε, θα στεκόταν τόσο τυχερός, ώστε να χρησιμοποιεί, και να απολαμβάνει, μια τόσο πολύχρωμη και τόσο μυρωδάτη… τουαλέτα!! (σ. 57)..αλλά η αμπογιάτιστη αγάπη των απλών ανθρώπων τον πλημμύρισαν χαρά και ποιότητα ζωής.
Μια ποιότητα ζωής κι εκπαίδευσης που χάθηκε και βλέπουμε το συγγραφέα με το βουνίσιο, Αγρίτικο, ταπεραμέντο να φανερώνει τον πόνο του …και δεν επιχείρησε να συγκρατήσει το δάκρυ, που ακάλεστο ανάβλυσε και του χαράκωσε το ρυτιδιασμένο πια, πρόσωπο.(σ. 222), ένα δάκρυ που το γεύτηκα αμέτρητες φορές στ’ αντίκρισμα της καταπατημένης Ελληνικής περηφάνιας και το μηδενισμό της μαθητιώσας ηλιαχτίδας που προσμέναμε να συνεχίσει το έργο του κάθε Δημητρού δασκάλου και λειτουργού εκκλησιάς, οικογένειας και κοινωνίας μας.
Διαβάζω το βιβλίο του Χαραλάμπη Σαχτούρη και φτερουγίζω στη γενέτειρά του με τον πατέρα του αντάμα να σκαρφαλώνουμε στα καματερά βουνοκόρφια για έναν αγώνα μεγάλων ιδανικών και προσφοράς. Και τούτος ο αγώνας φλογίζει τις καρδιές μας και αδρανοποιεί τους νεώτερους που δεν τον γνώρισαν, κι έρχεται αβίαστα στα χείλη μου αυτό που, πρόσκοποι, τραγουδούσαμε «να η ζωή που δεν τη νιώθει όποιος … δεν είδε τη ζωή μας πάνω στα ψηλά βουνά…» όταν βλέπω το δάσκαλο, το Δημητρό, στην κορφή, χωρίς δρόμο, χωρίς τηλέφωνο μηδέ κι ηλεκτρικό, ταγμένο να διδάξει γράμματα και πίστη στην Πατρίδα και τη θρησκεία μας. …Μοιράστηκαν τα νοτισμένα (από την πολύμηνη υγρασία) διδακτικά βιβλία, έγιναν οι αναγνωριστικές συστάσεις, δόθηκαν οι απαραίτητες οδηγίες, επιλύθηκαν οι απορίες κα ξεκίνησε το μάθημα. Μια αίσθηση χαράς και ευτυχίας ξεχείλισε το χώρο και μια λάμψη πλημμύρισε τα δώδεκα χαρούμενα πρόσωπα, .. Σημάδι αλλαγής στη ζωή όλων…(σ. 65)
Είναι μια λαογραφική καταγραφή, παράδοσης περιδιάβημα και μηνυμάτων πλούτος καθοδηγητικός. Με το Ελληνικό φιλότιμο που δεν άφηναν οι γονείς των μαθητών χωρίς φαγητό το δάσκαλο τους όταν μαγαζιά κι εστιατόρια ήταν άγνωστο είδος. Σε ένα ¨φανάρι¨ έβανε κάθε μέρα σχεδόν ένα πιάτο φαγητό που, ..κάποιο παιδί το είχε φέρει, σταλμένο από τη μητέρα του, και το είχε τοποθετήσει εκεί σαν να εκτελούσε μια εργασία ρουτίνας. Αυτό αποτελούνταν συνήθως από τυρί, ψωμί και το χθεσινοβραδινό φαγητό της οικογένειας …(σ. 71).
Γιώργος Καμβυσέλλης
τ. καθηγητής ΤΕΙ Κρήτης– συγγραφέας
[*]Κρητική λέξη που σημαίνει παλικάρι στην ακμή της νιότης του.
