Το βράδυ στις Εκκλησίες ψάλλεται ο όρθρος της Μεγάλης Τρίτης, όπου στην υμνολογία κυριαρχεί η Παραβολή των 10 Παρθένων (Ιδού ο Νυμφίος έρχεται, Τον νυμφώνα σου βλέπω).

Η Βασιλεία των Ουρανών, μας λέει ο Ιησούς, μοιάζει με την παραβολή των 10 Παρθένων. Η ιστορία τους εν τάχει: Πέντε φρόνιμες και πέντε μωρές παρθένοι περιμένουν το Νυμφίο (γαμπρό) να έλθει να παραλάβει τη νύφη. Οι φρόνιμες παίρνουν μαζί με τα αναμμένα λυχνάρια τους και λάδι, όχι όμως και οι μωρές. Ο νυμφίος, όμως, αργεί, οι παρθένες νυστάζουν και κοιμούνται. Όταν ακούγεται η φωνή «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται», οι μωρές παρθένες ψάχνουν να βρουν λάδι για να ανάψουν τα σβησμένα λυχνάρια τους, αργοπορούν και μένουν έξω από το γάμο, δηλαδή «εκτός νυμφώνος».

Ευαγγέλιο (Κατά Ματθαίον κβ’ 15 – κγ’ 39).

Έπειτα από τη «μετά βαΐων και κλάδων» είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα και την απήχηση των λόγων του στο λαό, οι Αρχιερείς και Φαρισαίοι αποφασίζουν να παγιδεύσουν τον Ιησού με συζήτηση. Ο Κύριος τους αποστομώνει και ελέγχει την υποκρισία των Φαρισαίων. Το κατηγορητήριό του ξεκινά με τις φράσεις: «Ουαί υμίν, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί…».

Ρήσεις από το Ευαγγέλιο και την υμνολογία της ημέρας, που χρησιμοποιούμε στον καθημερινό μας λόγο:

«Αποδότε ουν, τα Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ».

«Αγαπήσεις τον πλησίον σου ως σεαυτόν». (Από τους ακρογωνιαίους λίθους της χριστιανικής διδασκαλίας).

«Ουαί υμίν Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, οι διυλίζοντες τον κώνωπα, την δε κάμηλον καταπίνοντες».

«Μη μείνωμεν έξω του νυμφώνος Χριστού» («μένω εκτός του νυμφώνος» είναι η έκφραση που χρησιμοποιούμε σήμερα).

Λαογραφία

Σε πολλά μέρη είναι γνωστό για την εβδομάδα των Παθών ένα επιγραμματικό στιχούργημα, με διάφορες κατά τόπους παραλλαγές:

Μεγάλη Δευτέρα – μεγάλη μαχαίρα

Μεγάλη Τρίτη – μεγάλη λύπη

Μεγάλη Τετάρτη – ο Χριστός εχάθη

Μεγάλη Πέμπτη – ο Χριστός ευρέθη

Μεγάλη Παρασκευή – ο Χριστός στο καρφί

Μεγάλο Σάββατο – ο Χριστός στον τάφο

Μεγάλη Κυριακή – μπαμ από δω, μπαμ από κει,

                           τρων’ αρχόντοι και φτωχοί.

Από τη Μεγάλη Δευτέρα οι Κερκυραίες νοικοκυρές αρχίζουν τις προετοιμασίες και την παρασκευή των παραδοσιακών κερκυραϊκών τσουρεκιών «φογάτσα» και «κολομπίνα», και τα δυο ενετικής προέλευσης.
Η «φογάτσα» είναι το πασχαλινό ψωμί της Κέρκυρας. Είναι στρογγυλό και για την παρασκευή τους απαιτούνται όλα σχεδόν τα υλικά ενός απλού τσουρεκιού, αβγά, γάλα, ζάχαρη, βούτυρο, αλεύρι, μαγιά, βανίλια και ξύσμα πορτοκαλιού με τη διαφορά όμως να έγκειται ότι στη συνταγή προστίθεται το παραδοσιακό κερκυραϊκό λικέρ, κουμ κουάτ με κομματάκια από γλυκό του κουταλιού κουμ κουάτ.
Η «κολομπίνα» παράγεται από τα ίδια σχεδόν υλικά αλλά έχει σχήμα πλεξούδας ή περιστεριού. Στολίζεται με ένα κόκκινο αβγό αλλά και ένα φτερό.

• Την άλλη μέρα, της Υπαπαντής, θα κάμει ο πονηρός τις μαντεψιές του και για τον καιρό. Οι Κεφαλλονίτες, μάλιστα, το ’χουνε σίγουρο: «…καλοκαιριά τση ’Παπαντής, Μαρτιάτικος χειμώνας», λένε. Άστατος μήνας πάντως, απρόβλεπτος στις καιρικές εναλλαγές του, γι’ αυτό και οι παλαιοί τον λέγανε και «Μεθυσμένο».

• Εννοείται, βέβαια, πως μέσα σ’ όλα ή μάλλον, πριν απ’ όλα, θα φροντίσει και για των ζωντανών «τ’ απεθαμένα»… Τι στο καλό τον είπαν «Φεβρουάριο», από το όνομα του Φέβρουου (Februs), που οι Ρωμαίοι τον λάτρευαν σαν θεό των νεκρών: το Ψυχοσάββατο, πριν από τη δεύτερη Κυριακή της Αποκριάς, δεν αμελεί να πάει ένα πιάτο κόλλυβα στις εκκλησιές για να μνημονευτούν, με τα μικρά ονόματά τους, πρόσωπα -έναν καιρό και μια φορά- πολυαγαπημένα. Ιδιαίτερα, μάλιστα, τώρα : την εποχή του Κορωνοϊού.

• Μετά, αν δεν βρισκόμασταν στην εποχή του Κορωνοϊού, θα ήταν πανέτοιμος ν’ αφιερωθεί στους ζωντανούς και στα αποκριάτικα τα γλέντια τους.
Εδώ, στη Χίο, πού θα πρωτοέτρεχε και σε τι θα πρωτομεταμφιεζόταν:
Καδής στο Πιτυός, Αχερένιος και Αγάς στους Ολύμπους, στη Βέσσα, το Ληθί, την Ελάτα και τα Μεστά, Βούδι με μουρέστρια στο Συκούση.
Αλλά και Νεκρός, Σακαλής και Γιάνναρος σε άλλα χωριά, από κεφαλής κουκουλωμένος σαν Καρκαλούσα αγνώριστη στο Πυργί, ζωσμένος τη μακριά του σπάθα στο επινίκιο Ταλίμι των Θυμιανών, ανοικονόμητος Γαμπρός στους κουδουνατίστικους γάμους σε Νεχώρι, Δαφνώνα ή Σιδηρούντα, με τα «καθαριάτικα», σόκιν στιχάκια των χωριανών να βγαίνουν χείμαρρος από τα απύλωτα στόματά τους… Κι αυτός, πρωτοσυρτής σε όλους τους αποκριάτικους δετούς, να βροντά το γερό του ποδάρι στη γή και να την ανατριχιάζει…

• Η αλήθεια είναι πως φέτος, στην εποχή του Κορωνοϊού, ακόμα και να το προσπαθούσε τρελά, δεν θα μπορούσε να μας θυμίσει τον καιρό εκείνο, τότε που ο χρόνος ήταν «κοινωνικός» στην ουσία του, με μοιρασμένα τα κομμάτια και τις εμπειρίες του σε όλα ανεξαιρέτως τα μέλη των μικρών ή των μεγάλων κοινοτήτων: μοιρασμένος ο μόχθος, οι αγωνίες, οι προλήψεις –στις καψερές τις γκαστρωμένες, κάθε Αγιού Συμιού, έτρεμε το φυλλοκάρδι, μην και άθελά τους έκαναν κάτι άσκεφτο ή αψήφιστο και γεννιόταν «σημειωμένο» το παιδί τους. Κι ακόμη, μοιρασμένα και πολυπόθητα τα γλέντια, η ξεκούραση, η προσμονή να φυτρώσει ο κρυμμένος στη γη σπόρος του σιταριού -αυτός δεν ήταν ο μεγάλος Νεκρός της εποχής;- να «αναστηθεί» εν τέλει με δόξα και τιμή, ανασταίνοντας, με τη σειρά του, φαμελιές ολόκληρες

• Τώρα, στην εποχή του Κορωνοϊού, ο κοινωνικός χρόνος το πολύ να μοιραστεί σε καμιά ανάρτηση και αυτή πού; Στο βαθύ καταπιώνα του Facebook, αν αγαπάτε… ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ!

Στ. ΤΣ.