Αμανή, έναν χρόνο μετά την πυρκαγιά, του Ισίδωρου Τσούρου

Η καταστροφή στην Αμανή δεν έγινε ευκαιρία επανεκκίνησης. Έναν χρόνο μετά, η ακριτική περιοχή εξακολουθεί να περιμένει αποκατάσταση, βασικές υπηρεσίες, ασφάλεια και σχέδιο για το μέλλον.

Ένα χρόνο μετά την πυρκαγιά της 12ης Αυγούστου 2025, η κατάσταση στην Αμανή δεν μπορεί να αξιολογείται με βάση τις επισκέψεις αρμοδίων, τις συσκέψεις και τα δελτία Τύπου. Πρέπει να αξιολογείται με βάση το αν οι κάτοικοι μπορούν να ζουν με ασφάλεια και αξιοπρέπεια στον τόπο τους.

Υπάρχει σήμερα μόνιμο Πυροσβεστικό Κλιμάκιο; Είναι πλήρως στελεχωμένο το Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο της Βολισσού; Έχει διασφαλιστεί η λειτουργία του μοναδικού σχολικού συγκροτήματος της Αμανής χωρίς ελλείψεις εκπαιδευτικών; Υπάρχει αξιόπιστη συγκοινωνία για όλα τα χωριά και όλες τις ημέρες της εβδομάδας; Λειτουργεί πρατήριο καυσίμων; Έχει παρουσιαστεί ειδικό σχέδιο αποκατάστασης της καμένης περιοχής Natura 2000; Ακυρώθηκε ο διαγωνισμός για την έρευνα και εξόρυξη αντιμονίου;

Για κανένα από αυτά δεν υπάρχει σήμερα δεσμευτική απάντηση.

Έγιναν μεμονωμένες παρεμβάσεις. Θεσπίστηκαν τα συνήθη μέτρα κρατικής αρωγής, και πραγματοποιήθηκαν έργα πυροπροστασίας μέσω του προγράμματος Antinero. Ωστόσο, μία απόφαση αποζημίωσης δεν είναι πληρωμή, μία προκήρυξη δεν είναι στελεχωμένο ιατρείο, δύο δρομολόγια τις εργάσιμες ημέρες δεν είναι ολοκληρωμένο συγκοινωνιακό δίκτυο και ένα πρόγραμμα καθαρισμών δεν υποκαθιστά τη μόνιμη παρουσία της Πυροσβεστικής.

Η Αμανή εξακολουθεί να στερείται βασικών υποδομών και εγγυήσεων που σε άλλες περιοχές θεωρούνται αυτονόητες. Αυτό δυστυχώς δεν αποτελεί αποκατάσταση. Είναι σιωπηρή διαιώνιση της εγκατάλειψης.

Η καταστροφή θα μπορούσε να είχε γίνει το σημείο καμπής για την επανεκκίνηση της ακριτικής αυτής περιοχής που ήδη έχανε πληθυσμό, υπηρεσίες και παραγωγική δραστηριότητα. Έναν χρόνο αργότερα, είναι πλέον σαφές ότι αυτή η ευκαιρία δεν αξιοποιήθηκε. Η επίσημη Πολιτεία αντιμετώπισε την Αμανή κυρίως σαν μια ενοχλητική εκκρεμότητα και όχι ως περιοχή με προοπτική που απαιτεί συνολική ανασυγκρότηση.

Η Αμανή παραμένει ανοχύρωτη απέναντι στην επόμενη φωτιά.

Η πυρκαγιά του Αυγούστου 2025 έπληξε, σύμφωνα με τη χαρτογράφηση του Κέντρου Αριστείας BEYOND του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, 73.560 στρέμματα στη βόρεια Χίο. Από αυτά, τα 59.470 στρέμματα βρίσκονταν εντός του δικτύου Natura 2000. Δηλαδή σχεδόν το 80% της καμένης έκτασης της συγκεκριμένης πυρκαγιάς ήταν προστατευόμενη περιοχή.

Επιπλέον, μεγάλο μέρος των εκτάσεων της Χίου που κάηκαν το 2025 είχε καεί και στο παρελθόν, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο μόνιμης περιβαλλοντικής υποβάθμισης.

Τον Απρίλιο του 2026, η νέα πυρκαγιά στην Παρπαριά απέδειξε ότι ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός. Η δυσβατότητα, οι μεγάλες αποστάσεις και η απουσία μόνιμων υποδομών εξακολουθούν να καθορίζουν τον χρόνο απόκρισης.

Το έργο Antinero 2026 είναι θετική παρέμβαση αλλά ταυτόχρονα, σταγόνα στον ωκεανό. Με προϋπολογισμό 2 εκατομμυρίων ευρώ περιέλαβε εργασίες σε περίπου 1.200 στρέμματα, έξι μεταλλικές δεξαμενές νερού και τρεις αντιπυρικές ζώνες, κυρίως στη βόρεια Χίο. Δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Δεν πρέπει, όμως, και να παρουσιαστεί ως πλήρης θωράκιση μιας τεράστιας, δύσβατης και επανειλημμένα καμένης περιοχής.

Η Αμανή παραμένει η μοναδική μεγάλη γεωγραφική ενότητα της Χίου χωρίς μόνιμη παρουσία του Πυροσβεστικού Σώματος. Το αίτημα για Πυροσβεστικό Κλιμάκιο διατυπώνεται εδώ και τριάντα χρόνια. Μετά την καταστροφή του 2025, η συνέχιση αυτής της εκκρεμότητας είναι πολιτικά και διοικητικά αδικαιολόγητη.

Απαιτείται τώρα συγκεκριμένη κυβερνητική απόφαση με ημερομηνία λειτουργίας, οργανικές θέσεις, μόνιμο προσωπικό, κατάλληλα οχήματα για δύσβατες περιοχές και επαρκή εξοπλισμό.
Παράλληλα χρειάζονται ελεγμένα σημεία υδροληψίας, συντηρημένες δεξαμενές, αντιπυρικές ζώνες γύρω από τους οικισμούς, καθαροί δασικοί και αγροτικοί δρόμοι, τοπική εκπαιδευμένη ομάδα Πολιτικής Προστασίας, σχέδια εκκένωσης για κάθε χωριό και ετήσια δημόσια άσκηση ετοιμότητας.

Χρειάζεται επίσης πλήρης τεχνικός έλεγχος και συστηματική συντήρηση του δικτύου ηλεκτροδότησης. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες για το πόρισμα της Πυροσβεστικής, η φωτιά αποδίδεται σε ηλεκτρικό τόξο σε τμήμα του δικτύου διανομής. Η διερεύνηση πρέπει να ολοκληρωθεί, τα κρίσιμα ευρήματα να δημοσιοποιηθούν στον βαθμό που επιτρέπει ο νόμος και να παρουσιαστούν τα συγκεκριμένα μέτρα που ελήφθησαν ώστε να μην επαναληφθεί το ίδιο περιστατικό.

Χωρίς το σχολείο, η Αμανή δεν έχει μέλλον.

Το σχολικό συγκρότημα της Βολισσού, όπου λειτουργούν νηπιαγωγείο, δημοτικό, γυμνάσιο και λυκειακές τάξεις, δεν είναι μία συνήθη δημόσια δομή. Είναι το μοναδικό ενεργό σχολικό κέντρο για τα 19 χωριά της Αμανής και βασική προϋπόθεση για να παραμείνουν ή να εγκατασταθούν νέες οικογένειες στην περιοχή.

Το Νοέμβριο του 2025 φοιτούσαν 16 μαθητές στο Γυμνάσιο και στις Λυκειακές Τάξεις, 7 στο Δημοτικό και 5 στο Νηπιαγωγείο. Λίγες εβδομάδες μετά την έναρξη της ίδιας σχολικής χρονιάς, το Γυμνάσιο–Λύκειο είχε 41 κενές διδακτικές ώρες.

Η αποκατάσταση των ζημιών στους αθλητικούς χώρους ήταν αναγκαία, αλλά δεν λύνει το βασικό ζήτημα: τη διαρκή υποβάθμιση του σχολείου εξαιτίας της μείωσης του πληθυσμού και των επαναλαμβανόμενων κενών εκπαιδευτικών.

Πριν ανοίξουν τα σχολεία τον Σεπτέμβριο, το Υπουργείο Παιδείας οφείλει να εγγυηθεί δημόσια ότι όλες οι θέσεις θα έχουν καλυφθεί από την πρώτη ημέρα. Απαιτούνται ειδικά κίνητρα για τους εκπαιδευτικούς, εξασφάλιση στέγης, σταθερά μαθητικά δρομολόγια, ψυχοκοινωνική υποστήριξη των παιδιών που έζησαν την πυρκαγιά και ρητή δέσμευση ότι το σχολικό συγκρότημα θα παραμείνει σε λειτουργία.

Η βιωσιμότητα του σχολείου δεν θα εξασφαλιστεί μόνο με διοικητικές εξαιρέσεις. Χρειάζεται ειδικό πρόγραμμα προσέλκυσης και στήριξης οικογενειών, με κατοικία, εργασία, παιδική φροντίδα και πρόσβαση σε υπηρεσίες. Το σχολείο δεν κλείνει επειδή «δεν υπάρχουν αρκετά παιδιά». Κλείνει όταν η Πολιτεία δεν δημιουργεί τις συνθήκες για να μπορούν οι οικογένειες να ζήσουν στην περιοχή.

Το ιατρείο πρέπει να στελεχωθεί, όχι απλώς να προκηρύσσονται θέσεις.

Το Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο Βολισσού καλείται να καλύψει μία μεγάλη, απομακρυσμένη και γερασμένη περιοχή, με δύσκολο οδικό δίκτυο και μεγάλους χρόνους μετακίνησης προς την πόλη της Χίου. Παρ’ όλα αυτά, η μόνιμη και επαρκής στελέχωσή του παραμένει διαχρονικό αίτημα.

Η θέση Διευθυντή Γενικής ή Οικογενειακής Ιατρικής ή Εσωτερικής Παθολογίας προκηρύχθηκε εκ νέου το καλοκαίρι του 2026, με προθεσμία αιτήσεων έως τις 27 Ιουλίου. Η προκήρυξη είναι το αναγκαιο βήμα. Δεν αποτελεί, όμως, παροχή υπηρεσίας μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία, να διοριστεί γιατρός και να αναλάβει καθήκοντα. Και η εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο γιατί λείπουν συνολικά κίνητρα που θα προσέλκυαν επιστήμονες.

Η κυβέρνηση και η αρμόδια Υγειονομική Περιφέρεια οφείλουν να δημοσιοποιήσουν σαφές χρονοδιάγραμμα διορισμού και πλήρους στελέχωσης. Το Ιατρείο χρειάζεται μόνιμο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, οδηγό ασθενοφόρου, αξιόπιστη κάλυψη επειγόντων, βασικό εργαστηριακό και τηλεϊατρικό εξοπλισμό και οργανωμένο σύστημα αναπλήρωσης ώστε να μη μένει ακάλυπτο σε άδειες ή μετακινήσεις προσωπικού.

Σε μία περιοχή όπου οι αποστάσεις μπορεί να κρίνουν τη ζωή ενός ανθρώπου, η υγειονομική κάλυψη δεν μπορεί να εξαρτάται από έκτακτες μετακινήσεις, φιλότιμο εργαζομένων ή περιοδικές επισκέψεις κλιμακίων.

Συγκοινωνία μόνο τις καθημερινές και χωριά «κατόπιν συνεννόησης» δεν αρκούν.

Η έναρξη δημοτικής συγκοινωνίας τον Οκτώβριο του 2025 προσπάθησε να καλύψει ένα σοβαρό κενό, αφού η περιοχή είχε μείνει σχεδόν έναν χρόνο χωρίς σταθερή δημόσια σύνδεση. Η γραμμή προβλέπει δύο διαδρομές με επιστροφή από Δευτέρα έως Παρασκευή. Για τα υπόλοιπα χωριά, πέρα από τη Βολισσό, απαιτείται προσυνεννόηση 24 ωρών. Σαββατοκύριακα δεν προβλέπονται τακτικά δρομολόγια.

Αυτό αποτελει βελτίωση σε σχέση με τον πλήρη αποκλεισμό. Δεν είναι, όμως, ισότιμη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση. Δεν καλύπτει επαρκώς τους κατοίκους που χρειάζονται γιατρό, φάρμακα, διοικητικές υπηρεσίες ή μετακίνηση σε ώρες διαφορετικές από το περιορισμένο πρόγραμμα. Δεν εξασφαλίζει πλήρη πρόσβαση στα 19 χωριά και δεν παρέχει εναλλακτική όταν το μοναδικό όχημα παρουσιάσει βλάβη.

Απαιτείται μόνιμη, χρηματοδοτημένη και ελεγχόμενη γραμμή δημόσιας υπηρεσίας, με εφεδρικό όχημα, κάλυψη Σαββατοκύριακου, πραγματική σύνδεση όλων των χωριών και ωράρια που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες υγείας, εκπαίδευσης, εργασίας και διοικητικής εξυπηρέτησης. Η συγκοινωνία δεν είναι χάρη προς έναν μικρό πληθυσμό. Είναι το μέσο που εμποδίζει την περαιτέρω απομόνωση και ερήμωση.

Η φωτιά κατέστρεψε το μοναδικό πρατήριο καυσίμων της Αμανής. Το πλησιέστερο πρατήριο βρίσκεται περίπου 40 χιλιόμετρα μακριά, με άμεσες συνέπειες για κατοίκους, αγρότες, κτηνοτρόφους, αλιείς, επαγγελματίες και επισκέπτες.

Τον Ιούνιο του 2026 αναφερόταν ότι, στην καλύτερη περίπτωση, το πρατήριο θα μπορούσε να επαναλειτουργήσει το Πάσχα του 2027. Τον Ιούλιο ανακοινώθηκε ότι επιλύθηκε το ιδιοκτησιακό ζήτημα, αλλά η επίλυση αυτή είναι μόνο προϋπόθεση για την αποκατάσταση και όχι η ίδια η επαναλειτουργία.

Δεν είναι αποδεκτό μία ολόκληρη γεωγραφική ενότητα να παραμένει επί μήνες χωρίς δυνατότητα ανεφοδιασμού. Κυβέρνηση, Περιφέρεια και Δήμος οφείλουν να εξασφαλίσουν αδειοδοτημένη προσωρινή λύση και να ανακοινώσουν δεσμευτική ημερομηνία πλήρους επαναλειτουργίας, μαζί με το χρηματοδοτικό και αδειοδοτικό σχήμα που θα την καταστήσει εφικτή.

Η Natura 2000 δεν είναι ταμπέλα, είναι υποχρέωση προστασίας και αποκατάστασης.

Η Αμανή αποτελεί περιοχή εξαιρετικής περιβαλλοντικής αξίας. Ο χαρακτηρισμός Natura 2000 δεν είναι διαφημιστικό στοιχείο και δεν εξαντλείται σε έναν χάρτη. Δημιουργεί υποχρέωση διατήρησης και αποκατάστασης των προστατευόμενων οικοτόπων και ειδών.

Όταν σχεδόν το 80% της έκτασης που κάηκε τον Αύγουστο του 2025 βρισκόταν εντός Natura 2000, η Πολιτεία όφειλε να παρουσιάσει ειδικό, δημόσιο και επιστημονικά τεκμηριωμένο σχέδιο οικολογικής αποκατάστασης. Το σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει χαρτογράφηση της βλάβης ανά οικότοπο, αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα, παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης, στοχευμένες παρεμβάσεις όπου αυτή δεν επαρκεί, προστασία των υδάτινων πόρων και της άγριας ζωής, καθώς και δημόσια ετήσια αξιολόγηση της πορείας αποκατάστασης.

Πρέπει επίσης να αποκλειστεί κάθε αλλαγή χρήσης ή δραστηριότητα που θα επιβαρύνει περαιτέρω τα καμένα και ήδη ευάλωτα οικοσυστήματα. Η αποκατάσταση της Natura 2000 πρέπει να ενταχθεί σε ειδικό προϋπολογισμό και να τεθεί υπό επιστημονική και κοινωνική εποπτεία. Χωρίς συγκεκριμένα έργα, πόρους, δείκτες και χρονοδιάγραμμα, η επίκληση της περιβαλλοντικής προστασίας παραμένει κενή.

Την ώρα που η Αμανή προσπαθεί να ανακάμψει από μία τεράστια οικολογική καταστροφή, ο διεθνής διαγωνισμός για την έρευνα και εκμετάλλευση αντιμονίου δεν έχει ακυρωθεί. Η προκήρυξη αφορά αρχική έκταση 9,02 τετραγωνικών χιλιομέτρων, με δυνατότητα επέκτασης έως 65 τετραγωνικά χιλιόμετρα στη βόρεια Χίο. Η επίμαχη ζώνη περιλαμβάνει προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, αναδασωτέες εκτάσεις, οικισμούς, λεκάνες απορροής και την ευρύτερη περιοχή των ιαματικών πηγών των Αγιασμάτων.

Η δικαστική διαμάχη εκκρεμεί. Μεταξύ των νομικών ζητημάτων που τέθηκαν είναι η έλλειψη προηγούμενης περιβαλλοντικής αδειοδότησης και ειδικής οικολογικής αξιολόγησης, η συμβατότητα με τον χωροταξικό σχεδιασμό και η προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος.

Η δικαστική εκκρεμότητα δεν απαλλάσσει την κυβέρνηση από την πολιτική της ευθύνη. Η κυβέρνηση μπορεί και οφείλει να ακυρώσει τον διαγωνισμό. Δεν είναι συνεπές να ζητά από τους κατοίκους να την εμπιστευθούν, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας μεγάλης εξορυκτικής δραστηριότητας στην ίδια περιοχή.

Η θέση της τοπικής κοινωνίας είναι σαφής και έχει εκφραστεί από κατοίκους, κοινότητες, επιστημονικούς και επαγγελματικούς φορείς, Δήμο και Περιφέρεια: όχι στην εξόρυξη αντιμονίου. Η απαίτηση είναι συγκεκριμένη: άμεση ακύρωση του διαγωνισμού και οριστικός αποκλεισμός εξορυκτικής δραστηριότητας στην Αμανή.

Οι αποζημιώσεις πρέπει να φτάσουν στους δικαιούχους.

Οι αποζημιώσεις παραμένουν κεντρικό ζήτημα. Έχουν θεσπιστεί μέτρα και έχουν ξεκινήσει διαδικασίες, αλλά στα τέλη Ιουλίου 2026 τα χρήματα της αποζημίωσης ειδικού σκοπού δεν είχαν ακόμη καταβληθεί, οι πληρωμές για κατεστραμμένα προϊόντα αναμένονταν μέσα στον Σεπτέμβριο και εξακολουθούσε να εκκρεμεί η επιδότηση ενοικίου για πληγέντες που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Η κυβέρνηση, η Περιφέρεια και ο Δήμος οφείλουν να δημοσιοποιήσουν πλήρη πίνακα ανά κατηγορία: αριθμός αιτήσεων, εγκρίσεις, απορρίψεις, καταβληθέντα ποσά, εκκρεμότητες και ημερομηνία εξόφλησης. Η αναφορά σε συνολικά κονδύλια δεν αποδεικνύει ότι οι άνθρωποι πληρώθηκαν.

Ιδιαίτερη παρέμβαση χρειάζεται ο πρωτογενής τομέας. Οι γεωργοί, οι κτηνοτρόφοι και οι μελισσοκόμοι έχασαν όχι μόνο περιουσία αλλά και παραγωγική δυνατότητα: καλλιέργειες, ζώα, μελίσσια, ζωοτροφές, εξοπλισμό και μελλοντικό εισόδημα. Χρειάζεται ειδικό πολυετές πρόγραμμα που να καλύπτει την απώλεια παραγωγής, την αντικατάσταση ζωικού και μελισσοκομικού κεφαλαίου, τις ζωοτροφές, την αποκατάσταση εγκαταστάσεων και την επανεκκίνηση της δραστηριότητας.

Η ευκαιρία για επανεκκίνηση χάθηκε.

Μια καταστροφή δεν είναι «ευκαιρία» για επικοινωνιακή αξιοποίηση. Όταν όμως έχει ήδη συμβεί, δημιουργεί για την Πολιτεία την υποχρέωση να αλλάξει πορεία. Η πυρκαγιά του 2025 θα μπορούσε να είχε αποτελέσει την αφετηρία μιας ολοκληρωμένης πολιτικής για την επανεκκίνηση της Αμανής: προστασία και αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, επαναφορά των δημόσιων υπηρεσιών, στήριξη της μόνιμης κατοικίας, προσέλκυση νέων οικογενειών, ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα και των μικρών επιχειρήσεων, ανάδειξη των χωριών, των μονοπατιών, των ιαματικών πηγών, της ιστορίας και των τοπικών προϊόντων.

Αυτό δεν έγινε. Έναν χρόνο μετά, δεν έχει παρουσιαστεί ένα ενιαίο σχέδιο δημογραφικής, παραγωγικής και τουριστικής επανεκκίνησης, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, υπεύθυνους φορείς και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα. Η Πολιτεία περιορίστηκε σε αποζημιώσεις, επιμέρους έργα και αποσπασματικές ανακοινώσεις, χωρίς να απαντήσει στο βασικό ερώτημα: πώς θα ξαναγίνει η Αμανή τόπος στον οποίο άνθρωποι μπορούν να κατοικούν, να εργάζονται, να δημιουργούν και να μεγαλώνουν τα παιδιά τους;

Οι προσπάθειες προβολής και κινητοποίησης που γίνονται από συλλόγους, τοπικές συλλογικότητες, εθελοντές, επαγγελματίες και μεμονωμένους κατοίκους είναι πολύτιμες. Κρατούν την Αμανή ορατή, οργανώνουν δράσεις, στηρίζουν την τοπική αγορά και θυμίζουν ότι ο τόπος παραμένει ζωντανός. Είναι όμως αποσπασματικές, στηρίζονται σε περιορισμένους πόρους και στην προσωπική εξάντληση λίγων ανθρώπων και δεν μπορούν να υποκαταστήσουν μια οργανωμένη δημόσια πολιτική.

Η προβολή της Αμανής δεν μπορεί να επαφίεται στην καλή θέληση των κατοίκων της. Χρειάζεται μόνιμο σχέδιο ταυτότητας και προβολής του τόπου, χρηματοδοτημένο πρόγραμμα πολιτιστικού και περιπατητικού τουρισμού, στήριξη των τοπικών προϊόντων και επιχειρήσεων, κίνητρα για νέες δραστηριότητες και κατοίκους, καθώς και διασύνδεση όλων αυτών με τις αναγκαίες υποδομές. Χωρίς σχολείο, γιατρό, συγκοινωνία, καύσιμα, ψηφιακές υπηρεσίες και ασφάλεια απέναντι στη φωτιά, καμία καμπάνια προβολής δεν μπορεί να φέρει βιώσιμη ανάπτυξη.

Ο πρώτος και κρισιμότερος χρόνος μετά την καταστροφή χάθηκε. Χάθηκε η δυνατότητα να σταλεί αμέσως το μήνυμα ότι η Αμανή όχι μόνο δεν θα εγκαταλειφθεί, αλλά θα αποτελέσει προτεραιότητα εθνικής και περιφερειακής πολιτικής. Αυτός ο χαμένος χρόνος δεν αναπληρώνεται με επετειακές εκδηλώσεις και νέες εξαγγελίες. Και δεν υπάρχει περιθώριο να χαθεί άλλος ένας.

Η λογοδοσία δεν περιορίζεται στην εξακρίβωση του σημείου έναρξης της πυρκαγιάς. Πρέπει να εξεταστούν συνολικά η πρόληψη, η συντήρηση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, η κατανομή των επίγειων και εναέριων μέσων, ο επιχειρησιακός συντονισμός, οι καθυστερήσεις, η ετοιμότητα εκκένωσης και η προστασία των οικισμών.

Απαιτείται πλήρης εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την επιστημονική αξιολόγηση μεγάλης πυρκαγιάς, δημοσιοποίηση των πορισμάτων στον βαθμό που επιτρέπεται και δικαστική διερεύνηση κάθε πράξης ή παράλειψης. Κανείς δεν πρέπει να καταδικαστεί χωρίς στοιχεία. Κανείς, όμως, δεν μπορεί να εξαιρεθεί από τον έλεγχο.

Δεκατρείς δεσμεύσεις που πρέπει να δοθούν τώρα.
Στην επέτειο της πυρκαγιάς, κυβέρνηση, Περιφέρεια και Δήμος οφείλουν να απαντήσουν δημόσια και δεσμευτικά στα εξής:

1. Πότε θα λειτουργήσει το μόνιμο Πυροσβεστικό Κλιμάκιο Αμανής, με ποιο προσωπικό, ποια οχήματα και ποιον προϋπολογισμό;

2. Ποιο είναι το ολοκληρωμένο σχέδιο αντιπυρικής προστασίας για κάθε χωριό, με αντιπυρικές ζώνες, σημεία υδροληψίας, δρόμους πρόσβασης, σχέδια εκκένωσης και εγγυημένο χρόνο πρώτης απόκρισης;

3. Πότε θα ολοκληρωθούν όλες οι αποζημιώσεις, ανά κατηγορία δικαιούχων, χωρίς άλλες μεταθέσεις και χωρίς νέα γραφειοκρατικά εμπόδια;

4. Ποιο ειδικό πολυετές πρόγραμμα θα στηρίξει τον πρωτογενή τομέα και θα αποκαταστήσει την παραγωγική δυνατότητα της περιοχής;

5. Πώς θα διασφαλιστεί η λειτουργία του σχολείου της Βολισσού, με όλες τις θέσεις εκπαιδευτικών καλυμμένες από την πρώτη ημέρα, στέγη και κίνητρα για το προσωπικό και πρόγραμμα προσέλκυσης οικογενειών;

6. Πότε θα αναλάβει μόνιμος γιατρός στο ΠΠΙ Βολισσού και πότε θα καλυφθούν οι αναγκαίες θέσεις ιατρικού, νοσηλευτικού και διασωστικού προσωπικού;

7. Πότε θα αποκτήσει η Αμανή πλήρη συγκοινωνιακή κάλυψη, επτά ημέρες την εβδομάδα, για όλα τα χωριά και με εφεδρικό όχημα;

8. Ποια προσωρινή λύση θα δοθεί άμεσα για τον ανεφοδιασμό καυσίμων και ποια είναι η δεσμευτική ημερομηνία επαναλειτουργίας του πρατηρίου της Βολισσού;

9. Ποιο είναι το ειδικό σχέδιο αποκατάστασης της Natura 2000, με επιστημονική εποπτεία, χρηματοδότηση, έργα, δείκτες και χρονοδιάγραμμα;

10. Πότε θα ακυρωθεί ο διαγωνισμός για την έρευνα και εξόρυξη αντιμονίου και πώς θα κατοχυρωθεί ότι οι καμένες και προστατευόμενες εκτάσεις δεν θα υποστούν νέα βιομηχανική επιβάρυνση;

11. Πότε θα δημοσιοποιηθεί η πλήρης αξιολόγηση της πυρκαγιάς, μαζί με τα μέτρα ελέγχου και συντήρησης του δικτύου ηλεκτροδότησης και τα συμπεράσματα για τον επιχειρησιακό συντονισμό;

12. Ποιο είναι το σχέδιο δημογραφικής, παραγωγικής και τουριστικής επανεκκίνησης της Αμανής, με κίνητρα μόνιμης εγκατάστασης, στήριξη της τοπικής επιχειρηματικότητας και των προϊόντων, οργανωμένη προβολή και σταθερή δημόσια χρηματοδότηση που δεν θα εξαρτάται από τις πρωτοβουλίες συλλόγων και ιδιωτών;

13. Πότε θα παρουσιαστεί ενιαίο σχέδιο ανασυγκρότησης της Αμανής, με προϋπολογισμό ανά δράση, υπεύθυνο φορέα, δεσμευτικές ημερομηνίες, δημόσιο πίνακα προόδου και θεσμική συμμετοχή των κατοίκων;

Η περίοδος ανοχής τελείωσε.

Η Αμανή δεν χρειάζεται άλλον έναν κατάλογο προθέσεων. Χρειάζεται κρατική παρουσία και μετρήσιμα αποτελέσματα.

Ένα σχολείο που κάθε χρόνο αγωνιά για μαθητές και εκπαιδευτικούς δεν είναι διασφαλισμένο. Ένα ιατρείο με θέση που προκηρύχθηκε, χωρίς ακόμη γνωστοποιημένο διορισμό, δεν είναι πλήρως στελεχωμένο. Ένα λεωφορείο χωρίς κάλυψη Σαββατοκύριακου και με τα χωριά κατόπιν ραντεβού δεν αποτελεί ολοκληρωμένο δίκτυο. Ένα πρατήριο που παραμένει κλειστό δεν αποτελεί υποδομή. Μια περιοχή Natura χωρίς ειδικό σχέδιο αποκατάστασης δεν προστατεύεται ουσιαστικά. Και μια περιοχή χωρίς μόνιμη πυροσβεστική παρουσία παραμένει ανοχύρωτη, όσα έργα κι αν ανακοινώνονται.

Έναν χρόνο μετά, το αίτημα είναι συγκεκριμένο: πληρωμές, μόνιμες υπηρεσίες, προστασία του περιβάλλοντος, ακύρωση της εξόρυξης, λογοδοσία και ενιαίο σχέδιο με χρήματα, αρμοδίους και προθεσμίες. Η καταστροφή δεν έγινε αφετηρία επανεκκίνησης. Η πρώτη ευκαιρία χάθηκε. Η ευθύνη τώρα είναι να μη χαθεί και η ίδια η Αμανή.

Οι κάτοικοι της Αμανής δεν έχουν υπερβολικές αξιώσεις, ούτε διεκδικούν προνόμια. Αξιώνουν όσα η Πολιτεία οφείλει σε κάθε πολίτη: προστασία της ζωής και της περιουσίας, πρόσβαση στην υγεία, στην παιδεία, στις συγκοινωνίες και στην πολιτική προστασία, καθώς και ουσιαστική μέριμνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη μιας νησιωτικής και ακριτικής περιοχής.

Η νομική βάση είναι σαφής: το άρθρο 24 του Συντάγματος καθιστά την προστασία του περιβάλλοντος υποχρέωση του Κράτους, ενώ το άρθρο 101 §4 επιβάλλει ιδιαίτερη μέριμνα για την ανάπτυξη των νησιωτικών περιοχών. Βουλή των Ελλήνων – άρθρο 24⁠, άρθρο 101⁠.

Η επιλογή των κατάλληλων μέτρων ανήκει στην Πολιτεία. Η υποχρέωσή της να ενεργήσει, όμως, δεν είναι προαιρετική. Όταν, έναν χρόνο μετά την καταστροφή, οι γνωστοί κίνδυνοι παραμένουν και οι βασικές υποδομές εξακολουθούν να πάσχουν, δεν πρόκειται πλέον μόνο για πολιτική ολιγωρία. Εγείρεται σοβαρό ζήτημα ισότητας, νομιμότητας και κρατικής ευθύνης.

Η εγκατάλειψη της Αμανής είναι αποτέλεσμα συγκεκριμένων πράξεων και παραλείψεων, για τις οποίες υπάρχουν αρμόδιοι και ευθύνες.

Οι κάτοικοι ζητούν από την Πολιτεία να εκπληρώσει τις συνταγματικές υποχρεώσεις της και να εγγυηθεί έμπρακτα το δικαίωμά τους να παραμείνουν, να εργάζονται και να ζουν με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και προοπτική στον τόπο τους.