Τον δεύτερο πιο εξαγωγικό κλάδο τροφίμων της χώρας, με ετήσιες εξαγωγές πάνω από 400 εκατ. ευρώ ή το 75% περίπου των συνολικών πωλήσεών του, αποτελεί ο τομέας της ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα. Σήμερα επτά εταιρείες του κλάδου είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών, 15 κατατάσσονται στις 100 μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων της χώρας, ενώ απασχολούνται 10.000 εργαζόμενοι στον κλάδο, που δραστηριοποιείται στην περιφέρεια και στις ακριτικές κυρίως περιοχές. Συνολικά η εγχώρια αγορά υπολογίζεται σε 450 εκατ. ευρώ, ενώ στελέχη του κλάδου αναμένουν τα επόμενα χρόνια ότι θα ξεπεράσει τα 600 εκατ. ευρώ.
Από το «αμαρτωλό» και χρηματιστηριακά παρελθόν των προηγουμένων ετών, που οδηγήθηκε από τον κατακερματισμό του κλάδου σε πολλές εταιρείες, και τον πόλεμο τιμών ακόμη και κάτω του κόστους, που οδήγησε σε μια κακή χρηματοοικονομική κατάσταση τις περισσότερες εταιρείες, φαίνεται ότι ο τομέας ανακάμπτει εκ νέου ως απόρροια: πρώτον, των μεγάλων ανακατατάξεων που γνώρισε και οι οποίες οδήγησαν πλέον το 70% της αγοράς των συνολικά 300 εταιρειών να ανήκει στους μεγάλους και, δεύτερον, του γεγονότος ότι έχει ουσιαστικά σηματοδοτηθεί ο τερματισμός του πολέμου των τιμών κυρίως από τους μικρούς του κλάδου, με την εν λόγω αγορά να δείχνει πλέον σημάδια εξορθολογισμού. Πριν από λίγες ημέρες μάλιστα η εταιρεία Gazadco, σαουδαραβικών συμφερόντων, εξαγόρασε το 9,8% του μετοχικού κεφαλαίου της Σελόντα, που θεωρείται η απαρχή μιας στενότερης συνεργασίας.
Ελληνικό το 52% της παραγωγής
«H μεσογειακή ιχθυοκαλλιέργεια σήμερα σε μεγάλο βαθμό ταυτοποιείται με την Ελλάδα και την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου καθώς η χώρα μας παράγει το 52% της μεσογειακής παραγωγής. H ετήσια παραγωγή τσιπούρας, λάβρακος και νέων ειδών ξεπερνά τους 85.000 τόνους, η παραγωγή γόνου τα 300 εκατ. ιχθύδια, ενώ οι ελληνικές εταιρείες ιχθυοκαλλιέργειας πλησιάζουν συνολικά τις 300» σημειώνει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Θαλασσοκαλλιεργειών και πρόεδρος της εισηγμένης στο XA εταιρείας Νηρεύς κ. Αρ. Μπελλές. H επανάσταση στις υδατοκαλλιέργειες ξεκίνησε στη Νορβηγία το 1970, όπου χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά πλωτοί ιχθυοκλωβοί για την εκτροφή πέστροφας και σολομού, των οποίων η παραγωγή από 650 τόνους τότε σήμερα ξεπερνά τους 450.000 τόνους. H χρήση των πλωτών κλωβών συνέβαλε αποφασιστικά στην καθιέρωση της υδατοκαλλιέργειας ως εναλλακτικής λύσης για την αύξηση της αλιευτικής παραγωγής, η οποία στις θάλασσες συνεχώς φθίνει. Σταδιακά ο κλάδος ορθολογικοποιήθηκε σε ό,τι αφορά τις εταιρείες, σταμάτησε την άναρχη δόμησή του και μειώθηκε ο αθέμιτος ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών. Οι επιχειρηματικές συνέργειες και οι όμιλοι επιχειρήσεων έχουν διαμορφώσει έναν διαρκώς ανοδικά εξελισσόμενο πυρήνα, που με τη σειρά του δημιουργεί συνθήκες σταθερότητας στον κλάδο. «Οι επιχειρήσεις του κλάδου τολμούν πλέον, αναλαμβάνουν κινδύνους, επενδύουν στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Θετικά σε αυτή την προσπάθεια θα μπορούσαν να δράσουν ο περαιτέρω εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου, η μέριμνα των αρχών για την προστασία της ιχθυοκαλλιέργειας, η διαμόρφωση μακρόπνοης στρατηγικής, καθώς και η αρωγή από τις τοπικές αρχές και την περιφέρεια και η χωροθέτηση περιοχών ιχθυοκαλλιέργειας» αναφέρει ο κ. Μπελλές.
«Πρωταγωνιστικό ρόλο με μερίδιο αγοράς 29% στη μεσογειακή ιχθυοκαλλιέργεια στην Ελλάδα διαδραματίζει ο όμιλος εταιρειών Νηρεύς, που αποτελεί τη μεγαλύτερη εταιρεία ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα και στην EE και τον μεγαλύτερο παραγωγό τσιπούρας και λαβρακιού παγκοσμίως, με ετήσια παραγωγή ιχθύων 25.000 τόνων» αναφέρει ο κ. Π. Αλεξάκης, σύμβουλος διοίκησης της εταιρείας και πρώην πρόεδρος του XA.
Είναι δε η τέταρτη μεγαλύτερη εταιρεία της χώρας του κλάδου των τροφίμων όσον αφορά την παραγωγή ιχθυοτροφών, γόνου, νωπών ιχθυηρών, μεταποιημένων προϊόντων και τον εξοπλισμό ιχθυοκαλλιεργητικών μονάδων. Εξάγει πάνω από το 90% των τελικών προϊόντων της σε πάνω από 25 χώρες και κυρίως στην EE και τροφοδοτεί με γόνο και ιχθυοτροφές δεκάδες ιχθυοκαλλιεργητικές εταιρείες. «Ο όμιλος προχώρησε σε χρηματοοικονομικό και λειτουργικό ανασχεδιασμό, με εκλογίκευση της δομής του, με συγχωνεύσεις εταιρειών, με αναδιάρθρωση επιχειρηματικών μονάδων και με προώθηση της καθαρότητας του αντικειμένου του. Οι πωλήσεις του έφθασαν τα 138 εκατ. ευρώ το 2005 και προβλέπεται να φθάσουν τα 170 εκατ. ευρώ το 2006, με κέρδη προ φόρων, τόκων και αποσβέσεων (EBIDTA) 19,7 και 27 εκατ. ευρώ αντιστοίχως» αναφέρει ο ίδιος.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Ο όμιλος Νηρεύς επιδιώκει επίσης την ισχυρότερη παραγωγική διεθνοποίηση: ιδιαίτερα αυξάνει σημαντικά το υφιστάμενο παραγωγικό δυναμικό του στην Τουρκία, τον εν δυνάμει ανταγωνιστή της ελληνικής μεσογειακής ιχθυοκαλλιέργειας, ενώ δημιουργεί εκεί και εργοστάσιο ιχθυοτροφών. Επίσης σχεδιάζει την επέκτασή του στην Ισπανία αλλά και σε χώρες της Λατινικής Αμερικής αξιοποιώντας νέα είδη προϊόντων.
