Το στοιχείο κοινωνικού δράματος του «έργου» αφορά όλους τους υπόλοιπους: τους επιβάτες – ταξιδιώτες του καλοκαιριού οι οποίοι καλούνται να πληρώσουν όλο το επίδομα αδείας τους για εισιτήρια, αλλά και τους κατοίκους και επαγγελματίες των νησιών που ζουν από τον τουρισμό και απειλούνται με οικονομική κατασττροφή καθώς οι υψηλές τιμές των εισιτηρίων και η έλλειψη πλοίων οδηγούν πολλούς τουρίστες να προτιμούν προορισμούς στη στεριά.
Οκτώ εταιρείες
Απόλυτοι κυρίαρχοι στο Αιγαίο είναι αυτή τη στιγμή οκτώ ακτοπλοϊκές εταιρείες (Μινωικές Γραμμές, Attica Group, ΑΝΕΚ, ΝΕΛ, Hellenic Seaways, ΣΑΟΣ, GA Ferries, ΛΑΝΕ), από τις οποίες οι τέσσερις ισχυρότερες διατηρούν στενούς δεσμούς η μια με την άλλη μέσω ισχυρών επιχειρηματιών.
Οι εταιρείες αυτές μοιράζονται μεταξύ τους την τεράστια «πίτα» της καλοκαιρινής επιβατικής κίνησης, επιδοτήσεις για την εξυπηρέτηση των λεγόμενων άγονων γραμμών (γραμμές δημόσιας υπηρεσίας), ενώ επιδιώκουν την ανανέωση του στόλου τους με κοινοτικά κονδύλια και κρατικές επιδοτήσεις.
Ετσι, οι εφοπλιστές μοιράζονται μεταξύ τους:
* 300 εκατ. ευρώ που υπολογίζεται ότι αποτελεούν τη χρυσοφόρα «πίτα» της κίνησης του καλοκαιριού, η οποία υπολογίζεται ότι αφορά 6 εκατ. επιβάτες.
Το απόλυτο «φιλέτο», μάλιστα, αποτελεί η περίοδος που διανύουμε καθώς το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου περί τα 3,4 εκατ. επιβάτες ταξιδεύουν με πλοία στις κύριες γραμμές του δικτύου από Πειραιά και Ραφήνα προς την Κρήτη, τις Κυκλάδες, τα Δωδεκάνησα και τα νησιά του Βορείου Αιγαίου.
* 75 εκατ. ευρώ από κρατικές επιδοτήσεις για την εξυπηρέτηση των λεγόμενων «άγονων» γραμμών (γραμμές δημόσιας υπηρεσίας).
Από αυτά, 49 εκατ. ευρώ προέρχονται από το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας (ΥΕΝ) και αφορά 75 επιδοτούμενες γραμμές, ενώ 27,079 εκατ. ευρώ δαπανά το υπ. Αιγαίου για την επιδότηση 43 γραμμών.
* Επιπλέον διεκδικούν το 1 από τα 3 δισ. ευρώ που προτίθεται να δανείσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στην Ελλάδα με προνομιακούς όρους για έργα αναβάθμισης των λιμανιών.
Σε αυτά τα χρήματα ποντάρουν οι εφοπλιστές, ώστε να ανανεώσουν τους στόλους τους εξασφαλίζοντας νέου τύπου «θαλασσοδάνεια» με ευνοϊκούς όρους όπως χαμηλό επιτόκιο 3,2%, 30ετή περίοδο εξόφλησης και επταετή περίοδο χάριτος.
Απόσυρση πλοίων
Αλλωστε, μόνο φέτος και το 2007 θα πρέπει -βάσει του ισχύοντος νόμου- να αποχωρήσουν 21 μεγάλα επιβατηγά/οχηματαγωγά πλοία που εξυπηρετούν κυρίως νησιά του Αιγαίου, ενώ επιπλέον 10 πλοία θα πρέπει να αποχωρήσουν μέχρι το 2008.
Ετσι, οι ακτοπλοϊκές εταιρείες αξιοποιούν στο έπακρο τον ορατό κίνδυνο να βρεθούν τα νησιά χωρίς πλοία από τον επόμενο κιόλας χειμώνα και ζητούν από την κυβέρνηση τα πάντα εδώ και τώρα. Ζητούν, δηλαδή:
*Την πλήρη και χωρίς όρους απελευθέρωση των θαλάσσιων συγκοινωνιών (ισχύει στην Ε.Ε. από το 1993, αλλά η χώρα μας είχε εξαιρεθεί για περίοδο 12 ετών η οποία έληξε στις 31/12/2004), ώστε οι ίδιες να επιλέγουν από ποιο λιμάνι θα αναχωρούν, ποιους προορισμούς θα εξυπηρετούν, για ποιο διάστημα και με ποιο εισιτήριο.
*Να τους επιτραπεί να εξακολουθούν να εκτελούν δρομολόγια με τα γερασμένα πλοία τους παρότι αυτά πρέπει να αποσυρθούν επειδή συμπληρώνουν το όριο ηλικίας των 30 ετών.
*Να μην εξαιρεθούν τα μεγάλης ηλικίας πλοία από τις νέες συμβάσεις για τις επιδοτούμενες γραμμές για τις οποίες, μάλιστα, το ποσόν θα είναι αυξημένο (66 εκατ. ευρώ έχει ζητήσει το ΥΕΝ από το υπουργείο Οικονομίας).
Θερμός Σεπτέμβρης
Η πίεση των εταιρειών προς την κυβέρνηση φθάνει στα όρια του εκβιασμού, καθώς αρνούνται να αναλάβουν τα δρομολόγια για τους επόμενους 10 μήνες όπως ζητούν τα υπουργεία Εμπορικής Ναυτιλίας και Αιγαίου.
Ο Σεπτέμβριος, μάλιστα, αναμένεται «θερμός», καθώς ήδη στις τάξεις των εφοπλιστών ξαναδυναμώνουν οι φωνές που ζητούν προειδοποιητικό «δέσιμο» των πλοίων αμέσως μετά την ολοκλήρωση της καλοκαιρινής τουριστικής περιόδου.
Παρά το γεγονός ότι όλες οι εταιρείες απέσυραν πλοία από τις γραμμές και μείωσαν τα δρομολόγιά τους, αυτό δεν τις εμπόδιζε να αυξήσουν τα έσοδά τους από 3,7% έως 10,5%. Ταυτόχρονα, τρεις από αυτές τίναξαν την «μπάνκα» στον αέρα, καθώς σημείωσαν εντυπωσιακή αύξηση κερδών:
– Οι Μινωικές Γραμμές αύξησαν τα καθαρά κέρδη τους κατά 94,5%.
– Η Blue Star Ferries κατά 66,4%.
– Ενώ η ΑΝΕΚ κατάφερε από ζημιές 2,6 εκατ. ευρώ το 2004, να εμφανίσει το 2005 κέρδη 9,6 εκατ. ευρώ.
Αυτό οφείλεται αφενός στην αύξηση των τιμών των εισιτηρίων και αφετέρου στη μείωση των λειτουργικών εξόδων και τις πωλήσεις πλοίων που έκαναν κάποιες από αυτές τις εταιρείες.
Οι τιμές των εισιτηρίων στα πλοία παραπέμπουν σε παιχνίδι με «σημαδεμένη τράπουλα», καθώς ο ανταγωνισμός εμφανίζεται να είναι σχεδόν ανύπαρκτος.
Ετσι, η απελευθέρωση ναύλων δεν συγκράτησε τις τιμές ούτε -πολύ περισσότερο- τις μείωσε όπως υποστήριζαν οι εφοπλιστές ότι θα συμβεί. Κι αυτό, καθώς η έλλειψη πλοίων και το γεγονός ότι στη μεγάλη πλειονότητά τους οι επιβάτες υποχρεώνονται να ταξιδεύουν μεταξύ Παρασκευής και Κυριακής έδωσαν την ευκαιρία στις εταιρείες να δημιουργήσουν οκτώ «υπερυψηλές περιόδους» (superhigh season) μέσα στην υψηλή περίοδο του διμήνου Ιουλίου-Αυγούστου, όσα και τα σαββατοκύριακα αυτής της περιόδου.
Επιπλέον, αν και η αγορά οδηγείται σε πλήρη απελευθέρωση, η κυβέρνηση δεν έχει δημιουργήσει εποπτικούς μηχανισμούς, οι οποίοι θα παρακολουθούν όσα συμβαίνουν στην αγορά και θα παρεμβαίνουν σε περιπτώσεις όπου καταστρατηγείται ο ανταγωνισμός ή δημιουργούνται ολιγοπωλιακές καταστάσεις. Κάπως έτσι οι εκπτώσεις και οι προσφορές «εξαφανίστηκαν» τα Σαββατοκύριακα και οι αυξήσεις που επέβαλαν οι εταιρείες φθάνουν φέτος το 5%-12% στις κύριες γραμμές.
Κόλπα με τις τιμές
Στις γραμμές Ηρακλείου και Δωδεκανήσου οι τιμές σχεδόν ταυτίζονται, παρότι δραστηριοποιούνται και σύγχρονα και μεγαλύτερης ηλικίας πλοία. Κι αυτό συμβαίνει επειδή η έλλειψη θέσεων εξασφαλίζει σίγουρη «πελατεία» ακόμη και στα γερασμένα πλοία.
Στις γραμμές-«φιλέτα» για Πάρο, Νάξο, Μύκονο, οι εταιρείες με πλοία μεγάλης ηλικίας καταφεύγουν σε τρικ. Ετσι, βάζουν ως «κράχτη» χαμηλότερο εισιτήριο οικονομικής θέσης, αλλά «χτυπάνε» τις τιμές των Ι.Χ.
Ετσι, η απλή μετάβαση ενός αυτοκινήτου από Πειραιά στην Πάρο με ταχύπλοο κοστίζει 65 ευρώ (ΝΕΛ) αλλά 76,9 ευρώ με πλοίο μεγάλης ηλικίας (GA Ferries).
Επιπλέον, ένα ταξίδι στη Μύκονο ή τη Σαντορίνη κοστίζει ακριβότερα απ’ όσο να πάει κανείς από την Πάτρα στη Βενετία όπου η απόσταση είναι τριπλάσια! Ετσι, ένα εισιτήριο μετ’ επιστροφής στην οικονομική θέση από Πάτρα για Βενετία κοστίζει 75 ευρώ (Μινωικές με ένα από τα καλύτερα και πολυτελέστερα πλοία της Ευρώπης) αλλά 91 ευρώ με ταχύπλοο για Μύκονο και 105,5 ευρώ για Σαντορίνη.
Πηγή: Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία
