ΓΙΑ ΜΙΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗ
ΜΕ ΙΣΧΥΡΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ
Πολλά είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σε γενικό επίπεδο η παρακράτηση πόρων από τη κεντρική εξουσία, η μεταβίβαση αρμοδιοτήτων χωρίς να συνοδεύονται από αντίστοιχη χρηματοδότηση, το δημοκρατικό έλλειμμα στη διοικητική δομή και την οργάνωση των Δήμων και κυρίως η αδυναμία προγραμματισμού αφού η χρηματοδότηση των έργων εξαρτώνται από τη θέληση του διορισμένου Περιφερειάρχη. Σε τοπικό επίπεδο η αδυναμία να ανταποκριθούν στις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας και να παρέχουν υποδομές και υπηρεσίες που χρειάζονται οι πολίτες.[π.χ νερό, καθαριότητα, προστασία και ανάδειξη του φυσικού περιβάλλοντος και της πολιτιστικής κληρονομιάς.]
Είναι φανερό ότι ,παρά τα βήματα που έγιναν ,το σημερινό μοντέλο αυτοδιοίκησης έχει φτάσει στα όρια του. Η σημερινή δομή και οι αλλαγές που έγιναν κυρίως από τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ δεν ήταν καρπός μιας βαθύτερης μελέτης των προβλημάτων των τοπικών κοινωνιών ούτε μιας δημοκρατικής στρατηγικής αποκέντρωσης. Αλλά συνδυασμός μιας μηχανικής μεταφοράς ξένων μοντέλων διοικητικής δομής και μιας επιδίωξης εξυπηρέτησης μικροκομματικών συμφερόντων και οικονομικών παραγόντων συνυφασμένων με τις δομές της αυτοδιοίκησης και του κράτους.
Έτσι δεν υπηρετήθηκε η προσαρμογή της χώρας μας σε ένα σύστημα Τοπικής Αυτοδιοίκησης με όλες τις εξουσίες –αρμοδιότητες τοπικού, νομαρχιακού και περιφερειακού χαρακτήρα, συνοδευμένες από αντίστοιχους πόρους, αλλά και θεσμοθετήθηκε ο διορισμένος κομματικός Περιφερειάρχης. Αυτός ελέγχει τις αποφάσεις των Δήμων διαχειρίζεται τα προγράμματα και κατανέμει τους πόρους με όλη τη παθογένεια που ισχύει σήμερα.
Αυτό το μοντέλο διοικητικής συγκρότησης της χώρας υπηρέτησε καλά όλα αυτά τα χρόνια το δικομματισμό αλλά μπροστά στα προβλήματα που δημιούργησε φαίνεται να εξαντλεί τα όρια αποδοχής του. Η συζήτηση για την αλλαγή του, για ένα νέο μοντέλο αυτοδιοίκησης φαίνεται να ανοίγει. Το ζήτημα είναι η συζήτηση να μην εξαντληθεί σε ένα στενά οργανωτικό επίπεδο συνενώσεων αλλά να πάρει βαθύτερο και ουσιαστικό χαρακτήρα.
Εμείς συνεχίζοντας τη παραδοσιακή σχέση Αριστεράς και Αυτοδιοίκησης θα συμβάλλουμε με προτάσεις τόσο σε κεντρικό όσο και περιφερειακό-τοπικό επίπεδο
Απορρίπτουμε το υπαρκτό ή μη δίλημμα κράτος ή αγορά. Οι φορείς της πρώτης άποψης [ΚΚΕ κυρίως] υποστηρίζουν ένα κράτος που έχει αρμοδιότητες και έλεγχο για τα πάντα και μια Αυτοδιοίκηση πολυκερματισμένη σε μικρούς ανίσχυρους Δήμους και Κοινότητες ουσιαστικά εξαρτημένους από το κράτος. Οι δημιουργικές δυνάμεις τις κοινωνίας και οι πολίτες σε πλήρη ασφυξία.
Οι θιασώτες αντίθετα της αγοράς επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν τα οικονομικά προβλήματα κυρίως των Δήμων με όρους αγοράς-κέρδους ανοίγοντας την πόρτα σε ιδιώτες. Αποτέλεσμα υπηρεσίες και υποδομές να μπουν στη λογική του κέρδους με προφανείς αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις για τους πολίτες και ελαχιστοποίηση των εργασιακών σχέσεων για τους εργαζόμενους σε αυτές.
Σ αντίθεση με αυτές τις λογικές προτείνουμε τη δημοκρατική αποκέντρωση με ισχυρή Αυτοδιοίκηση και αιρετούς εκπροσώπους σε όλα τα επίπεδα. Το κράτος να περιοριστεί στον επιτελικό του ρόλο και πλήρεις αρμοδιότητες σε ορισμένους τομείς [Παιδεία, Υγεία κ.λ.π]. Πέρα από αυτές τις οριοθετήσεις η Αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει το δικό της ρόλο σε επίπεδο περιφερειών, νομών ,αστικών και περιφερειακών δήμων κατανέμοντας ρόλους, αρμοδιότητες πόρους ,μέσα ,με βάση την αρχή της επικουρικότητας κατά κανόνα. Δηλαδή ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται στο εγγύτερο με τον πολίτη επίπεδο εξασφαλίζοντας γνώση των προβλημάτων, συμμετοχή των πολιτών και προοδευτικότερες λύσεις.
Η θεσμική ενότητα κράτους και αυτοδιοίκησης να διασφαλίζεται όχι με σχέση εξουσίας αλλά με συστηματικό.νομοθετικό και πολιτικό,κατοχυρωμένο διάλογο τόσο μεταξύ τους όσο και μεταξύ των βαθμών αυτοδιοίκησης.
Αυτή η θεσμική σχέση των δύο πόλων ,κράτους και Τ.Α. να στηριχτεί στην ανακατανομή των δημοσίων πόρων και δαπανών σε πλήρη αντιστοιχία προς την ανακατανομή ρόλων και έργων.Ανακατανομή με θεσμικό διάλογο ώστε κανείς να μην ενεργεί αυθαίρετα στη διαχείριση των οικονομικών ,κανείς να μην επιβάλλει αυθαίρετα φορολογικά βάρη.
Μέσα σε αυτά τα πλαίσια οι Δήμοι της περιφέρειας είναι αναγκαίο να συγκροτηθούν προκειμένου να εξασφαλίζουν τη βιωσιμότητα, τη δυνατότητα παροχής ικανοποιητικών υπηρεσιών και αναπτυξιακής παρέμβασης. Την αξιοποίηση του ενδογενούς δυναμικού,την προστασία του αστικού,αγροτικού και φυσικού περιβάλλοντος και τελικά την συγκράτηση του πληθυσμού και την ισόρροπη ανάπτυξη. Με προϋπόθεση βέβαια την ουσιαστική δημοτική δημοκρατία με εσωτερική αποκέντρωση,θεσμούς ,πόρους και αρμοδιότητες που θα διασφαλίζουν τη συμμετοχή και των πιο μικρών κοινοτήτων.
Ειδικότερα για τους νησιώτικούς δήμους η ανασυγκρότηση και οργάνωση θα πρέπει να έχει και ως κριτήριο την αξιοποίηση των διεθνών ευρωπαϊκών και εθνικών συνταγματικών πλεονεκτημάτων που έχουν μεν θεσπισθεί αλλά μέχρι τώρα δεν έχουν εφαρμοστεί και αξιοποιηθεί.
Εισήγηση στο συνέδριο της ΤΕΔΚ Ν Χίου
Του Δ. Αθανασόπουλου, ως εκπροσώπου του ΣΥΡΙΖΑ
