Αφορμή γι’αυτό το γράμμα στάθηκαν μία εκπομπή στην τηλεόραση και ένα άρθρο στην εφημερίδα. Πιό συγκεκριμένα, στην εκπομπή της ΕΤ-3 «Αληθινά Σενάρια» της Πέμπτης 14 Σεπτεμβρίου 2006, το θέμα αφιερώθηκε σε μικρά χωριά της Ελλάδος, ξεχασμένα από τους προύχοντες και την πολιτεία, τα οποία όμως αποτελούν πρότυπα κι αυτό χάρη στην προσωπική και συλλογική πρωτοβουλία των κατοίκων τους. Στο δέ άρθρο του φύλλου 158 της ‘Αμανής’, 31/08/2006, σελ. 10, παρουσιάζεται το Λαογραφικό Μουσείο Λεπτοπόδων, «ένα μικρό κόσμημα για την Αμανή», όπως ακριβέστατα περιγράφεται.
Οι κάτοικοι των χωριών αυτών παρά το γεγονός ότι αποτελούν και αυτοί μέρος ενός μεγαλύτερου Δήμου –σύμφωνα με τον Καποδίστρια – δεν είδαν καμμία αλλαγή στη ζωή τους και στην καθημερινότητά τους με την συνένωσή τους σε Δήμο. Γι’αυτό έκαναν κάτι τόσο απλό αλλά και τόσο δύσκολο για τους περισσότερους από εμάς: αποφάσισαν να αγνοήσουν την αδράνεια των Αρμοδίων – λέγε με δήμαρχο, κοινοτάρχη, πάρεδρο ή πρόεδρο, πολιτεία και τα λοιπά – και να παλέψουν με τα δικά τους χέρια για την καλυτέρευση της καθημερινότητάς τους, και τη βελτίωση της ζωής τους και την πρόοδο του χωριού τους.
Σε τι συνίσταται αυτή η βελτίωση της καθημερινότητας, όμως; Είναι πολύ απλό. Οι δρόμοι, άσφαλτος και χωματόδρομοι επισκευάζονται από τυχόν ατέλειες και λακούβες που έχουν προέλθει είτε από φυσικές καταστροφές, όπως πλημμύρες, κατολισθήσεις, κλπ. είτε από την ανθρώπινη επέμβαση, όπως οικοδομικά μηχανήματα, κλπ. Τα έξοδα δε – κι εδώ είναι το καταπληκτικό – βαρύνουν οικειοθελώς είτε το χωριό ολόκληρο είτε το συγκεκριμένο άτομο που αποφασίζει να το αναλάβει. Επίσης, gίνονται εξωραϊστικά έργα με συλλογικά έξοδα μονίμων κατοίκων και αποδήμων συγχωριανών. Τα εξωραϊστικά αυτά έργα αφορούν στη δημιουργία πολιτιστικών ιδρυμάτων για τα νέα παιδιά του χωριού καθώς – κι εδώ είναι το σπουδαιότερο – στη συντήρηση και επισκευή αντικειμένων και παλαιών οικοδομημάτων του χωριού.
Θα’λεγε κανείς ότι αυτά συμβαίνουν σε κάποιον άλλο πλανήτη, σε άλλη διάσταση σε άλλο κόσμο, ίσως-ίσως, αγγελικά πλασμένο. Κι όμως όχι. Συμβαίνουν ακριβώς δίπλα μας. Αυτοί οι συμπολίτες μας, πήραν την κατάσταση στα χέρια τους όχι μόνο γιατί απηύδισαν από την αδράνεια της πολιτείας. Αλλά γιατί είναι ενεργοί πολίτες. Και είναι ενεργοί πολίτες γιατί κατανοούν ότι τα απλά πράγματα πρέπει να τα κάνουμε εμείς με τα χέρια μας. Κι αυτοί οι άνθρωποι παλεύουν με τα χέρια τους. Κατανοούν ότι τα τοπικά θέματα του κάθε χωριού, της κάθε κοινότητας δεν αφορούν μιά απρόσωπη Δημοτική Αρχή. Αφορούν πρωτίστως και πάνω απ’όλα εμάς τους ίδιους, ως κατοίκους του χωριού και ως ανθρώπους με παιδεία και ευαισθησία. Και η παιδεία δεν είναι θέμα ανωτέρας μορφώσεως . Είναι θέμα σκεπτομένου ανθρώπου. Είναι δηλαδή θέμα εσωτερικής καλλιέργειας και ευαισθησίας, την οποία λαμβάνει κανείς από την οικογένειά του. Αυτοί οι άνθρωποι θέλουν να αφήσουν στά παιδιά τους κληρονομιά αυτά που οι ίδιοι κληρονόμησαν από τους δικούς τους πατέρες. Την κληρονομιά των πατέρων τους τη φύλαξαν και την προστάτευσαν και θέλουν να την παραδώσουν αλώβητη και στα παιδιά τους. Οι πατέρες τους ήταν πρότυπο γι’αυτούς, και αυτοί οι ίδιοι γίνονται πρότυπα για τα παιδιά τους.
Να αναφέρω εδώ, ότι σε πολλά χωριά του νησιού μας θα δούμε παλιές επιγραφές εντοιχισμένες πάνω στις εκκλησίες και στα σχολεία, να μνημονεύουν περήφανα τόν άνθρωπο που έδωσε τα λεφτά του και εκείνους που δούλεψαν για το καλό του χωριού. Παράδειγμα τρανό στο Πυργί, στη χωριοκκλησιά, όπου σε επιγραφή του 1694, μνημονεύεται ότι την εκκλησία την έκτισαν οι ίδιοι οι χωριανοί με δικά τους έξοδα!!! «Δι’ εξόδου εν όλω τω χωρίω».
Θλίβεται κανείς όταν διαπιστώνει ότι τό δικό μας χωριό, η Παρπαριά, πόρρω απέχει από του να είναι κόσμημα. Τόσο εντός του χωριού όσο και στην εγγύς περιφέρειά του η απόλυτη καταστροφή. Ενδεικτικά αναφέρουμε:
– Κοιμητήριο χωριού: μία ακόμα ανεξέλεγκτη χωματερή εντός και εκτός κοιμητηρίου.
– Κλιμακοστάσιο κοιμητηρίου: για τις ανάγκες του καινούριου βοηθητικού (;) δρόμου, καταστράφηκε το κλιμακοστάσιο με προοπτική να ξαναφτιαχτεί…στις ελληνικές καλένδες. Οι υπεύθυνοι του ‘έργου’ ποιούν επιμελώς τήν νήσσαν. Να υποθέσει κανείς ότι η καθυστέρηση οφείλεται στην αναμονή δημοτικού κονδυλίου για την επισκευή της καταστροφής που προκάλεσε εν γνώσει του το φυσικό πρόσωπο;
– Εξωκκλήσια χωριού: Επεμβάσεις αυθαίρετες – μέ εντολή τίνων, άραγε; Μήπως θείαι χάριτι; – εσωτερικά και εξωτερικά σε αυτά τα απλοϊκά μνημεία των παππούδων μας. Οι επεμβάσεις – καθ’όσον διαπιστώνει μια απλή αυτοψία – συνίστανται κυρίως σε απόλυτη τσιμεντοποίηση. Αφαίρεση των ξυλίνων τέμπλων και αντικατάστασή τους με το απόλυτο τσιμέντο και φαρδιά – πλατιά την ονομασία του ‘χορηγού’ στή θέση των λυπηρών!!! «Εις δέησιν…» Ω, ναι! Ο τσιμεντο-χορηγός είναι βέβαιος ότι κατέκτησε θέση εκ δεξιών του Πατρός. Αφαίρεση γεισηποδήματος από θημιανούσικη πέτρα και αντικατάσταση επίσης από τσιμέντο. Κτητορικές και οικοδομικές επιγραφές μνημείων εξαφανισμένες. Εγγύς και Μέση περιφέρεια χωριού: παντού μπάζα οικοδομών πεταμένα σε χωράφια συγχωριανών.
Αυτό που πρωτίστως πρέπει να καταλάβουμε, όταν θέλουμε να κάνουμε κάτι καλό στο χωριό, είναι να καλλωπίζουμε και να συντηρούμε το εκκλησάκι μας, αλλά να φροντίζουμε να πετάμε και τα μπάζα στη χωματερή κι όχι έξω ακριβώς από το εκκλησάκι. Επίσης, να τιμούμε και να σεβόμαστε τη μνήμη των παππούδων μας, που το’χτισαν το εκκλησάκι πέτρα την πέτρα με το αίμα τους κι εκεί ξαπόσταιναν τις ώρες που μοχθούσαν έξω εκεί στα χωράφια. Οχι λιγότερο να τιμούμε και να σεβόμαστε και τον άγιο – αν θέλουμε να λεγόμαστε ‘εκκλησίασμα’ – κι όχι να πλιατσικολογούμε μέρη των εκκλησιών μας.
Να τιμούμε και να σεβόμαστε τους νεκρούς μας είναι συνήθεια πανάρχαια – από εδώ και περισσότερο από 10000 χρόνια! Αν μη τι άλλο, αρχαία παραδείγματα έχουμε δίπλα μας, στο σπήλαιον Αγίου Γάλακτος. Δεν είναι ανάγκη να ξενιτευτούμε για να τα δούμε.
Οσο για τα μπάζα των οικοδομών, οι κ.κ. κατασκευαστές ας τα πετάξουν στα δικά τους χωράφια, αφού δεν τους κάνει η νόμιμη χωματερή της κοινότητας. Ούτε στις εκκλησίες ούτε στα ξένα χωράφια. Περιουσίες είναι όλα. Ολα ανήκουν σε κάποιους. Δεν είναι ξέφραγα. Και στο τέλος-τέλος, μέ ποιό δικαίωμα και βάσει τίνος νόμου βιάζεται το φυσικό περιβάλλον και η ξένη περιουσία; Η Φραγκοκρατία στο Αιγαίο τελείωσε γύρω στον 16ο αιώνα. Ωστόσο, στην Παρπαριά φαίνεται πώς υπάρχει τό Δουκάτο της Μπανάνας.
Η σύγκριση μεταξύ των ανωτέρω παραδειγμάτων μοιραία εξάγει το συμπέρασμα ότι η αληθινή πρόοδος και ευημερία γίνονται με συλλογική δουλειά κι όταν το συλλογικό εγώ υπερβαίνει το ατομικό. Αντιθέτως, ότι οι φαμφάρες και οι τυμπανοκρουσίες περιέχουν, απλώς αέρα κοπανιστό. Τα απλά πράγματα που θα κάνουμε εμείς οι ίδιοι αποτελούν διδασκαλία και αυτά θα αφήσουμε παρακαταθήκες πολιτισμού και ιστορίας στα παιδιά μας, με τον ίδιο τρόπο που οι πατέρες μας τ’ άφησαν σε μας. Μην ξεχνάμε ότι αυτή τη γη – έστω φτωχή και άγονη – οι πατέρες μας τη δούλεψαν με τα χέρια τους και τον ιδρώτα τους. Αυτό εννοούμε λέγοντας ‘παρακαταθήκη ιστορίας’. Ιστορία είναι το παρελθόν του καθενός από εμάς. Και όλων μαζί η ιστορία είναι η ιστορία – το παρελθόν – του τόπου μας. Ας τη σεβαστούμε. Παραδείγματα πρός μίμησιν έχουμε δίπλα μας. Αύριο ας γράψουν για το δικό μας παράδειγμα. Γιατί να στιγματιζόμαστε μόνο με την Ντροπή;
Η αξία, αξιότιμοι ‘κύριοι’, ενός παλαιού αντικειμένου ή οικοδομήματος, είναι τρισυπόστατη: οικονομική, καλλιτεχνική και ιστορική. Την πρώτη τη γνωρίζετε πολύ καλά. Οι δύο τελευταίες όμως, είναι ατίμητες, έστω κι αν αφορούν ένα λαϊκό έργο. Και είναι ατίμητες, αγαπητοί κύριοι που αυτοβαπτισθήκατε ειδικευμένοι τεχνοκριτικοί, διότι αφορούν στις συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες δημιουργήθηκαν, και επιπλέον αφορούν στο συναίσθημα, στο μεράκι με δυό λόγια, με το οποίο φτιάχτηκαν.
Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να σβήσει τη μνήμη εξαφανίζοντας και κλέβοντας στοιχεία. Δεν είναι αργά να συμμορφωθούμε. Η δημόσια διαπόμπευση είναι κάτι πολύ δυσάρεστο που κανείς δεν θέλει να το δοκιμάσει, όσο κι αν καγχάζει τώρα, όσο κι αν γελάει κοροϊδευτικά. Αυτό είναι τιμωρία, η ηθική όχι η νομική. Ξεφεύγει κανείς εύκολα από τη νομική τιμωρία – υπάρχει ο γνωστός τρόπος. Από την ηθική όμως όχι, όσο ανήθικος κι αν είναι ο υπαίτιος.
Τα παραπάνω γεγονότα καθίστανται πιο επίκαιρα, τώρα που οι εκλογές της τοπικής αυτοδιοικήσεως είναι πρό των πυλών. Δεν προσφέρονται για εκλογική παντιέρα και προεκλογικά συνθήματα. Αφορούν όλους μας εξίσου και υποψηφίους δημοτικούς συμβούλους και εκλογικό σώμα.
Ι.Ν.Κουκουνή
Αθήνα
