Καλημέρα από τη Στοκχόλμη
βιβλιοπαρουσίαση: «Αρχείο Πέρσον, Κατοχικά ντοκουμέντα του ΔΕΣ Πελοποννήσου»
Δεν θα ξεστρατίσω στη σημερινή μου «καλημέρα» από τη Σουηδική πρωτεύουσα για να σας αναφέρω την εντύπωση που μου έκαναν οι διαφημιστικές αφίσες σε ένα μπαράκι του κέντρου για τον εορτασμό της Ημέρας του Αγίου Πατρικίου (19 Μαρτίου). Προστάτης της Ιρλανδίας ο Άγιος Πατρίκιος, γιορτάζεται δεόντως ανά την υφήλιο από τους Ιρλανδούς και τα… μπαράκια τους, όπου ρέει άφθονη μαύρη Γκίνες!
Αντίθετα θα παραμείνω στων «Ελλήνων τις κοινότητες», παρουσιάζοντας ένα βιβλίο- ντοκουμέντο του Έλληνα συγγραφέα, μέλους της Ομοσπονδίας Σουηδών Λογοτεχνών Κωστή Παπακόγκου.
Πρόκειται για το βιβλίο «Αρχείο Πέρσον, Κατοχικά ντοκουμέντα του ΔΕΣ Πελοποννήσου» που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Παπαζήση το 1977. Είχα την τύχη να μου το δανείσουν φίλοι στη Σουηδία και να διαβάσω για αυτή την πονεμένη περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας ειδικά στην Πελοπόννησο, όπου η ιδιαίτερη πατρίδα μου.
Το βιβλίο στηρίζεται στο αρχείο των εκπροσώπων του Διεθνή Ερυθρού Σταυρού, των Αξελ Πέρσον και της συζύγου του Ελσα Σέγκερνταλ, που από το Μάρτη του 1943 έως το Γενάρη του 1945 έζησαν στην Ελλάδα ως υπεύθυνοι του Κεντρικού Γραφείου του ΔΕΣ στην Τρίπολη και που με πολύ μαεστρία αλλά και λογοτεχνική- ποιητική γραφή παρουσιάζει ο συγγραφέας.
«…Με βάση του την Τρίπολη ο Πέρσον μάχονταν ακατάπαυστα να ξανοίξει την περίθαλψη μέχρι τις πιο απόμακρες περιοχές και τα χωριά, εκεί που συχνά η ανάγκη ήταν μεγαλύτερη και που οι Γερμανοί προσπαθούσαν να απαγορέψουν με τη δικαιολογία ότι μπορούσε να καρπιστούν τη βοήθειά τους οι αντάρτες», αναφέρεται στο προλογικό σημείωμα. (Πρόκειται για τμήμα από το μνημόσυνο άρθρο στους Τάϊμς του Λονδίνου στις 30/5/1951 από τον Ταγματάρχη Lyall Wilkes- μέλους της Βουλής των Κοινοτήτων που είχε γνωριστεί με το ζευγάρι των Σουηδών φιλελλήνων και ειρηνιστών στην Ελλάδα.
Τα ντοκουμέντα του Πέρσον είναι μοναδικά. Από ένα φορέα που σίγουρα δεν είχε καμία σχέση με τον κομμουνισμό, περιγράφει μέσα από τα έγγραφα την κατάσταση που επικρατούσε στην Πελοπόννησο. Τι ρόλο έπαιξε το ΕΑΜ και τη στάση κράτησαν οι «εθνοπροδότες», όπως τους χαρακτηρίζει, την περίοδο που προαναφέραμε.
Θα περάσω όμως στην καταγραφή μιας- δυο παραγράφων από τη σειρά άρθρων στην εφημερίδα της Στοκχόλμης «Ντάγκενς Νυχέτερ» με θέμα «τα μεταφθινοπωριανά γεγονότα στην Ελλάδα του 1944 και τα παρασκήνιά τους», του ίδιου του Πέρσον λίγους μήνες αφού άφησε την Ελλάδα.
«…Τα κύματα της συζήτησης, γύρω από τα γεγονότα της Ελλάδας, παραφούσκωσαν τους τελευταίους μήνες και πιότερο μετά την αναχώρηση των Γερμανών. Όπως είναι γνωστό τα έργα και οι μέρες του Τσόρτσιλ κριτικαρίστηκαν ανελέητα, ιδιαίτερα στην Αγγλία. Παρόλ’ αυτά όμως φαίνεται ν’ άνοιξαν σε πολλούς τις καρδιές οι εξηγήσεις του Τσόρτσιλ, ότι δηλαδή μια επέμβαση απ’ τη μεριά των Εγγλέζων ήταν χρειαζούμενη για την αποφυγή της ανθρωποσφαγής.
Άρχισε ακόμα να δένει και η άποψη ότι το ΕΑΜ κι ο ΕΛΑΣ στρατολόγησαν τυχοδιώκτες και αναρχικούς, βαλκανικά αποβράσματα» όπως είδα να τους χαρακτηρίζουν. Αυτά όμως, ταιριαστά με τη γνώμη μου, είναι χοντροκομμένη απλοποίηση του προβλήματος κι απ’ όσο καταλαβαίνω, θαρρώ ότι καμιά απ’ τις αντίμαχες μερίδες δεν έχει ολότελα δίκιο ή άδικο».
«… Θα’ θελα να ανοίξω μια παρένθεση εδώ και ν’ αναφέρω ότι: μονάχα στο Μοριά, οι Γερμανοί με τους εθνοπροδότες, σκότωσαν 6.975 νοματαίους, ξαπόστειλαν στη Γερμανία για καταναγκαστική εργασία άλλους 837 και κατάκαψαν 10.882 σπίτια», αναφέρει ο Πέρσον στο άρθρό του.
Και καταλήγει στο άρθρο του ο Σουηδός ειρηνιστής (επιτρέψτε μου να τον αναφέρω έτσι):
«…Την εποχή που θα φεύγαμε, πήγαινε να δημιουργηθεί στην Τρίπολη, σε συνεννόηση με το ΕΑΜ, ένα νέο κόμμα, το λεγόμενο Πανδημοκρατικό, με σκοπό του ν’ αγκαλιάσει τα μη κομμουνιστικά στοιχεία του ΕΑΜ. Έτσι υπήρχαν ελπίδες για το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, που μπήκε μπροστά με τόσο ενθουσιασμό, να μπορέσει να πραγματοποιηθεί στα βασικότερα σημεία του. Κι αυτό είναι το σπουδαιότερο απ’ όλα, απ’ την άποψη ότι η Ελλάδα είναι ακόμα κοινωνικά καθυστερημένη. Αν η Αγγλία με τη επέμβασή της εμποδίσει αυτή την πραγματοποίηση, τότε φέρνει ακέρια, τη βαριά ευθύνη μπροστά στο μέλλον. Υπάρχουν όμως ακόμα ελπίδες σωτηρίας αν προσεχτεί η κατάσταση.
Στερνά απομένει έν’ ανοιχτό ρώτημα. Χρειάζεται να φοβάται κανείς ότι στις χτεσινές βαρβαροπατημένες χώρες, θα δευτερώσουν τα περιστατικά της Ελλάδας με κυβερνήσεις εξωτερικού και με ντόπια μέτωπα;
Άμποτε να σταθεί η Πολιτική στο ύψος της και να πάρει μαθήματα απ’ την τραγική μοίρα της Ελλάδας!».
Η κρίση σε σένα φίλε αναγνώστη αν αυτά που έγραφε το Μάρτη του 1945 επιστρέφοντας στη Σουηδία ο Αξελ Πέρσον επιβεβαιώθηκε…
βιβλιοπαρουσίαση: «Αρχείο Πέρσον, Κατοχικά ντοκουμέντα του ΔΕΣ Πελοποννήσου»
Δεν θα ξεστρατίσω στη σημερινή μου «καλημέρα» από τη Σουηδική πρωτεύουσα για να σας αναφέρω την εντύπωση που μου έκαναν οι διαφημιστικές αφίσες σε ένα μπαράκι του κέντρου για τον εορτασμό της Ημέρας του Αγίου Πατρικίου (19 Μαρτίου). Προστάτης της Ιρλανδίας ο Άγιος Πατρίκιος, γιορτάζεται δεόντως ανά την υφήλιο από τους Ιρλανδούς και τα… μπαράκια τους, όπου ρέει άφθονη μαύρη Γκίνες!
Αντίθετα θα παραμείνω στων «Ελλήνων τις κοινότητες», παρουσιάζοντας ένα βιβλίο- ντοκουμέντο του Έλληνα συγγραφέα, μέλους της Ομοσπονδίας Σουηδών Λογοτεχνών Κωστή Παπακόγκου.
Πρόκειται για το βιβλίο «Αρχείο Πέρσον, Κατοχικά ντοκουμέντα του ΔΕΣ Πελοποννήσου» που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Παπαζήση το 1977. Είχα την τύχη να μου το δανείσουν φίλοι στη Σουηδία και να διαβάσω για αυτή την πονεμένη περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας ειδικά στην Πελοπόννησο, όπου η ιδιαίτερη πατρίδα μου.
Το βιβλίο στηρίζεται στο αρχείο των εκπροσώπων του Διεθνή Ερυθρού Σταυρού, των Αξελ Πέρσον και της συζύγου του Ελσα Σέγκερνταλ, που από το Μάρτη του 1943 έως το Γενάρη του 1945 έζησαν στην Ελλάδα ως υπεύθυνοι του Κεντρικού Γραφείου του ΔΕΣ στην Τρίπολη και που με πολύ μαεστρία αλλά και λογοτεχνική- ποιητική γραφή παρουσιάζει ο συγγραφέας.
«…Με βάση του την Τρίπολη ο Πέρσον μάχονταν ακατάπαυστα να ξανοίξει την περίθαλψη μέχρι τις πιο απόμακρες περιοχές και τα χωριά, εκεί που συχνά η ανάγκη ήταν μεγαλύτερη και που οι Γερμανοί προσπαθούσαν να απαγορέψουν με τη δικαιολογία ότι μπορούσε να καρπιστούν τη βοήθειά τους οι αντάρτες», αναφέρεται στο προλογικό σημείωμα. (Πρόκειται για τμήμα από το μνημόσυνο άρθρο στους Τάϊμς του Λονδίνου στις 30/5/1951 από τον Ταγματάρχη Lyall Wilkes- μέλους της Βουλής των Κοινοτήτων που είχε γνωριστεί με το ζευγάρι των Σουηδών φιλελλήνων και ειρηνιστών στην Ελλάδα.
Τα ντοκουμέντα του Πέρσον είναι μοναδικά. Από ένα φορέα που σίγουρα δεν είχε καμία σχέση με τον κομμουνισμό, περιγράφει μέσα από τα έγγραφα την κατάσταση που επικρατούσε στην Πελοπόννησο. Τι ρόλο έπαιξε το ΕΑΜ και τη στάση κράτησαν οι «εθνοπροδότες», όπως τους χαρακτηρίζει, την περίοδο που προαναφέραμε.
Θα περάσω όμως στην καταγραφή μιας- δυο παραγράφων από τη σειρά άρθρων στην εφημερίδα της Στοκχόλμης «Ντάγκενς Νυχέτερ» με θέμα «τα μεταφθινοπωριανά γεγονότα στην Ελλάδα του 1944 και τα παρασκήνιά τους», του ίδιου του Πέρσον λίγους μήνες αφού άφησε την Ελλάδα.
«…Τα κύματα της συζήτησης, γύρω από τα γεγονότα της Ελλάδας, παραφούσκωσαν τους τελευταίους μήνες και πιότερο μετά την αναχώρηση των Γερμανών. Όπως είναι γνωστό τα έργα και οι μέρες του Τσόρτσιλ κριτικαρίστηκαν ανελέητα, ιδιαίτερα στην Αγγλία. Παρόλ’ αυτά όμως φαίνεται ν’ άνοιξαν σε πολλούς τις καρδιές οι εξηγήσεις του Τσόρτσιλ, ότι δηλαδή μια επέμβαση απ’ τη μεριά των Εγγλέζων ήταν χρειαζούμενη για την αποφυγή της ανθρωποσφαγής.
Άρχισε ακόμα να δένει και η άποψη ότι το ΕΑΜ κι ο ΕΛΑΣ στρατολόγησαν τυχοδιώκτες και αναρχικούς, βαλκανικά αποβράσματα» όπως είδα να τους χαρακτηρίζουν. Αυτά όμως, ταιριαστά με τη γνώμη μου, είναι χοντροκομμένη απλοποίηση του προβλήματος κι απ’ όσο καταλαβαίνω, θαρρώ ότι καμιά απ’ τις αντίμαχες μερίδες δεν έχει ολότελα δίκιο ή άδικο».
«… Θα’ θελα να ανοίξω μια παρένθεση εδώ και ν’ αναφέρω ότι: μονάχα στο Μοριά, οι Γερμανοί με τους εθνοπροδότες, σκότωσαν 6.975 νοματαίους, ξαπόστειλαν στη Γερμανία για καταναγκαστική εργασία άλλους 837 και κατάκαψαν 10.882 σπίτια», αναφέρει ο Πέρσον στο άρθρό του.
Και καταλήγει στο άρθρο του ο Σουηδός ειρηνιστής (επιτρέψτε μου να τον αναφέρω έτσι):
«…Την εποχή που θα φεύγαμε, πήγαινε να δημιουργηθεί στην Τρίπολη, σε συνεννόηση με το ΕΑΜ, ένα νέο κόμμα, το λεγόμενο Πανδημοκρατικό, με σκοπό του ν’ αγκαλιάσει τα μη κομμουνιστικά στοιχεία του ΕΑΜ. Έτσι υπήρχαν ελπίδες για το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα του ΕΑΜ, που μπήκε μπροστά με τόσο ενθουσιασμό, να μπορέσει να πραγματοποιηθεί στα βασικότερα σημεία του. Κι αυτό είναι το σπουδαιότερο απ’ όλα, απ’ την άποψη ότι η Ελλάδα είναι ακόμα κοινωνικά καθυστερημένη. Αν η Αγγλία με τη επέμβασή της εμποδίσει αυτή την πραγματοποίηση, τότε φέρνει ακέρια, τη βαριά ευθύνη μπροστά στο μέλλον. Υπάρχουν όμως ακόμα ελπίδες σωτηρίας αν προσεχτεί η κατάσταση.
Στερνά απομένει έν’ ανοιχτό ρώτημα. Χρειάζεται να φοβάται κανείς ότι στις χτεσινές βαρβαροπατημένες χώρες, θα δευτερώσουν τα περιστατικά της Ελλάδας με κυβερνήσεις εξωτερικού και με ντόπια μέτωπα;
Άμποτε να σταθεί η Πολιτική στο ύψος της και να πάρει μαθήματα απ’ την τραγική μοίρα της Ελλάδας!».
Η κρίση σε σένα φίλε αναγνώστη αν αυτά που έγραφε το Μάρτη του 1945 επιστρέφοντας στη Σουηδία ο Αξελ Πέρσον επιβεβαιώθηκε…
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ, 20/3/2007
Διαφήμιση
