Πολιτιστική διπλωματία με… φραπέ κάνουν τον τελευταίο χρόνο Ελληνες επιχειρηματίες στη Σμύρνη της Τουρκίας, οι οποίοι άνοιξαν τον περασμένο Φεβρουάριο την πρώτη αμιγώς ελληνική καφετέρια στην παραλία της πόλης.
Το κατάστημα που ονομάζεται «Χίος» ή «Σακίζ αντασί» (μαστιχονήσι) στα Τουρκικά έχει ήδη γίνει το στέκι των λιγοστών Ελλήνων που ζουν στην περιοχή, και έλκει πολλούς Τούρκους, αλλά και τουρίστες οι οποίοι μυούνται στην κατανάλωση κρύου καφέ.
Αλλωστε ο κρύος καφές είναι ελληνική πατέντα. Παρασκευάστηκε για πρώτη φορά κατά… λάθος το 1957 από τον Δημήτρη Βακόνδιο, φανατικό πότη στιγμιαίου καφέ. Κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, ο Δημήτρης Βακόνδιος θέλησε να πιει έναν καφέ.
Δεν έβρισκε όμως ζεστό νερό και έτσι χρησιμοποίησε κρύο νερό, ενώ για να τον ανακατέψει χρησιμοποίησε ένα σέικερ, το οποίο προοριζόταν για επίδειξη στιγμιαίου σοκολατούχου ροφήματος για παιδιά. Με τα χρόνια ο κρύος φραπέ εξαπλώθηκε στην Ελλάδα, και σε άλλες χώρες, όπου όμως δεν έχει τύχει ευρείας αποδοχής.
Και στην Τουρκία, στην ελληνική καφετέρια, ο κρύος καφές έρχεται δεύτερος στις προτιμήσεις των πελατών. «Πρώτος στις προτιμήσεις των πελατών παραμένει ο τούρκικος καφές, ή ελληνικός όπως τον λέμε εμείς.
Ο φραπέ έρχεται δεύτερος», λέει στο «Εθνος» ο ένας από τους ιδιοκτήτες του μαγαζιού, Νεκτάριος Μένεγας. Ωστόσο, και ο φραπέ έχει κατανάλωση. Περίπου 500 ποτήρια κρύου καλοχτυπημένου φραπέ σερβίρονται κάθε μήνα στο «Χίος».
«Είναι ένας καφές που τον έχουν ακούσει, τον έχουν συναντήσει στα παράλια του Τσεσμέ, έχει ακουστεί σαν ελληνικό προϊόν, δεν υπήρχε η δυνατότητα να τον βρουν κάπου καλά παρασκευασμένο και εδώ τον βρίσκουν στη σωστή του μορφή» εξηγεί ο Νεκτάριος. Εκτός του κρύου καφέ, οι Ελληνες έκαναν εισαγωγή στις συνήθειες των Τούρκων καταναλωτών και τη ζεστή σοκολάτα και κυρίως τη λευκή ζεστή σοκολάτα. Λευκή σοκολάτα ρόφημα είναι το μοναδικό μαγαζί που σερβίρει προς το παρόν.
Σερβίρισμα
«Ανοίξαμε μέσα στον Φεβρουάριο του 2007. Οι πρώτοι πελάτες ήταν Τούρκοι. Περνούσαν συνέχεια απέξω, έβλεπαν τις εφημερίδες, έβλεπαν ότι κάτι γίνεται καλό και ρωτούσαν συνεχώς. Κι έτσι από τις πρώτες μέρες είχαμε αρκετούς πελάτες», λέει ο Νεκτάριος.
Η ιεροτελεστία του σερβιρίσματος έχει πολλά ελληνικά στοιχεία. Οταν κάθεται ο πελάτης στο τραπεζάκι του, έρχεται η κοπέλα που σερβίρει και προσφέρει το παραδοσιακό υποβρύχιο ή «μαντζούνι μαστίχας» όπως το λένε στα Τουρκικά. Αφού γλυκαθεί και η μυρωδιά της μαστίχας τον κατακλύσει, παραγγέλνει το καφεδάκι του ή το φαγητό του. Το νερό όπως και στην Ελλάδα προσφέρεται χωρίς χρέωση, σε αντίθεση με τις τουρκικές συνήθειες.
Το μαγαζί βρίσκεται στην ιστορική παραλία της Σμύρνης κι αγναντεύει το Κορδελιό. Εκεί ακριβώς είναι που το μυαλό πάει στην πολύβουη Σμύρνη πριν από το μαύρο 1992 της καταστροφής, όπου άνθιζε το εμπόριο των Ελλήνων και πολλά καταστήματα είχαν ελληνική υπογραφή. Σήμερα, το «Χίος» δίνει και πάλι την ελληνική πινελιά στην περιοχή. «Προσπαθήσαμε να φτιάξουμε ένα διαφορετικό μαγαζί.
Τη διακόσμηση την έκανε Ελληνίδα σχεδιάστρια από τη Χίο. Προσπαθήσαμε να δώσουμε ζωντάνια για να αισθανθεί ο πελάτης διαφορετικά. Οι καταστηματάρχες της ευρύτερης περιοχής θεώρησαν ότι αναβαθμίσαμε το δεύτερο κομμάτι της παραλιακής λεωφόρου», λέει ο Νεκτάριος.
ΑΠΛΕΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ
Εβγαλαν άδεια λειτουργίας σε μόλις δύο ημέρες
Το ελληνικό κατάστημα στη Σμύρνη άνοιξε σε χρόνο-μηδέν για τα ελληνικά δεδομένα. Οι διαδικασίες στην Τουρκία είναι υπεραπλουστευμένες και παρέχεται μεγάλη διευκόλυνση στους επιχειρηματίες. Οι Ελληνες επιχειρηματίες από τη Χίο ευεργετήθηκαν της αλλαγής των νόμων που έθεταν περιορισμούς στην ίδρυση επιχειρήσεων στην Τουρκία και ίδρυσαν μια αμιγώς ελληνική εταιρεία στην γειτονική χώρα. «Οι διαδικασίες εδώ είναι υπεραπλουστευμένες. Μέσα σε 2 μέρες ιδρύσαμε μια ΕΠΕ» εξηγεί ο Νεκτάριος. Δεν χρειάστηκε να παλέψουν με το τέρας της γραφειοκρατίας, όπως συνηθίζεται στη χώρα μας. «Τη δεύτερη κιόλας μέρα πήραμε στα χέρια μας την Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Στην Ελλάδα θα χρειαζόταν ένας μήνας». Το κατάστημα «Χίος», εκτός από τον φραπέ, μυεί τους Τούρκους καταναλωτές και σε όλα τα προϊόντα του νησιού με βάση τη μαστίχα, αφού η Χίος είναι το μοναδικό μέρος στον κόσμο όπου παράγεται η μαστίχα.
