Από τη στήλη
ΑΠΟΨΕΙΣ της Εφημερίδας των Συντακτών
17.04.26
Μυρτώ Κουτσοδόντη*

Οταν έφυγα, ήμουν 23. Ηξερα ότι αν θέλω να δουλέψω πρέπει να κάνω μεταπτυχιακό, όσες απλήρωτες πρακτικές κι αν είχα ήδη κάνει. Το μεταπτυχιακό που ήθελα να κάνω είχε 10.000€, σε δημόσιο πανεπιστήμιο. Δεν ήθελα να πάρω δάνειο, δεν ήθελα να δουλέψω καλοκαίρια και χειμώνες βάζοντας τη ζωή μου στην άκρη για να μπορέσω κάποια στιγμή, ίσως, να κάνω αυτό που σπούδασα. Δεν ήθελα να έχω γνωριμίες, δεν ήθελα να χρωστάω χάρες, δεν ήθελα να είμαι δούλα μπροστά σε ένα ρουσφέτι. Δεν ήθελα να δουλέψω σε ό,τι βρω ελπίζοντας πως κάποια μέρα θα υπάρξει μια ευκαιρία που ίσως μου δώσει κάποια θέση για να ζω δουλεύοντας.

Από τη στιγμή που έφυγα, πάντα έλεγα πως θα γυρίσω. Πως έφυγα για να μπορώ να μάθω πώς είναι να ζεις με αξιοπρέπεια, να μπορώ να μάθω ότι αξίζω γιατί διάβασα, έγραψα, πήρα εμπειρία, βρέθηκα σε πλαίσια που με σεβάστηκαν. Για να μπορώ να μάθω να λέω όχι χωρίς να φοβάμαι τις συνέπειες. Ελεγα πως θα μάθω να είμαι δυνατή σε ένα πλαίσιο με σεβασμό, για να γυρίσω και να αντέξω το μη σεβασμό. Και να σταθώ απέναντί του.

Ο μη σεβασμός όμως έχει γίνει φόβος επιβίωσης. Επιβίωσης όχι μόνο οικονομικής πια, πραγματικής επιβίωσης. Οταν ξέρεις ότι μπορεί να μπεις σε ένα τρένο και να μη βγεις ζωντανή. Οταν ξέρεις ότι η κυβέρνηση της χώρας περπατά επί πτωμάτων, όταν ξέρεις ότι δικαιοσύνη δεν υπάρχει, όταν ξέρεις ότι αν δεν έχεις άκρες ίσως πεθάνεις σε ένα εργοστάσιο, έξω από ένα αστυνομικό τμήμα όπου ζητάς βοήθεια, μέσα σε αστυνομικό τμήμα όπου έχεις πάει για καταγγελία και εν τέλει σε βιάζουν.

Στο δίλημμα να μείνεις, να αγωνιστείς, ή να φύγεις, να σώσεις ό,τι μένει από σένα, δεν έχω απάντηση. Κι ας έχω φύγει τέσσερα χρόνια τώρα, ποτέ δεν είχα απάντηση. Γιατί το να φύγεις από το σπίτι σου δεν είναι πάντα επιλογή. Κάποιες φορές είναι ανάγκη, γιατί δεν πάει άλλο.

Ισως πάλι και να λέμε ότι φεύγουμε, να χρησιμοποιούμε δηλαδή αυτή τη συγκεκριμένη λέξη, για να μπορούμε να έχουμε την αίσθηση -εσφαλμένη ή μη- πως έχουμε έναν μικρό έλεγχο κάποιας επιλογής. Δεν υπάρχει όμως επιλογή όταν σε διώχνουν. Και δεν σε διώχνουν μόνο όταν σου λένε «φύγε». Αλλά και όταν βλέπεις τον διπλανό σου να φοβάται, να μην έχει χρήματα μετά τα μισά του μήνα, να δολοφονείται, να βιάζεται, να πρέπει να επιλέγει ανάμεσα στη δουλειά ή τους φίλους, να μην μπορεί να αντέξει την τιμή ενός ενοικίου, να μην μπορεί να πει όχι στην υπερωρία, να χάνει ανθρώπους που πάνε αλλού να ζήσουν. Γιατί ξέρεις πως ο άλλος που τα παθαίνει όλα αυτά είσαι εν δυνάμει εσύ. Γιατί η επιβίωση ενέχει τη θεμελιώδη αντίθεση ζωής-θανάτου.

Ο μη σεβασμός έχει γίνει φόβος επιβίωσης. Επιβίωσης όχι μόνο οικονομικής πια, πραγματικής επιβίωσης. Οταν ξέρεις ότι μπορεί να μπεις σε ένα τρένο και να μη βγεις ζωντανή. Οταν ξέρεις ότι η κυβέρνηση της χώρας περπατά επί πτωμάτων.

Σεβασμός σε όσους μένουν, σεβασμός σε όσους φεύγουν, όλοι με κάποιον τρόπο προσπαθούμε να αγωνιστούμε για να μπορούμε να ζήσουμε σε μια χώρα που να σέβεται τους ανθρώπους που σε κάποιο δρόμο της πόλης ή της επαρχίας έχουν τις παιδικές αναμνήσεις τους, τους ανθρώπους τους, την οικογένειά τους, αυτά που -για μένα- αποτελούν πατρίδα.

Ας μιλάμε λοιπόν ανοιχτά, δεν είναι επιλογή να φεύγεις, είναι βάρος, που το σηκώνουμε ξεχωριστά, αλλά και μαζί.

Από μια Ελληνίδα του εξωτερικού λοιπόν, προς όποιο ενδιαφερόμενο, αφήστε μας να ζήσουμε σαν άνθρωποι, σταματήστε να μας διώχνετε, να μας στερείτε τους ανθρώπους μας, τη ζωή που εν τέλει κόψαμε σε κομμάτια για να μη μας την κόψουν.

Αλληλεγγύη σε όσες, όσους, όσα αγωνίζονται.

Μέχρι οι ζωές μας να αξίζουν περισσότερο από τα κέρδη τους.

Μέχρι να μπορούμε να γυρίσουμε σε μια χώρα όπου η αξιοπρέπεια να μην πρέπει να εξαρτάται από την τύχη.

* Κλινική ψυχολόγος

Όταν προσηλυτίστηκα στον μαστιχοχωρούσικο πολιτισμό, τη δεκαετία του ’90, δεν είχε ξεκινήσει «ο πυρετός της μαστίχας» που ευλογεί σήμερα το τοπίο της Νότιας Χίου με την εκθετική αύξηση των νέων φυτεύσεων και την επέκτασή τους χάρη στη γεωμηχανική τής μπουλντόζας σε ατρύγητα βουνά που είχαν αφεθεί στη βόσκηση.
Η πρόδρομος της επιστροφής στην αγροτική γη, η πρώιμη νύξη «για να καλλιεργήσουμε επιτέλους το χωράφι μας» ήταν τότε, οι επενδύσεις στην αμπελοκαλλιέργεια με σκοπό την παραγωγή ποιοτικού κρασιού.
Αν και στην γαστρονομική κουλτούρα της Χίου -ειδικά της Νότιας- δεν παραχωρείται αξιόλογος χώρος σε οίνους αρίστης ποιότητας, πολύ περισσότερο στα λαϊκο-θρησκευτικά πανηγύρια που οι τράπεζες με όσπρια, ξυλάγγουρα και παστά ευωχούνται με ουζοποσία και σούμα, εντούτοις κάποιοι πρωτοπόροι, συνήθως ελληνοαμερικάνοι, πίστεψαν στις δυνατότητες του χιακού αμπελώνα.
Η Χίος δεν είναι άγνωστη στην παραγωγή ποιοτικών αγροτικών προϊόντων-ας μνημονεύσουμε το μέλι που επιτέλους προσφέρεται στα ράφια από τον Μελισσοκομικό Συνεταιρισμό Χίου ανεπεξέργαστο, όμως, αλλοίμονο, κάποια οδεύουν προς εξαφάνιση όπως το πλούσιο σε φλαβονοειδή σκλαβούσικο κρεμμύδι, μέλι στο μαγείρεμα, που του έχει απομείνει έσχατος παραγωγός κοκκαριού ένας ηλικιωμένος γεωργός.
Το ίδιο το χιώτικο κρασί όμως και η αξία του είχε περιθωριοποιηθεί όλο τον 20ο αιώνα. Ίσως όχι άδικα. Όποιος περιπλανιόταν τη δεκαετία του ’90 στη Χίο, είτε θα δοκίμαζε ένα λιαστό, οξειδωμένο κρασί που το είχανε στην ολιγοθερμιδική διατροφική φαρέτρα τους για αιώνες οι ξωμάχοι είτε, άμα πήγαινε στα βόρεια, θα του γέμιζαν σε πλαστικό μπιτόνι ένα μέλανα, πηκτό, άοσμο «κουρουνιώτικο», περισσότερο μια τύπτουσα συνείδηση του περίφημου αρχαίου Χίου οίνου που στην αυτοκρατορική Ρώμη θεωρούνταν ακραία πολυτέλεια:
ο Οράτιος, γράφοντας τον 1ο αιώνα π.Χ., έβαλε τον χαρακτήρα του, τον Νασιδιηνό, στις Σάτιρες, να σερβίρει χιώτικο κρασί σε ένα υπερβολικά πλούσιο δείπνο.

To μέλλον του Χιακού αμπελώνα
προϋποθέτει
ορθές γεωργικές πρακτικές και
φιλοπεριβαλλοντικό αποτύπωμα
του δάσκαλου Κώστα Προμπονά

Μπορεί να είχε ακρωτηριαστεί η ισχυρή αμπελοκαλλιεργητική παράδοση από την Γενουάτικη εταιρία της Μαόνας που επέβαλλε ξερίζωμα των αμπελώνων στη Νότια Χίο και αντικατάστασή τους με μαστιχόδεντρα των οποίων το προϊόν ήταν το μοναδικό μπαχαρικό που παραγόταν σε μη ασιατικό, ευρωπαϊκό έδαφος αλλά δεν είχε ξεχαστεί:
Ο αείμνηστος Γυμνασιάρχης Νίκος Τσικής παραδίδει ότι προπολεμικά, στο πανηγύρι του Δεκαπενταυγούστου οι Πυργούσιοι πρόσφεραν στους ξένους μουσαφίρηδες ως πολύτιμο κέρασμα ένα ποτηράκι από τα ελάχιστα λίτρα της ετήσιας παραγωγής που φυλούσαν για έκτακτες περιστάσεις.

Η αναγέννηση της αμπελοκαλλιέργειας στη Χίο δεν είναι αξεχώριστη με την εκρηκτική ανάπτυξη του κινήματος των μικρών παραγωγών που κορυφώθηκε στις αρχές του 21ου αιώνα και τοποθέτησαν την ελληνική οινοπαραγωγή στο διεθνές στερέωμα με κάποτε διθυραμβικά σχόλια οινοκριτικών για τις δυνατότητες των αυτόχθονων ελληνικών ποικιλιών.
Ας προσθέσουμε, σε αυτό το σημείο, ότι το αμπέλι, μόλις σε δυο-τρία χρόνια από τη φύτευσή του αποδίδει καρπούς , αποσβεννύοντας ταχέως τους επενδυτικούς κόπους.

Η πρωτοπορία της Αμανής και η ακολουθία του Νότου
Μια γενεαλογία του σύγχρονου χιώτικου ποιοτικού κρασιού οφείλει να ξεκινήσει το 2001 όταν στις πλαγιές της Αμανής φυτεύθηκε «ο αμπελώνας της Παναγίας» από τους πρώτους μετόχους του Αριούσιου με τις τοπικές ποικιλίες χιώτικο κρασερό και αγιαννίτη.
Το 2004 ο Δημήτρης Κεφάλας, που πρωτοστάτησε στην αναβίωση της σπάνιας ποικιλίας «χιώτικο κρασερό» ξεκινάει τη δημιουργία σύγχρονου οινοποιείου στη θέση «Σχοινιές» στην περιοχή της Βολισσού.
Την ίδια χρονική περίοδο που συμπίπτει με το λυκαυγές του νέου Χιακού αμπελώνα, μνημονεύουμε την φύτευση στην Κώμη αμπελώνων με τις γαλλικές ποικιλίες Cabernet και Chardonnay από τον Ελληνοαμερικάνο Καλαμωτούση Τριανταφύλλου που εμφιάλωσε τους ομώνυμους οίνους, μια φιλόδοξη, πολλά υποσχόμενη είσοδο, με άνισες ποιοτικά χρονιές.
Μια κακοδαιμονία που ισχύει διαχρονικά στο χώρο του ελληνικού οίνου όπου «για να δημιουργήσεις μια μικρή περιουσία πρέπει να έχεις ξοδέψει πρώτα μια μεγάλη» είναι ότι ενώ οι επίδοξοι οινοποιοί ξεκινούν με φιλόδοξα σχέδια συχνά το εγχείρημα του ετήσιου στοιχήματος για σταθερά ποιοτικό κρασί σκοντάφτει στην έλλειψη μακρόχρονης πολιτισμικής παράδοσης -τα κρασιά του Τριανταφύλλου είχαν σοβαρά ελαττώματα οξείδωσης, συχνά λόγω έλλειψης γνώσης από τους μαγαζάτορες και εστιάτορες της εποχής στην ορθή συντήρησή τους σε κάβα.
Δύο άλλοι Ελληνοαμερικάνοι αποδείχθηκαν πιο διορατικοί λίγα χρόνια αργότερα. Ο Νίκος Γουβάκης δημιούργησε με πολλή αγάπη ένα αμπελοτόπι τριάντα στρεμμάτων, 6.500 πρέμνα στο λόφο της Αχλάδας, πάνω από το Μυρμήγκι φυτεύοντας την τοπική ποικιλία Μαντηλαριά και την διάσημη ερυθρή «Λημνιό».
Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον, «ορυκτό» ερυθρό ξηρό κρασί, με υψηλή οξύτητα και δυσκολοδάμαστες τανίνες κατόρθωσε να παράγει ο Ελληνοαμερικάνος κυρ Παντελής Γιαλιάς στο παραθαλάσσιο οινοποιείο Γιαλιά στα Πραστιά, κάτω από τη Σιδηρούντα της Χίου, με μπόλικο μεράκι συνδυάζοντας χιώτικο κρασερό, μανδηλαριά και φωκιανό.
Λίγο αργότερα, στα χρόνια της Ελληνικής οικονομικής κρίσης που άγγιξε λιγότερο τη Χίο λόγω της διεθνούς ναυτιλίας και μαστίχας έχουμε δυο δυναμικές εμφανίσεις.
Η μία, στον αγαπημένο μου νότο, της Δέσποινας Καράμπελα- Μουστρίδη με τους εκλεκτούς οίνους Μεστών από την «Ευεργέτιδα γη» των αδελφών Μουστρίδη με φυτεύσεις και εμφιαλώσεις λευκών κυρίως ποικιλιών, κρασιά τίμια, με ορθές καλλιεργητικές πρακτικές και ήπια φυτοπροστασία που θα μπορούσαν να γίνουν «μεγάλα» αν βοηθούσαν οι δύσκολες κλιματικές συνθήκες τα τελευταία χρόνια στη νότια Χίο κι αν βελτιώνονταν οι συνθήκες οινοποίησης των λευκών που είναι μεν παραγωγικά αλλά και «πίζουλα σταφύλια» όπως λέν οι Χιώτες, με την έννοια του αβέβαιου, επίφοβου, επισφαλή.
Τελευταία προσθήκη, από τις πιο φιλόδοξες, είναι η αγροτική,όχι μόνο αμπελοοινική, επένδυση της ναυτεργατικής οικογένειας Φωτεινού στις απομονωμένες Αμάδες της Βόρειας Χίου που ίδρυσε την εταιρία AmadesRootings.

Το πλούσιο οινικό DNA του Αιγαίου
Πρώτα, ο γενάρχης Ιωάννης Φωτεινός κατόρθωσε να συνενώσει επτά διαφορετικές ιδιοκτησίες σε ένα ενιαίο, οικογενειακό αμπελώνα φέρνοντας στη Χίο το ικαριώτικο Μπεγλέρι, τον Αυγουστιάτη από τα Ιόνια νησιά, το μαυροτράγανο και το ασύρτικο της Σαντορίνης.
Είναι ένας αμπελώνας με αιγαιοπελαγίτικη ψυχή από ποικιλίες που αντιπροσωπεύουν το πλούσιο οινικό DNA του Αιγαίου -και εξίσου σημαντικό, επιβλέπεται από τον εξαιρετικό Νενητούση γεωπόνο Παντελή Ζωγράφο ο οποίος τονίζει:
«Η προσπάθειά μας είναι συλλογική. Θέλουμε να μεταδώσουμε αυτή τη φλόγα και έξω από τις Αμάδες, σε όλη τη Χίο. Να εμπνεύσουμε νέους ανθρώπους με όνειρα και κίνητρο την αγάπη για τον τόπο τους».

Με τον παραπάνω επιστήμονα και αμπελοκαλλιεργητή απόλαυσα αργά το περσυνό καλοκαίρι, επ’ ευκαιρία της ταύτισης, εκ μέρους του, ενός άγνωστου κλώνου μανδηλαριάς στο πεδίο των Κάτω Φανών, εποικοδομητικές συζητήσεις.
Με δικαιολογημένη υπερηφάνεια μού δήλωσε πόσο τρομερή ευθύνη αποτελεί για αυτόν το οικοδιατροφικό στοίχημα στις Αμάδες και τον προβληματισμό του για την βασικότερη αιτία συρρίκνωσης της αμπελοκαλλιέργειας -μόνο το 2025 εγκαταλείφθηκαν 6.500 στρέμματα οινάμπελων λόγω των απαράδεκτα χαμηλών τιμών της σταφυλικής παραγωγής που διαμορφώνουν σχεδόν μηδενικό αγροτικό εισόδημα, με αποτέλεσμα να αδυνατεί ο Έλληνας αμπελουργός να συνεχίσει τις καλλιεργητικές του φροντίδες εκτός αν έχει δεύτερο εισόδημα όπως οι καπεταναίοι αμπελουργοί στα Καρδάμυλα.
Η συζήτηση στράφηκε μετά στην περίφημη επιτραπέζια ποικιλία «Νενητούσικο» που ήταν μια γευστική ανακάλυψη για μένα όταν πρωτοήλθα στο νησί και τη δοκίμασα στον «κήπο του Οδυσσέα» στην πλατεία Βουνακίου που όσο μπορεί προωθεί τα ντόπια, όλο και πιο σπάνια, εδώδιμα.

Εδώδιμοι παραγωγοί
Γιατί χρειαζόμαστε ένα οικοσύστημα πώλησης φρούτων και λαχανικών με δίκαιες τιμές για τους αυτόχθονες παραγωγούς και ευτυχώς υπάρχουν ελπιδοφόρες κινήσεις:
oι πατάτες της Μερικούντας και του Μάναγρου του παραγωγού Στέλιου Μουντούδη γίνονται ανάρπαστες στο πυργούσικο μανάβικο της γεωπόνου Εύης Καραγιαννίδου,
τα άνυδρα κηπουρικά στο κατάστημα της «Ευεργετικής γης» στα Μεστά μοσχοπουλιούνται.

Στα Κάτω Φανά εκμυστηρεύτηκα στον Νενητούση εύελπη της χιώτικης αμπελουργίας έναν τρίτο δρόμο:
Tού επέδειξα δυο μικρούς αμπελώνες αυτόριζων αμπελιών της ποικιλίας φωκιανό που κατορθώθηκε να επιβιώσουν.
Πιθανότατα είναι προ-φυλοξηρικοί αμπελώνες που παρέμειναν μη εμβολιασμένοι με υβρίδια καθώς τα αμμώδη, ασβεστολιθικά εδάφη πλησίον του υδροβιότοπου παρείχαν φυσική προστασία από το έντομο -παντού αλλού οι χιώτικοι αμπελώνες είχαν καταστραφεί μέχρι το 1930.
Μνήμη, συναίσθημα και ανθεκτικότητα ενέχει η διατήρηση των παλαιών κλιμάτων.

Αμπελώνες, μνημεία οινικής κληρονομιάς
Είναι ελάχιστοι στην Ευρώπη οι αμπελώνες, μνημεία της παγκόσμιας οινικής κληρονομιάς, οι οποίοι δεν έχουν εμβολιαστεί, συχνά αποκαλούμενοι ως αυτόριζοι αμπελώνες, που έμειναν ανεπηρέαστοι συνήθως λόγω του terroir και της τύχης.
Στη Valle d’Aosta, οι αμπελώνες Blanc de Morgex και de La Salle απέφυγαν τη φυλλοξήρα λόγω του μεγάλου υψόμετρού τους.
Στη Σαντορίνη, στην Ελλάδα –και σε άλλα ηφαιστειακά terroir – το χώμα της τέφρας ήταν ικανό να κρατήσει το παράσιτο μακριά.

Τί εννοούμε όµως όταν λέµε παλαιά κλήματα;
Για τον εγχώριο οινικό λόγο πρόκειται για αµπέλια που είναι τουλάχιστον 40 ετών, αν και δεν ισχύει το ίδιο για όλες τις χώρες. Πρόκειται για αµπελώνες που διασώζουν ένα κοµµάτι του πολιτισµού αλλά απαιτούν την ανάλογη φροντίδα από τον αµπελουργό.
Η συζήτηση μεταξύ των αμπελουργών, των οινοποιών, των σομελιέ και ακόμη και των βοτανολόγων για τα αυτόριζα αμπέλια συνήθως οδηγεί σε περισσότερες ερωτήσεις παρά απαντήσεις. Μπορούν τα αυτόριζα αμπέλια να παραμείνουν ανθεκτικά με τις σημερινές εντατικές μεθόδους καλλιέργειας;
Μήπως ζητώντας τους να είναι υπερπαραγωγικά τα υπονομεύουμε; Την ίδια στιγμή ας μην παραβλέπουμε το γεγονός ότι τα παλαιά κλήματα είναι μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς, της ιστορίας και του μέλλοντος ενός τόπου. Πρέπει να διαφυλάσσονται, αλλά και να είναι αντικείμενο έρευνας.
Ιδιαίτερα μπροστά στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, η προσαρμογή και η ανθεκτικότητα των παλαιών κλημάτων αρχίζει να γίνεται σημαντικό πεδίο προβληματισμού στην επιστημονική κοινότητα.

Το ρεύμα της προοδευτικής αμπελουργίας
Σε αυτό εδώ το κείμενο θα προσπαθήσω να αρθρώσω μια κριτική στην main stream προοδευτική αμπελουργική ιδεολογία που θέλει «και τον σκύλο χορτάτο και την πίττα ανέγγιχτη».
Η τελευταία, υποστηρίζει ότι η διατήρηση των παλαιών κληµάτων είναι το ιερό δισκοπότηρο του κινήματος της Αναγεννητικής γεωργίας που αρχίζει να επικρατεί σήμερα.
Σε αυτό το πλαίσιο είναι κοµβικής σηµασίας η προσπάθεια να συνεχίσουν οι παλαιοί αμπελώνες να υφίστανται και να είναι τόσο παραγωγικοί και ποιοτικοί, ώστε να µην εγκαταλειφθεί η καλλιέργειά τους.
Στην πρόσφατη αρθρογραφία υποστηρίζεται με περισσή αισιοδοξία ότι τα παλαιά κλήµατα µπορούν να ανταποκριθούν καλύτερα στις συνθήκες stress που φέρνει η επιδρομή της κλιµατικής αλλαγής χάρη στις φυσικές «άμυνές» τους, υποθέτοντας ότι έχουν δηµιουργήσει περισσότερο ανεπτυγµένο ριζικό σύστηµα.
Όμως τα τελευταία δραματικά καλοκαίρια άλλαξαν πολλά δεδομένα στον άνυδρο χιώτικο νότο…

Τα παλαιά σιδωράκικα κλήματα των Κάτω Φανών ήταν διαμορφωμένα σε κυπελλοειδές σχήμα, είναι ξηρικής καλλιέργειας και καλλιεργούνταν από τους προπάτορες με ελάχιστες και οργανικές μεθόδους.
Παρακολουθώντας προσεκτικά τους έμπειρους αγρότες των Ολύμπων στην αμπελουργική ζώνη «Ποταμοί» σε αργυλώδη εδάφη, με αρκετά υψηλότερο υψόμετρο παρατηρούσα πόσο δημοφιλής ήταν η εικόνα του γυμνού εδάφους, του «καθαρού αμπελιού».
Ακόμα και για μερική φυτοκάλυψη με ζιζάνια σε εγκαλούσαν οι καλοκάγαθοι αγρότες ως οκνηρό.
Τα πρώτα χρόνια μέχρι πρόσφατα, για να δώσω την κοινωνική εντύπωση «του μερακλή αγρότη» πραγματοποιούσα συνεχή ανοιξιάτικα φρεζαρίσματα για την εξάλειψη των ζιζανίων. Δυστυχώς τα πράγματα άρχισαν να μη πηγαίνουν καλά. Έχανα, μέσα στους καύσωνες, νεαρά εμβολιασμένα πρέμνα, κυρίως λημνιό που δεν μπορούσε να εγκλιματιστεί στο νότο αλλά, το κυριότερο, άρχισα να έχω απώλειες από την αθεράπευτη ασθένεια της ίσκας σε αυτόριζα, αρχαία φωκιανά. Αυτό κι αν ήταν όνειδος!

Αμπελουργία και κλιματική αλλαγή
Η μελέτη της πρόσφατης βιβλιογραφίας για τις προκλήσεις της μεσογειακής αμπελουργίας εν μέσω κλιματικής αλλαγής έδειξαν πόσο υπεροπτικά φερόμουν σε αυτό το ζωντανό, ασπαίροντα, αρχαίο αμπελοτόπι.
Υπήρχε μόνο ένα, στην πραγματικότητα, στενό χρονικό παράθυρο για την εφαρμογή ελαφρού φρεζαρίσματος, αυστηρά τον Δεκέμβρη-Γενάρη. Μετά, τους επόμενους μήνες, ο μονόδρομος πρέπει να είναι η μηχανική ζιζανιοκτονία με χορτοκοπτικό!

Φρεζάρισμα ή μηχανικό κόψιμο
Βασανιστικά μακρόχρονα άρχισα να αναδιοργανώνω τις διαδεδομένες ιδεοληψίες που επικρατούν στον κοινό νου και έχουν οδηγήσει στην υποτίμηση της υγείας του εδάφους.
Γιατί, το φρεζάρισμα, ακόμα και “ελαφρύ”, μπορεί στη θεωρία να κόβει τον ανταγωνισμό των ζιζανίων, να “κρατά”, το νερό αλλά στην πράξη, σε ξηροθερμικά περιβάλλοντα όπως η νότια Χίος είναι αρνητικό γιατί σπάει τη δομή του εδάφους που χάνει γρήγορα υγρασία μετά από 1–2 βροχές και δημιουργεί “σκόνη” και εξάτμιση.
Το συνεχές φρεζάρισμα καταστρέφει ρηχές ρίζες αμπελιού και το κυριότερο διακόπτει μυκόρριζες. Το τελικό αποτέλεσμα κατέληγε να είναι περισσότερο στρες στο πρέμνο μέσα στο καλοκαίρι.

Αρκετοί συνάδελφοι αναγνώστες τους ακούω ήδη να διαμαρτύρονται και να ρωτούν «αλλά τα χόρτα δεν τραβάνε νερό;».
Ναι, Ισχύει αλλά στο νησιωτικό κεντρικό Αιγαίο οι βροχές πια τελειώνουν νωρίς, το νερό που “κρατάς” είναι πιο σημαντικό από το νερό που θα μοιραστεί στα επιλεκτικά «ζιζάνια» που διατηρείς-κάποια νοστιμότατα όψιμα «χωραφίσια» χόρτα- και εδώ είναι το κλειδί:
Αν κόψεις τα χόρτα την κατάλληλη στιγμή σταματάς τον ανταγωνισμό αλλά κρατάς τα οφέλη τους. Το φρεζάρισμα μπορεί να δίνει πρόσκαιρο όφελος αλλά “κοστίζει” ακριβά το καλοκαίρι.
Σε ένα τέτοιο ξηρικό αμπελώνα ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι η λίπανση.

Λίπανση αμπελώνων
Στα παραπάνω αμπέλια ο γράφων ρίχνει όλο το λίπασμα μαζί όταν ξεκινούν οι χειμερινές βροχές. Το “πληρώνει” με ανάπτυξη ζιζανίων γύρω από το πρέμνο που αφαιρεί χειρονακτικά και ενσωματώνει στο έδαφος. Χρησιμοποιώ πολύ λίγο άζωτο, μέχρι 12%, και δίνω έμφαση στο κάλιο-φώσφορο και ιχνοστοιχεία.
Τα παλαιά κλήματα είναι σαν τους υπεραιωνόβιους, τους «όσιους» όπως τους αποκαλούν οι αμερικάνοι γιατροί:
Δεν τους δίνουμε… κατοστάρι βιάγκρα γιατί θα αφήσουν τα κοκαλάκια τους. Σε τέτοιο αμπέλι αποφεύγεις υπερβολική βλάστηση, κρατάς ισορροπία καρποφορίας, μειώνεις “μαλακό” ξύλο που είναι ευάλωτο σε ασθένειες.

Αλλά, ναι, χρειάζεται το λιπασματάκι, μια χούφτα κοπριά, γιατί αν το άζωτο είναι υπερβολικά χαμηλό μειώνεται η ανανέωση ξύλου, πέφτει η άμυνα του φυτού και επιταχύνεται η “παρακμή” (και η ίσκα βρίσκει χώρο…).
Τα αιωνόβια πρέμνα που ευλαβώς διαχειρίζομαι χάρη στην ευγενή συγκατάθεση των Ολυμπούσων κτητορισσών έχουν βαθιές αλλά κουρασμένες ρίζες, εξαρτώνται από σταθερό περιβάλλον, άρα θέλουν όπως όλοι οι επιβιώσαντες ηλικιωμένοι ηρεμία.

Ο “πρίγκιπας” φωκιανός!
Ας ηρεμίσουν όμως και τα αγιασμένα κόκκαλα των ιδρυτών, αυτών που έσκαψαν να φυτέψουν τον πρίγκιπα του αιγαιοπελαγίτικου αμπελώνα, το φωκιανό που παρήγαγε τον ξακουστό από την αρχαιότητα Πράμνειο οίνο και σήμερα δίνει εκλεκτά ερυθρά κρασιά με έντονα αρώματα κόκκινων φρούτων, χαμηλή οξύτητα και μέτριες ταννίνες.
Γιατί σωστά επέμεναν στο “καθαρό, φρεζαρισμένο” αμπέλι στις παλιές συνθήκες επιβίωσης -όχι απλά καλλιέργειας:
Στα φτωχά τότε, με χαμηλές αποδόσεις, χωράφια τα χόρτα ήταν πολύτιμη τροφή για ανθρώπους και ζώα.

Ακόμα και για τον γράφοντα σήμερα, η πιο εκπληκτική παράπλευρη ωφέλεια όταν «έπιασα αμπέλι» ήταν τα χειμωνιάτικα ραδίκια και οι πικρίδες που βγάζω από εκεί. Οι παλιοί όμως δεν ήθελαν χόρτα και γιατί τα θεωρούσαν πηγή ασθενειών για το αμπέλι-ενώ τώρα έχουμε την πολυτέλεια να ρίχνουμε θειάφι με τις χούφτες- αλλά και γιατί θεωρούσαν ότι το καθαρό χωράφι ήταν πιο ελεγχόμενο και ασφαλές. Τα ξερά χόρτα σήμαιναν κίνδυνο πυρκαγιάς.
Αλλά ας μην υποτιμήσουμε και τον ρόλο της αισθητικής στην κομψή Μυροβόλο με τις καθαρές και μοσχοβολημένες Μαστιχοχωρούσενες:
Για τους παραδοσιακούς γεωργούς «καθαρό χωράφι» σήμαινε «καλός γεωργός», χωράφι με, έστω κομμένα, χορτάρια σήμαινε «παρατημένο».

Στη σκια της… ίσκας
Εκείνα τα χρόνια η παραπάνω πρακτική είχε αποτέλεσμα. Λογικό γιατί τα εδάφη είχαν περισσότερη οργανική ουσία, υπήρχε λιγότερη ένταση καλλιέργειας, το κλίμα ήταν ελαφρώς διαφορετικό, υπήρχαν λιγότερες κινέζικες φρέζες, λιγότερη μηχανική καταπόνηση.
Σήμερα όμως με τα ακραία καλοκαίρια η παραδοσιακή γεωργική ιδεολογία γυρίζει μπούμερανγκ και το ίδιο μοντέλο αρχίζει να δημιουργεί περισσότερο στρες απ’ ό,τι λύνει. Και το βλέπουμε στην έκρηξη της αθεράπευτης ίσκας που έχει καταστρέψει τον αμπελώνα της νότιας Χίου όπως μου διεκτραγωδούσε χθες ο γεωπόνος επιχειρηματίας Νίκος Μονέζης στο λαμπρό κατάστημά του γεωργικών εφοδίων στα Αρμόλια.

Η εμπειρία στο πεδίο, αυτό που παρατηρώ στη νότια Χίο είναι απόλυτα συμβατό με τα εμπειρικά δεδομένα για την άμπελο στη νησιωτική νότια Ευρώπη:
Στα αμπέλια με χορτοκοπή και κάλυψη του εδάφους με ξερά χόρτα έχουμε πιο αργή εξέλιξη ίσκας ενώ αντίθετα στα αμπέλια με γυμνό έδαφος έχουμε απότομη κατάρρευση.
Προκειμένου ειδικότερα για τη νότια Χίο σε τέτοια αμπέλια με γυμνό έδαφος, σε ποσοστό 90% υπεύθυνη είναι η χρήση χημικών ζιζανιοκτόνων από οικονομικούς μετανάστες οι οποίοι ως παράπλευρο όφελος της ενοικίασης σκίνων λαμβάνουν παρατημένα παλαιά αμπέλια τα οποία εκμεταλλεύονται για παραγωγή τσίπουρου.

Μια πρόβλεψη:
Ως εκπαιδευτικός μέλους κράτους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφείλω να διακρίνομαι από παιδαγωγική αισιοδοξία. Αλλαγή στο μέλλον μπορεί να προέλθει από τις χρηματοδοτικές δυνατότητες που προσφέρουν οι Βρυξέλλες και είναι πλουσιοπάροχες αλλά δυστυχώς έως σήμερα η πληροφόρηση ήταν ασύμμετρη και προνομιακή.
Κοντολογίς, η Κοινή Αγροτική Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιόδου 2023-2027 έχει θέσει καινούργιους περιβαλλοντικούς και κλιματικούς στόχους στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας και πληρώνει αδρά για αυτούς. Τα Οικολογικά Σχήματα (ecoschemes), γνωστά και ως οικολογικά προγράμματα, νέα, καινοτόμα Προγράμματα της ΚΑΠ στηρίζουν έμπρακτα τους αγρότες και δυστυχώς δεν έχω ακούσει κανένα αγρότη να μιλά για αυτά.
Ας σημειωθεί, για του λόγου το αληθές, ότι οι παρακάτω στρεμματικές ενισχύσεις ισχύουν για την καλλιέργεια μαστιχόδεντρων-αμπελιού-ελιάς:
-Για την εφαρμογή μηχανικής ζιζανιοκτονίας, 18,3 €/στρ
-Για τη χρήση ψεκαστικώνακροφυσίων μειωμένης διασποράς 3,0 €/στρ.
-Για τη διαχείριση των υπολειμμάτων ψεκαστικών υγρών στις μόνιμες καλλιέργειες 3,0 €/στρ.
-Για τη χρήση υπηρεσιών γεωργίας ακριβείας κατά τη διάρκεια των ψεκασμών 7,0 €/στρ
-Για την κoμποστοποίηση 14,0 €/στρ. για τα αμπέλια και 11,2 για όλες τις υπόλοιπες δενδρώδεις καλλιέργειες.

Και η σκια του ΟΠΕΚΕΠΕ
Η αισιοδοξία της βούλησης όταν αντικρίζω νέους καλλιεργητές σαν τον τρίτεκνο νέο Πυργούση και γερά μορφωμένο Αυγουστή Φυτίλη που έβαλε καταστροφέα στο τρακτέρ αντί της παραδοσιακής καύσης συναντά την απαισιοδοξία της νόησης, όπως έλεγε ο Αντόνιο Γκράμσι.
Μαθαίνουμε δυστυχώς άσχημα νέα:
Η νέα διοικητική δομή του ΟΠΕΚΕΠΕ, με την ευθύνη της ΑΑΔΕ, προχώρησε προχθές στην τοποθέτηση, σε θέσεις ευθύνης του οργανισμού, υπαλλήλων που ελέγχονται ποινικά και βρίσκονται μέσα στη δικογραφία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Το πάρτι που γίνονταν στο Εθνικό Απόθεμα εις βάρος των τίμιων παραγωγών έως πότε θα συνεχίζεται;

Το γλαύκωμα είναι μια χρόνια οφθαλμική πάθηση που προσβάλλει το οπτικό νεύρο και εξελίσσεται συνήθως χωρίς εμφανή συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Για τον λόγο αυτό αποκαλείται συχνά και «σιωπηλός κλέφτης της όρασης».

Ενημέρωση από τον:
Γιάννη Κοσμίδη
Οφθαλμίατρο

Με βάση επιδημιολογικές εκτιμήσεις για τον ευρωπαϊκό πληθυσμό, περίπου 3% των ατόμων άνω των 40 ετών πάσχουν από γλαύκωμα, ενώ περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι έχουν τη νόσο.

Εφαρμόζοντας αυτά τα δεδομένα στον πληθυσμό της Χίου, που αριθμεί περίπου 52.000 κατοίκους, προκύπτει ότι:
– περίπου 30.000 συμπολίτες μας είναι ηλικίας άνω των 40 ετών, δηλαδή στην ηλικιακή ομάδα όπου συνιστάται προληπτικός έλεγχος για γλαύκωμα
– περίπου 16.000 είναι άνω των 60 ετών, όπου ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου αυξάνεται σημαντικά
– εκτιμάται ότι περίπου 900 άτομα στο νησί μπορεί να πάσχουν από γλαύκωμα, ενώ αρκετοί από αυτούς πιθανόν να μην το γνωρίζουν.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστικής σημασίας, διότι η απώλεια όρασης που προκαλεί το γλαύκωμα δεν μπορεί να αποκατασταθεί, όμως η έγκαιρη θεραπεία μπορεί να επιβραδύνει σημαντικά την εξέλιξη της νόσου.

Ο προληπτικός οφθαλμολογικός έλεγχος περιλαμβάνει:
μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης
εξέταση του οπτικού νεύρου
έλεγχο του οπτικού πεδίου
σύγχρονες απεικονιστικές εξετάσεις όπως η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT).

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Γλαυκώματος, υπενθυμίζεται ότι όλοι οι πολίτες άνω των 40 ετών θα πρέπει να εξετάζουν τα μάτια τους τακτικά, ακόμη και αν δεν έχουν συμπτώματα.

Η πρόληψη και η ενημέρωση αποτελούν τα πιο ισχυρά μέσα για την προστασία της όρασης.

“Ως εκπαιδευτικός που δε θα μπορούσε να παραμείνει ένας απλός μάρτυρας στο να γίνεται σάτιρα και αστείο πάνω στα αθώα κορμιά ανθρώπων, ναι ανθρώπων, ανάμεσά τους και παιδιών, αλλά ύψωσε ανάστημα και τελικά τους δίκασε όλους!
Οι εκπαιδευτικοί έχουν ευθύνη απέναντι στους μαθητές τους να πάρουν θέση και να υπερασπίζονται κάθε ανθρώπινο δικαίωμα ανεξαρτήτου χρώματος και φυλής.
Για εμάς η συναδέλφισσα στάθηκε στο ύψος της και ακόμα πιο ψηλά.

“Όσο για τα «γιουχαρίσματα» που ακούστηκαν προς εκείνη και την παρέα της, αυτά δεν ήταν τίποτε περισσότερο από μια απόδειξη ότι το φως ενοχλεί όταν πέφτει επάνω στο σκοτάδι. Όμως ο Χιώτικος λαός έχει αποδείξει ότι στέκεται δίπλα στους ξεριζωμένους και πάντα θα απομονώνει τις ρατσιστικές αντιλήψεις.
“Στεκόμαστε δίπλα στη συναδέλφισσά μας, περήφανοι για τη στάση της και για το παράδειγμα που έδωσε σε όλους μας — κυρίως στους μαθητές μας που μας παρακολουθούν, που μαθαίνουν και διαμορφώνονται από τη στάση μας”.

ΓΙΑ ΤΟ ΔΣ

Τι σχέση έχει βέβαια το Ζαντάρ με το Μονακό του Αιγαίου, τη Χίο μας, θα διερωτηθεί κανείς.
Μα είναι απλό, η τελευταία κακοκαιρία μας προίκισε με τη διάνοιξη ολόκληρου φρεατίου στο οδόστρωμα του λιμανιού, το οποίο ναι μεν βιαστικά  αποκαταστάθηκε, αλλά καλό θα είναι στο master plan του νέου λιμανιού  να προβλέπεται η τοποθέτηση ενός οργάνου και σε μας.
Το μήκος του, θα το αποφασίσουν οι πολιτικοί μας και σίγουρα, με το συμπάθειο,  θα είναι μεγαλύτερο από του Ζαντάρ. Θα παίζει και το δικό μας με τον ήχο των κυμάτων. Θα παίζει και θα ακούμε φωνές πως τέλειωσαν τα έργα της γενιάς μας και έτσι θα το λέμε το όργανο του… Ζαν Ντ’  Αρκ.

(Μέχρι να τοποθετηθεί το δικό μας μπορείτε να απολαύσετε το ξένο στο σύνδεσμο που ακολουθεί)

https://www.youtube.com/watch?v=QeGDjvCCkfk

Γεώργιος Ι. Μπριλής

Διπλωματούχος Ξεναγός
Διοίκηση Επιχειρήσεων Πανεπιστήμιο Αιγαίου
Ηλεκτρολόγος Μηχανικός και Μηχανικός Η/Υ ΕΜΠ
Msc in Marketing Dokuz Eylül Üniversitesi

Για να πάμε στα πρόσφατα, στο έγκλημα της “Βιολάντα”,  έθεσε το θέμα μέσω του μηχανισμού αθλιότητας που ελέγχει,  της επιχειρηματικότητας και των εξαγωγών.

Στο θέμα του εγκλήματος στη Χίο σε βάρος των προσφύγων και μεταναστών με 17 θύματα –15 συν 2 έμβρυα- έθεσε επίσημα στη Βουλή μαζί με τα ακροδεξιά και ρατσιστικά κόμματα του Βελόπουλου, «Ελληνική Λύση» και του Νατσιού, τη «Νίκη» , και άλλα ανεξάρτητα ναζίδια, όποιος δεν είναι με το λιμενικό, είναι με τους διακινητές.

Και τα λένε αυτά προς το ΚΚΕ, που έχει κάνει μια σειρά επερωτήσεων στη βουλή και παρεμβάσεων για τους εργαζόμενους στο λιμενικό και γενικά στα σώματα ασφαλείας, που εργάζονται με πενιχρούς μισθούς, χωρίς ωράρια, υπό αντίξοες συνθήκες με τις οικογένειές τους στον αυτόματο και χωρίς ουσιαστικά δικαιώματα.

Άλλο όμως αυτό και άλλο η προβοκατόρικη γενίκευση, που αφορά στη διερεύνηση μιας τραγωδίας, που εμπεριέχει εγκληματικές ευθύνες πρώτα και κύρια της κυβέρνησης και της ΕΕ και φυσικά της ηγεσίας του Λιμενικού, που παίζει συγκεκριμένο ρόλο σε όλα τα επίπεδα, στην πολιτική αποτροπής και απώθησης, που της έχει ανατεθεί από τους πολιτικούς της προϊστάμενους. Επιπροσθέτως όμως, το «εκτελώ διαταγές», δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι, όταν διακυβεύονται ανθρώπινες ζωές, εκτός και αν τις διαχωρίζουν σε κατηγορίες.

Γι’ αυτό το λόγο  πετάμε στα σκουπίδια τα ψευτοδιλήμματα της κυβέρνησης και των ναζί, παλιών και νέων, και εστιάζουμε στην αλήθεια των γεγονότων, που οφείλουν να απαντήσουν  και η κυβέρνηση και η ηγεσία του λιμενικού.

Τι εντολές δόθηκαν στον κυβερνήτη, διάσωσης ή απώθησης, με δεδομένο ότι διαφορετικές είναι οι κινήσεις σε κάθε αντίστοιχη εντολή;
Τι έγινε τελικά μόλις ένα μίλι σχεδόν από τις ακτές της Χίου;
Επιχείρηση διάσωσης ή καταδίωξη;
Γιατί δεν δίνονται  στη δημοσιότητα οι διάλογοι με το κέντρο επιχειρήσεων.
Γιατί δεν λειτουργούσε καμιά κάμερα καταγραφής, ούτε και θερμική, την ώρα που επιχειρούσε το σκάφος του λιμενικού;
Τι έχουν να πουν για  τις πρώτες μαρτυρίες των επιζώντων, που αναφέρουν ότι «χωρίς προειδοποίηση βρέθηκαν κάτω από την καρίνα» του σκάφους του Λιμενικού, με αποτέλεσμα κανείς δεν σκοτώθηκε σύμφωνα με τους ιατροδικαστές από πνιγμό, αλλά από θανάσιμους τραυματισμούς;

Με ποια λογική ένα σκάφος 8-9 μέτρων, φουσκωτό με βάρος πάνω από 3 τόνους αφού είχε μέσα περίπου 40 άτομα, πέφτει πάνω σε ένα σκάφος του λιμενικού, μεγαλύτερο, ισχυρότερο, ταχύτερο και στρατιωτικού τύπου;

Αντί απαντήσεων, στα πλαίσια της αποδόμησης της πραγματικότητας και των λογικών ερωτημάτων,  με ταχύτητα φωτός, ξεσηκώθηκε όλο το φασιστοχώρι στα κοινωνικά δίκτυα, υπαρκτά και ανύπαρκτα πρόσωπα, ρομπότ (botactivity), τα συνήθη τρολ προπαγάνδας της ΝΔ, επιστρατεύτηκε η τεχνητή νοημοσύνη με γελοίες φωτογραφίες των εισβολέων προσφύγων και μεταναστών,  με τα φουσκωτά να επιτίθενται στα σκάφη του λιμενικού και με το σύνθημα κάτω τα χέρια από το λιμενικό μας και άλλα συναφή.

Ταυτόχρονα, εκφράστηκε μέσω σχολίων, όλος ο βόθρος που κρύβει μέσα του το φασιστικό και ρατσιστικό χριστεπώνυμο «πλήθος», τοπικά και πανελλαδικά, με άναρθρες κραυγές και μίσος εναντίον των εισβολέων -μωρομάνες, παιδιά, ενήλικες – με απείρου κάλλους διατυπώσεις, («καλά να πάθουνε, στον πάτο όλοι, μπράβο παιδιά, επιτέλους ξυπνήσαμε, έξω οι λάθρο κλπ») και  ακόμη χειρότερα,  επικαλούμενοι όλοι αυτοί και αυτές τη δική τους Παναγία, που την έχουν κάνει σαν τα μούτρα τους, να έχει καλά το λιμενικό μας και προφανώς η Παναγία τους, να στέλνει στον άλλο κόσμο άντρες, γυναίκες και αγέννητα παιδιά.

Ο Αϊνστάιν έλεγε ότι αμφιβάλλει για την απεραντοσύνη του σύμπαντος, αλλά όχι της ηλιθιότητας.

Όλος αυτός ο εσμός λοιπόν, συνεπικουρούμενος από τα κυβερνητικά επιτελεία και τα λεχθέντα του Πλεύρη, δεν αντιλαμβάνεται, ότι με αυτά που γράφει και υποστηρίζει, αποδίδει σαφή πρόθεση και ως προς τη σύλληψη και ως προς την εκτέλεση του σχεδίου, στην τραγωδία- έγκλημα στη θάλασσα του νησιού μας, ευθέως στο λιμενικό, που με περηφάνια και φυλάττοντας Θερμοπύλες, κατά τα μυαλά τους, βύθισε το σκάφος των κατατρεγμένων των πολέμων-κάτι παραπάνω ξέρουν; – και μάλιστα πριν αποφανθεί η οποιαδήποτε έρευνα, αν αποφανθεί τελικά μιας και η ανοιχτομάτα αστική δικαιοσύνη ούτε βλέπει ούτε ακούει τις οιμωγές των θυμάτων της καπιταλιστικής σαπίλας αλλοδαπών και ημεδαπών.
Πολύ δε περισσότερο που η κυβέρνησης της ΝΔ, είναι πρώτη στα «μπαζώματα» της αλήθειας.

Άλλωστε η Χίος σε πολλά θυμίζει το έγκλημα της Πύλου με τους 600 νεκρούς για να είναι όλα τυχαία…

Αν σε αυτά προσθέσεις και τις δηλώσεις Μητσοτάκη περί μηδενικής ανοχής στους διακινητές, που διακινούν δυστυχώς ανθρώπους και όχι εμπορευματοκιβώτια, καταλαβαίνεις τελικά, ότι έμμεσα ομολογούν τι εντολές είχε ο κυβερνήτης του σκάφους και κακώς εκτέλεσε, γιατί τους εργαζόμενους στο λιμενικό σώμα, σε αυτό το ρόλο του δεσμοφύλακα τους καλούν να συμμετέχουν, σε αυτό το ρόλο του εκτελεστή δολοφονικών σχεδίων να «φυλάσσουν τα σύνορα», και αυτόν τον ρόλο πρέπει να τον αρνηθούν συντεταγμένα και οργανωμένα τα στελέχη και τα μέλη του, τουλάχιστον εκείνα που δεν έχουν αποκτηνωθεί από το καλλιεργούμενο μίσος και ρατσισμό της ΕΕ και των κυβερνήσεων του κεφαλαίου.

Την ίδια στιγμή η κυβέρνηση, σύσσωμη η ακροδεξιά παράγκα μαζί με τα υπόλοιπα αστικά κόμματα, μιας και συναγωνίζονται στον πατριωτισμό, ξεχνούν τις συμφωνίες ΕΕ, Τουρκίας και κυβερνήσεων Ελλάδας που εγκλωβίζουν πρόσφυγες και μετανάστες στα νησιά μας.

Ξεχνούν, ότι με αντίτιμο και φαγοπότι εκατομμυρίων, μας έχουν μετατρέψει σε φυλακές ανθρώπινων ψυχών, ξεχνούν,  ότι έχει καταπατηθεί με τη βούλα της δήθεν δημοκρατικής Ευρώπης κάθε έννοια από τη συνθήκη της Γενεύης για τους πρόσφυγες.

Πρόσφατα και στην ελληνική Βουλή επισημοποιήθηκε το δουλεμπόριο μεταναστών, μιας και τα επιτελεία του κεφαλαίου, που στήνουν και τα δουλεμπορικά γραφεία, παραδέχονται, ότι υπάρχει έλλειψη εργατικών χεριών και ανάγκη εισαγωγής του φθηνού εργατικού δυναμικού από τρίτες χώρες.

Ξεχνούν, ότι από το Αφγανιστάν έφυγαν το 2021 οι Αμερικανοί και Ευρωπαίοι μαζί και η περήφανη Ελλάδα, μετά από σχεδόν είκοσι χρόνια πόλεμο και κυβερνούν οι τζιχαντιστές Ταλιμπάν, στη Συρία το ίδιο, ο τζιχαντιστής Τζολάνι που φωτογραφήθηκαν με Μητσοτάκη και Γεραπετρίτη, στην Παλαιστίνη, στη Λιβύη, παντού μαίνεται ο πόλεμος και οι μεταπολεμικές συνέπειες , με την πείνα  να θερίζει, ως αποτέλεσμα όλα αυτά  των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων του ΝΑΤΟ, της ΕΕ, του κράτους δολοφόνου του Ισραήλ, με πλήρη συμμετοχή και της ελληνικής κυβέρνησης .

Όλοι αυτοί  και οι  θανατοπολιτικές τους, είναι οι «σπόνσορες» και της προσφυγιάς και των μεταναστευτικών ροών των κολασμένων όπου γης, αλλά και των διακινητών δουλεμπόρων.

Αυτοί άδειασαν  από τα νησιά τα τεθωρακισμένα ΒΡ-1 για να τα στείλουν στην αντιδραστική κυβέρνηση της Ουκρανίας, αυτοί έχουν στείλει χιλιάδες οβίδες των 155 χιλιοστών , αντιαρματικά κλπ και δίνουν πάνω από 200 εκ. από την εισβολή της Ρωσίας και εντεύθεν από το αίμα  του ελληνικού λαού, αλλά η κυβέρνηση της ΝΔ, τα αστικά κόμματα και  οι φασίστες όλων των φυλών και των εθνικοφρόνων, «μούγκα στη στρούγκα».

Μιλάνε για φύλαξη συνόρων αλλά δεν λεν κουβέντα η κυβέρνηση, η «βολική» αντιπολίτευση του Πασοκ, ΣΥΡΙΖΑ, Πλεύση κλπ αστικά κόμματα, ότι φέτος κλείσαμε 30 χρόνια από το γκριζάρισμα του Αιγαίου με τις ευχές των Αμερικάνων συμμάχων. Δεν λεν κουβέντα ότι το ΝΑΤΟ, ναι το ΝΑΤΟ που θα μας “προστατέψει”, θεωρεί ότι δεν υπάρχουν σύνορα μεταξύ των μελών του (Ελλάδα-Τουρκία).

Από την άλλη Κυβέρνηση και ΕΕ  ολοταχώς βαδίζουν να μας μπλέξουν σε νέες περιπέτειες, με το ενδεχόμενο να βρεθούμε στη θέση των προσφύγων ή να έχουμε χτυπήματα αντιποίνων από άλλα ιμπεριαλιστικά στρατόπεδα.

Με όλη αυτή την οργανωμένη προβοκάτσια,  κυβέρνησης μαζί με τα ακροδεξιά και φασιστικά μαντρόσκυλα του συστήματος, συγκαλύπτεται αφενός η αλήθεια, και το τι πραγματικά έγινε, αφετέρου το νησί της Χίου αμαυρώνεται, στιγματίζεται, γιατί όσο και αν θεωρείται συντηρητικό πολιτικά, ούτε ανήκει ούτε ταυτίζεται με την απανθρωπιά των φασιστών.

Στην πραγματική ζωή και όχι στα κοινωνικά δίκτυα, τα πράγματα είναι ευτυχώς διαφορετικά. Είναι οι γιατροί και νοσηλευτές που υπερέβαλαν εαυτό για να βοηθήσουν τους τραυματίες και να σώσουν ζωές, είναι οι εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού, είναι οι συγκεντρώσεις αλληλεγγύης που έγιναν με το ΚΚΕ στην πρώτη γραμμή, είναι οι δάσκαλοι που έσπευσαν να μαζέψουν τα απαραίτητα, ως πρώτη βοήθεια και μάλιστα μέσα σε δύο μέρες μόνο να καλύψουν αυτά που τους ζητήθηκαν, είναι τα συνδικάτα με το ΝΤ της  ΑΔΕΔΥ που εκδήλωσαν την αλληλεγγύη τους, για να δικαιωθούν οι νεκροί και να προστατευτούν οι ζωντανοί πρόσφυγες και μετανάστες.

Είναι η Χίος που γνωρίζει την προσφυγιά που έζησε και στην κατοχή, είναι η Χίος που βγαίνει στο φως της μέρας και αγωνίζεται και δεν φορά την “κουκούλα” του ψεύτικου προφίλ, των μεγαλόσταυρων και της ελληνικής σημαίας, για να χύνει το δηλητήριο του ρατσισμού και του φασισμού.

Στην πραγματική ζωή, αυτά τα χυδαία φυντάνια περιμένουν στις τρύπες τους και παραμένουν οι κολαούζοι του συστήματος, οι νταήδες  ενάντια στον ευάλωτο και αδύναμο και κότες απέναντι στους πραγματικούς εχθρούς.

Γι’ αυτό και λέμε στους δρόμους θα κριθεί το δίκιο, εκεί δένεται τ΄ατσάλι  εκεί θα φάνε τα μούτρα τους κι αυτοί και η καπιταλιστική βαρβαρότητα που υπηρετούν.

ΜΑΡΚΟΣ ΣΚΟΥΦΑΛΟΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗΣ ΧΙΟΥ

Σ.Σ. chiosnews: Τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν την προσωπική άποψη και την ανάλυση του συντάκτη τους.

Στην πραγματικότητα, τα μεγάλα κυκλώματα διακίνησης σπάνια εμπλέκουν άμεσα τα οργανωτικά τους στελέχη. Πρόκειται για εγκληματικά δίκτυα που πλουτίζουν από τον ανθρώπινο πόνο, εκμεταλλευόμενα την απόγνωση ανθρώπων που φεύγουν από πόλεμο, διώξεις ή ακραία φτώχεια.

Οι εγκέφαλοι αυτών των κυκλωμάτων παραμένουν συνήθως μακριά από τον κίνδυνο και τη σύλληψη.
Αντίθετα, χρησιμοποιούνται εκτελεστικά όργανα ως οδηγοί ή συνοδοί του σκάφους.
Πολύ συχνά πρόκειται για πρόσφυγες ή μετανάστες, που πληρώνουν το ταξίδι τους με «εργασία», που έχουν εξαναγκαστεί λόγω χρέους ή απειλών ή που βρίσκονται σε απόλυτη εξάρτηση από το κύκλωμα. Αυτοί αποτελούν τον τελευταίο και πιο αναλώσιμο κρίκο της αλυσίδας και όχι τους οργανωτές ή τους πραγματικά ωφελημένους της διακίνησης.

Όταν, μετά από ένα ναυάγιο, η συζήτηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στο αν υπήρχε διακινητής μέσα στη βάρκα, η ευθύνη μετατοπίζεται από τις πρακτικές και τις πολιτικές που εφαρμόζονται στη θάλασσα στον πιο αδύναμο παράγοντα της υπόθεσης.
Έτσι θολώνει η διάκριση ανάμεσα στον εγκέφαλο ενός εγκληματικού κυκλώματος και στους ανθρώπους που βρίσκονται μέσα στο σκάφος — γυναίκες, παιδιά, τραυματισμένους — οι οποίοι σε κάθε περίπτωση παραμένουν άνθρωποι σε κίνδυνο.

Παράλληλα, έχει καταγγελθεί επανειλημμένα από νομικούς και οργανώσεις δικαιωμάτων ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι φερόμενοι ως διακινητές που συλλαμβάνονται -συνήθως οι χαμηλόβαθμοι οδηγοί των σκαφών- οδηγούνται σε ταχείες διαδικασίες με διορισμένους συνηγόρους, με περιορισμένη δυνατότητα προετοιμασίας και με ελάχιστα αποδεικτικά μέσα στη διάθεσή τους.
Το αποτέλεσμα είναι βαριές καταδίκες που επιβάλλονται σε εξαιρετικά σύντομες ακροαματικές διαδικασίες, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς την ουσιαστική πρόσβαση σε δίκαιη δίκη και αποτελεσματική υπεράσπιση.

Σε κάθε περίπτωση, η παρουσία ενός χαμηλόβαθμου διακινητή δεν αναιρεί ούτε μειώνει την υποχρέωση διάσωσης ανθρώπινων ζωών.

Το διεθνές δίκαιο της θάλασσας είναι σαφές: όταν υπάρχει κίνδυνος, προτεραιότητα έχει η προστασία της ζωής, ανεξάρτητα από το νομικό καθεστώς ή τις κατηγορίες που μπορεί να αποδοθούν εκ των υστέρων. Η ασφάλεια των συνόρων δεν μπορεί να τίθεται πάνω από την ανθρώπινη ζωή ούτε να δικαιολογεί πρακτικές που οδηγούν σε τραυματισμούς ή θανάτους.

Τέλος, η επίκληση του «διακινητή μέσα στη βάρκα» λειτουργεί συχνά ως τρόπος να περιοριστεί η συζήτηση σε ένα απλουστευτικό δίλημμα.
Αντί να διερευνηθούν οι κανόνες εμπλοκής, η αναλογικότητα των ενεργειών και οι ευθύνες όταν υπάρχουν νεκροί, το ζήτημα απλοποιείται σε ένα σχήμα «νόμος εναντίον εγκλήματος».
Όμως κάθε ναυάγιο με απώλειες ζωών απαιτεί ανεξάρτητη διερεύνηση, διαφάνεια και λογοδοσία, ακριβώς επειδή αφορά τον πυρήνα του κράτους δικαίου.

Συνεπώς, το γεγονός ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μέσα στη βάρκα υπάρχει φερόμενος διακινητής δεν εξηγεί τα ναυάγια, δεν δικαιολογεί θανατηφόρους χειρισμούς και δεν αίρει την ευθύνη της πολιτείας να προστατεύει ανθρώπινες ζωές και να ελέγχει τις πράξεις των οργάνων της.
Ταυτόχρονα, όσο δεν υπάρχουν ασφαλείς και νόμιμες οδοί μετακίνησης και αιτήματος προστασίας από τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, η ζήτηση για τέτοιες παράνομες υπηρεσίες θα συνεχίζει να υφίσταται και τα κυκλώματα θα βρίσκουν τρόπο να λειτουργούν.

Πηγές & Αναφορές
• UNHCR – Στατιστικά για πρόσφυγες και μετανάστες στην Ελλάδα και διεθνώς (unhcr.org�)
• IOM – Διεθνής Οργάνωση Μετανάστευσης – Δεδομένα για αφίξεις στη Μεσόγειο, θανάτους και εξαφανίσεις μεταναστών (imo.org�)
• European Union Agency for Asylum (EUAA) – Αναφορές για θαλάσσιες ροές και επιχειρήσεις διάσωσης (euaa.europa.eu�)
• Δημοσιογραφικά ρεπορτάζ – Ναυάγια και επιχειρήσεις διάσωσης στη Χίο (Reuters�)
• Οργανώσεις Δικαιωμάτων – Human Rights Watch για χειρισμούς αρχών και προστασία μεταναστών στην Ελλάδα (hrw.org)

Ζηνοβία Καλιπόζη- εκπαιδευτικός

«Το βραδινό της Τρίτης γαλήνιο και με μια ησυχία που δεν προμήνυε τίποτα απ’ αυτά που θα ακολουθούσαν … Το τηλέφωνο χτύπησε και μια βραχνή φωνή, που πρόδιδε αγωνία και πόνο, μου είπε ότι “στο Μυρσινίδι έχουμε ένα ναυάγιο με πρόσφυγες, νεκρούς…”. Μικρή σιωπή και το κάλεσμα “να βρεθούμε κοντά στους ξεριζωμένους των πολέμων”.

Σε λίγο με αντιπροσωπεία της Τομεακής Επιτροπής Χίου του ΚΚΕ βρεθήκαμε στο Λιμεναρχείο του νησιού, όπου ήδη είχε έλθει η πρώτη σορός και οι συγκεχυμένες πληροφορίες για το νέο έγκλημα στα νερά του Αιγαίου, ανάμεσα στη Χίο και τη χερσόνησο της Ερυθραίας.

Τα γεγονότα έτρεξαν γρήγορα…
Στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο, όπου βρεθήκαμε… εκεί οι γιατροί και οι νοσηλευτές, αλλά και το σύνολο των εργαζομένων στάθηκε στο πλευρό των κατατρεγμένων που έφταναν τραυματισμένοι έχοντας στα μάτια την αγωνία της τύχης των δικών τους (παιδιά, σύζυγοι, συγγενείς και ομοεθνείς) μιας και όλοι ήταν από το Αφγανιστάν.

Το κλάμα των μανάδων και των παιδιών στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών στροβίλιζε τις σκέψεις, ενεργοποιούσε τη συνείδηση και δημιουργούσε αλυσίδα δράσεων στους υγειονομικούς να κερδίσουν τον χρόνο σώζοντας μια ακόμα ανθρώπινη ζωή.

Οι σοβαρά τραυματίες μεταφέρθηκαν στο χειρουργείο και τα παιδιά στο να τους δοθούν οι πρώτες βοήθειες, όμως μέσα στην αναμπουμπούλα ένα βρέφος αποχωρίστηκε από την τραυματισμένη μάνα του…

Όμως βρέθηκε σε μια αγκαλιά που το πήρε, το τάισε, το νανούρισε και του τραγούδησε…

Στον προαύλιο χώρο του νοσοκομείου, νιώθοντας την υγρασία της θάλασσας και βλέποντας την εικόνα, σκέφτηκα το νανούρισμα του πρόσφυγα ποιητή από τον Τσεσμέ Φώτη Αγγουλέ:

“…Κάμε νάνι – νάνι,
πληγωμένο αηδόνι,
γιασεμί πνιγμένο
μέσ’ στο κρύο το χιόνι.
…

Κι όνειρο να βλέπεις
τραγικό κοιμήσου
πιο φριχτό δεν θα’ ναι
από τη ζωή σου”.

Η “καταραμένη νύχτα” των ιμπεριαλιστικών πολέμων για τους λαούς της Μέσης Ανατολής, της Ασίας, της Αφρικής και της Ευρώπης καλά κρατεί, αφού το “άρπαγο χέρι” θέλει να διαφεντέψει τον κοινωνικό πλούτο (υδρογονάνθρακες, πετρέλαια, σπάνιες γαίες) και να στοιχειώσει τις χώρες τους, με τα στοιχεία του ρημαγμού και του ολέθρου, οδηγώντας τους στην προσφυγιά.

Οι χιλιάδες μετανάστες και οι πρόσφυγες που πέρασαν από τη Χίο -μια δεκαετία τώρα- ξεριζώνονται από τους τόπους τους εξαιτίας των πολέμων και της φτώχειας, που γεννά το ίδιο σύστημα και που μπαίνουν στην Ελλάδα ως φθηνό εργατικό δυναμικό για τις ανάγκες και τα κέρδη των επιχειρηματικών ομίλων, χωρίς δικαιώματα, ως ανταλλακτική αξία μιας οικονομίας που τρέφεται από τη φτήνια της δουλειάς και από την ανασφάλεια.

Η αγκαλιά της Χιώτισσας “μάνας” ήρθε να δώσει τη δική της απάντηση στην αγωνιώδη κραυγή της ανθρωπότητας μέσα από τα λόγια του Αγγουλέ:

“Μανούλα,
Τα μωρά θα πεθάνουν στις κούνιες τους.
(…) κι εσύ να μην περιμένεις
να πραγματοποιήσεις
κανένα σου όνειρο…
Αυτό…είναι ΠΟΛΕΜΟΣ”.

Η συλλογική δράση και αντίσταση των ανθρώπων του μόχθου μπορεί και πρέπει να αποτελέσει τον δρόμο της προοπτικής και της ελπίδας των λαών σε έναν ειρηνικό κόσμο χωρίς εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

ΥΓ: Η πραγματική μάνα του μικρού πρόσφυγα βρέθηκε στη Χειρουργική Κλινική της οποίας η υγεία δεν της επιτρέπει να το φροντίσει …προς το παρόν».

ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 902.gr

Τρίκαλα 26.1.2026. Πέντε εργάτριες νεκρές από έκρηξη στο εργοστάσιο μπισκοτοποιίας “Βιολάντα”.
Στη “Βιολάντα” η εργοδοσία δεν επέτρεπε στους εργαζόμενους να κάνουν ούτε σωματείο. (Τι τα θέλετε αυτά ρε παιδιά, μια οικογένεια είμαστε.)
Εργάτριες-ες μιλούν για έλλειψη μέτρων ασφάλειας και πως οι πέντε γυναίκες θα ζούσαν.
Οι “επιθεωρητές” που “έλεγξαν” προ εξαμήνου το εργοστάσιο, ακόμα να δημοσιεύσουν το πόρισμα τους.

Άλλο ένα εργατικό δυστύχημα που έκανε μπαμ από την αρχή ότι είναι εργοδοτικό (και κρατικό) έγκλημα, στη χώρα “του πάμε κι όπου βγει”.
Δεν ήταν η κακιά η ώρα, είναι η κακιά η χώρα.
Σάπιο σύστημα, σάπια κοινωνία, σάπια χώρα. Όλο και πιο συχνά, χωρίς τις αναγκαίες αντιστάσεις, συμπτώματα της λειτουργίας του θα ζέχνουν, όπως το προπάνιο στη “Βιολάντα”.

Με εργαλεία και μηχανισμούς – κράτος, κυβερνήσεις, ελεγχόμενα ΜΜΕ, κ.α. – θα αποπνέει τις απεχθείς όψεις του. Θα αποβράζει τη φρίκη και τη δυσωδία του. Θα διαχωρίζει, θα περιθωριοποιεί και θα σκοτώνει τα πιο αδύναμα και απροστάτευτα θύματα του.

Θα αποχαυνώνει, θα εκφασίζει και θα τρομοκρατεί μεγάλα κοινωνικά κομμάτια. Με την καταπιεστική, εκμεταλλευτική φύση του και κύριο συστατικό στοιχείο της το κυνήγι κάθε είδους κέρδους και εξουσίας, θα γεννά, θα θρέφει και θα αναπαράγει θύτες.

«Τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν για να μείνουν ίδια…» Giuseppe Lampedusa.

Το φαύλο σύστημα έπρεπε, να’χε πέσει με κρότο προ πολλού για τον βίο και την πολιτεία του συνολικά (το πολιτικό κατεστημένο να ήταν παρελθόν). Όμως: “τι τρομερή εποχή αυτή, όπου ηλίθιοι κυβερνούν τυφλούς”, έγραφε ο Σαίξπηρ στον Βασιλιά Ληρ. Είμαστε στην χρονική ρωγμή που ενώ το παλιό σαπίζει, το νέο δεν μπορεί ακόμα να γεννηθεί, που “ο παλιός κόσμος πεθαίνει και ο νέος κόσμος πασχίζει να γεννηθεί. Τώρα είναι η εποχή των τεράτων”, επεσήμανε σε παρόμοιους καιρούς ο Αντόνιο Γκράμσι.

Να υπάρξει μια διέξοδος μακριά από τον πιο αντιδραστικό αναχρονισμό-λαϊκισμό, τον υπαρκτό, εφικτό (τόσον μπορούν-τόσον έχουμε) φασισμό και τον (καθόλου) απολίτικο Μεσσιανισμό, που είναι ακροδεξιός από τη μία και ξαναζεσταμένος καθεστωτισμός από την άλλη, με πρώτα θύματα (εκλογικά) όσους-ες τον ανέδειξαν, τον εξύψωσαν, τον μεγένθυναν. Να κάνουμε ό,τι πρέπει για να αλλάξουμε τα πράγματα.

30.1.2026
Βασίλης Μαυρέλος