Ο ΕΥΝΟΥΧΙΣΜΟΣ ΜΙΑΣ ΜΕΛΕΤΗΣ
ή απόπειρα ευνουχισμού ενός οράματος
ΑΠΟΡΙΕΣ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΥΟ ΣΚΕΨΕΙΣ ΠΑΡΑΠΕΡΑ
Γιώργη Λυσ. Καλλέργη
Αρχιτέκτονα – μέλους ΝΕΑΣ ΑΝΤΙΛΗΨΗΣ
“ Ο πολιτικάντης δουλεύει για τις επόμενες εκλογές,
ενώ ο πολιτικός για τις επόμενες γενιές. ”
Πέρασαν δυόμιση χρόνια από τότε που κάποιοι, ίσως μέχρι τότε μεταξύ τους άγνωστοι, γίναμε μια ομάδα, η ΝΕΑ ΑΝΤΙΛΗΨΗ, που περιστοιχίζει τον Γιάννη Χαλλιορή, με ειλικρινή διάθεση προσφοράς για να νοικοκυρέψει πολλά στην πόλη μας. Ονειρευτήκαμε το αυτονόητο : ένα Δήμο ανιδιοτελούς προσφοράς και διαφάνειας. Πιστεύομε στην πολιτική, στους πολιτικούς, σεβόμαστε το ρόλο των κομμάτων. Όμως ο θώκος του Δημάρχου δεν είναι σκαλοπάτι για τη Βουλή, ούτε ανάκλιντρο συνταξιοδότησης. Ονειρευτήκαμε στις Δημοτικές εκλογές η πόλη μας να μην είναι στο χάρτη των κομματικών εκλογικών παιχνιδιών μια κουκκίδα, γαλάζια ή πράσινη, ούτε πολύ περισσότερο μουσταρδί ή κάποιο… παρόμοιο χρώμα, όπως μας προέκυψε στην προ διετίας εκλογή, μετά από τις γνωστές πολιτικάντικες ανταλλαγές. Αν θέλομε ένα χρώμα είναι το λευκό της σύνθεσης των χρωμάτων και του συγκερασμού ιδεών και πρωτοβουλιών, το λευκό του Ιωνικού φωτός και της καθάριας αλήθειας. Εξακολουθούμε να ονειρευόμαστε ένα Δήμο που θα σέβεται τους δημότες και θα τους ενεργοποιεί για την επιτυχία ενός νέου τοπικού συμφώνου ανάπτυξης, που θα προωθεί με σύνεση και αξιολόγηση προτεραιότητας, τα μεγάλα έργα υποδομής, στο Κάστρο, τον Κάμπο, το ιστορικό Κέντρο, τις γειτονιές. Πιστεύομε ότι η Χίος μπορεί να γίνει μια πόλη σύγχρονη και λειτουργική.
Τούτες οι σκέψεις δεν ήταν δυνατόν μα μην έλθουν στο μυαλό μου διαβαίνοντας την πλατεία. Φέρνω την πλατεία σαν παράδειγμα πόσο διαφορετικά μπορεί να αντιμετωπισθεί ένα πρόβλημα, πως μπορεί να αντιμετωπίζεται σωστά κάθε πρόβλημα και όχι να γυρνάμε τα μπροστά – πίσω, όχι να σπαταλάμε σε δύσκολους καιρούς δημόσιο χρήμα για έργα βιτρίνας, εμποδίζοντας τα αντίστοιχα υποδομής.
Απορείς πως τον Σεπτέμβρη του 1997, χωρίς βέβαια και τότε να περιλαμβάνεται στη σύμβαση της μελέτης ανάπλασης της κεντρικής πλατείας Βουνακίου, ο τότε Δήμαρχος Γιώργης Βαρκάρης ζήτησε τη διερεύνηση κατασκευής υπόγειου χώρου στάθμευσης, τώρα που τόσοι Δήμοι της χώρας μας έχουν πετυχημένα δημιουργήσει υπόγεια γκαράζ κάτω από τις πλατείες τους, τώρα που το πέρασμα 11 χρόνων μεγιστοποίησε τις ανάγκες, έρχεται η σημερινή Δημοτική αρχή, να εθελοτυφλεί και να μη βλέπει τα προβλήματα, επιδεικτικά να κωφεύει στις εκκλήσεις και στις υποδείξεις.
Απορείς πως
– από τη φωτισμένη προμελέτη που συνέταξε ο αρχιτέκτονας Κωστής Μαϊστράλης, όπου γινόταν πρόταση για ορθολογική διευθέτηση της κυκλοφορίας στον ευρύτερο χώρο της πλατείας και το σημαντικότερο δημιουργίας διωρόφου υπογείου χώρου στάθμευσης κάτω από την πλατεία, έκτασης περίπου 4 στρεμμάτων, χωρητικότητας 280 αυτοκινήτων, με είσοδο από τον εσωτερικό πεζόδρομο του Κήπου, απέναντι από το Δημαρχείο και έξοδο μεταξύ Νομαρχίας και Ομηρείου, χωρίς να καταστραφεί κανένα δέντρο, όπου ξεκαθάριζε για όσους αρέσκονται στις αντιρρήσεις ότι “ η δημιουργία υπογείου, βάσει των υψομέτρων, δεν προβλέπεται να έχει πρόβλημα με τη στάθμη της θάλασσας. Το ενδεχόμενο κατά την εκσκαφή να προκύψουν αρχαιολογικά ευρήματα, με συνέπεια μακρόχρονη διακοπή εργασιών με έντονα καθημερινά προβλήματα στο κεντρικότερο σημείο της πόλης, μπορεί να προβλεφθεί έγκαιρα πριν την εκσκαφή με τη μέθοδο της ηλεκτρικής διασκόπησης υπεδάφους μικρού βάθους (διερευνητική μελέτη μικρού σχετικά κόστους). ”
– φτάσαμε σε έμμεση απόρριψη της πρότασης από το Δημοτικό Συμβούλιο, τον Απρίλη του 1998, το οποίο απεφάσισε ( προκαλώντας, γιατί άραγε, σχόλιο του μελετητή σε τότε υπόμνημα του “ πιστεύω καλόπιστα και χωρίς πρόθεση μεθοδευμένης και προμελετημένης σκοπιμότητας ” ) να τεθεί υπ’ όψιν των μελετητών της τότε υπό εκπόνηση μελέτης κυκλοφοριακού σχεδιασμού.
– περάσαμε από σαφή καθορισμό στη μελέτη Ηλιόπουλου τον Μάρτη 2000 ότι “ στην κεντρική πλατεία Βουνακίου προτείνεται να γίνει υπόγειος σταθμός επιβατικών αυτοκινήτων χωρητικότητας 500 θέσεων ”, ακολούθησε έμμεσος καθορισμός τον Ιούλιο 2007 στην επικαιροποίηση της ανωτέρω μελέτης, όπου παρά τις εντολές και προειλημμένες αποφάσεις, ο μελετητής υποδεικνύει “ μεγάλο υπόγειο garage στο κεντρικό τμήμα της πόλης ”, σε συνδυασμό με την προηγούμενη καταγραφή “ Καρδιά της σύγχρονης Χίου είναι η πλατεία Βουνακίου, η οποία συγκεντρώνει τις διοικητικές λειτουργίες του νησιού, τράπεζες, εμπόριο, αναψυχή κλπ και για το λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη πολεοδομικά και κυκλοφοριακά. ” Με ξεκάθαρα λόγια διευκρινίζει ότι το υπόγειο garage δεν φέρνει την κίνηση στο κέντρο, δεν επιβαρύνει τον κυκλοφοριακό φόρτο, αντίθετα διευκολύνει την κυκλοφορία στους ελεύθερους δρόμους.
– καταλήξαμε στις 30-8-2007 και μετά την εν μέρει απόρριψη της προηγούμενης απόφασης, στις 20-11-2007, στην απόφαση εκτέλεσης του έργου “ Ανάπλασης πλατείας Βουνακίου ”, ή κατ’ άλλους στην εκτέλεση της πλατείας Βουνακίου και του ιστορικού κέντρου, μια και μπαίνει ταφόπλακα για το υπόγειο garage για πολλά χρόνια.
Σκέφτηκα όμως ποιος ενδιαφέρεται γι’ αυτά, λεπτομέρειες. Ποιος νοιάζεται αν ο Δήμος θα πληρώσει 1.125.000 € για ν’ αλλάξει τα πλακάκια της πλατείας και να γκρεμίσει τον τοίχο να την ενοποιήσει με τον ανθόκηπο; Δεν υπάρχει κανένας λόγος να κάνομε μια απλή διαίρεση και να συνειδητοποιήσομε ότι μικροί – μεγάλοι, όλοι οι κάτοικοι της πόλης, συνεισφέρομε γι’ αυτή την κατασκευή 50 €. Ποιος νοιάζεται ότι αλλοιώθηκε η αρχική μελέτη και έγινε κατά παραγγελία συρραφή σχεδίων αρχικής και τροποποιήσεων, χωρίς αντιστοιχία αρχιτεκτονικών και ηλεκτρομηχανολογικών σχεδίων, τα οποία θα δημιουργήσουν κατά την εκτέλεση του έργου βάσιμες και εύλογες οικονομικές διεκδικήσεις από τον εργολάβο; Ποιος νοιάζεται ότι δεν υπάρχει αντιστοιχία πτυχίων μελετητή με τους τελικά υπογράφοντες; Ποιος νοιάζεται που άλλαξε η κλίση της πλατείας, που εξασφάλιζε οικονομία απόρριψης μπάζων και καλύτερη θέα στους πλατανιστές; Ποιος νοιάζεται που η αμελέτητη συρραφή των σχεδίων δημιούργησε στη ενοποίηση πλατείας και ανθόκηπου αντίστροφη ροή των ομβρίων υδάτων προς τον κήπο και θα δημιουργηθεί “ υδροβιότοπος ” στην βοριοανατολική γωνιά του κήπου, όπου θα λιμνάζουν χωρίς δυνατότητα απορροής τα νερά; Ποιος νοιάζεται με ποια τεχνάσματα δεν έγιναν δοκιμαστικές τομές από τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες, όπως σε κάθε ιδιωτικό οικόπεδο στο κέντρο του Δήμου Χίου, ώστε να ξέρουν αν και τι υπάρχει; Ποιος νοιάζεται που θα διαμορφωθεί η πλατεία χωρίς εξέδρα πολιτικών και κοινωνικών εκδηλώσεων, που θα καταργούσε το περιοδικό στήσιμο σκαλωσιών κάθε τόσο, χωρίς υπόγειο μηχανολογικών εγκαταστάσεων εύρυθμου ελέγχου τους; Ποιος νοιάζεται που μέχρι να γράψω τούτο το κείμενο η εξέδρα, που υποτίθεται ότι κόπηκε από τη μελέτη ως αχρείαστη και για οικονομία, κατασκευάζεται χωρίς καμιά έγκριση; Ποιος ενδιαφέρεται αν η νέα μελέτη διαμορφώνει πολύ μεγαλύτερη έκταση της αρχικής και στερείται εγκρίσεων της Κ΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων και της Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων και Τεχνικών Έργων Βορείου Αιγαίου, όπως είχε λάβει η αρχική μελέτη; Αποδεδειγμένα πάντως γι’ αυτά δεν ενδιαφέρεται ο κ. Γενικός Γραμματέας Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου, αφού απέρριψε μόνο εν μέρει τη σχετική προσφυγή.
Κάποιοι που έχουν όχι μόνο έννομο αλλά και οικονομικό συμφέρον, έπρεπε να κοιτάξουν μετά την αποτυχία εξασφάλισης Δημοτικού χώρου στο Χωρέμικο και μετά τις παλινωδίες να μην παριστάνουν ότι θέλουν να χωρέσουν Δημοτικά γκαράζ, σε χώρους μικρούς ακόμη και για ιδιωτικά, αλλά να αγωνιστούν πως δεν θα χαθεί η ευκαιρία λύσης του χώρου στάθμευσης για το ιστορικό κέντρο της πόλης. Όταν ο Μακριδάκης του επόμενου αιώνα καταγράφει μέσα από τις στήλες των σημερινών εφημερίδων το χρονικό της πολύπαθης πόλης, ας διαβάσει εδώ ότι ο φόβος και ο τρόμος καθυστέρησης του έργου από την Αρχαιολογία θα μπορούσε να διερευνηθεί από Πανεπιστημιακό Εργαστήριο σε βάθος 10 μέτρων, με 45 τομές, με τομογραφία ηλεκτροδίων με μπετονίτη, με κόστος λιγότερο των 15.000 €! Αλλά τι είναι προτιμότερο να ψάξομε το Βουνάκι ή να οργανώσομε ένα καλοκαιρινό φεστιβάλ; Όταν οι μακαριότατοι του Εμπορικού Συλλόγου και του Επιμελητηρίου αφυπνιστούν και διαπιστώσουν ότι πραγματική ανάπλαση, το μέλλον και επομένως η επιβίωση του ιστορικού κέντρου της πόλης δεν γίνεται χωρίς τη δημιουργία έργων υποδομής που θα στηρίζουν τη λειτουργία του, με πρώτο απ’ αυτά το υπόγειο γκαράζ, γιατί αυτό θα μας επιτρέψει να αλλάξουμε τη φυσιογνωμία του κέντρου, αποδίδοντας το στους χρήστες του, τους εμπόρους, τους καταναλωτές, τους επισκέπτες, τους πεζούς, τότε θα διαπιστώσουν ότι έπρεπε η φωνή τους να είχε αναγκάσει τη σημερινή Δημοτική αρχή να μην δεσμεύει το μέλλον της πόλης και να μην παραμυθιαζόμαστε με τάχα αντίστοιχες λύσεις, τα υπόγεια γκαράζ που ποτέ δεν θα γίνουν στη Σούδα, στη Λάδης, στη Λαχαναγορά. Κανένας ιδιοκτήτης οικοπέδου στο κέντρο της πόλης, με επιφάνεια μεγαλύτερη των 4 στρεμμάτων και μάλιστα σε εποχές που από επενδυτικούς νόμους δίνονταν εξαιρετικές επιδοτήσεις για κατασκευή garage, δεν θα εύρισκε πρόσχημα την πιθανή καθυστέρηση από αρχαιολογικά ευρήματα, που πιθανότερο δεν υπάρχουν, διότι για λόγους καθαρά αμυντικούς ο χώρος απέναντι από την κεντρική πύλη του Φρουρίου παρέμενε αδόμητος. Δεν θα με παραξενέψει αν στο τέλος, όταν συνειδητοποιήσουν τα γεγονότα και τις ανάγκες των καιρών, προκύψει πρόταση αγοράς κάποιου μικρότερου, πιο απομακρυσμένου, σίγουρα καλοπληρωμένου οικοπέδου, που κι αυτό όπως κάθε οικόπεδο της πόλης θα χρειάζεται αρχαιολογικό έλεγχο. Εμείς όμως τώρα και μέχρι τότε θα ψάχνομε γιατί είναι πιο εύκολο να σε παρκάρουν στα εμπορικά κέντρα καρσί, παρά στην καρδιά της ίδιας της πόλης μας. Ψωνίζω στην πόλη μου, όχι γιατί μου το είπε μια κάποια διαφημιστική καμπάνια, αλλά γιατί το πιστεύω. Εσύ όμως που διαμορφώνεις το μέλλον της πόλης, σε παρακαλώ αν δεν είσαι ικανός να μας διευκολύνεις, τουλάχιστον μη μας δυσκολεύεις.
Επίσης, δεν ξέρω γιατί όλη η ευαισθησία προστασίας του – απροστάτευτου από πολλούς εχθρούς, από στεριά και θάλασσα – Φρουρίου εξαντλείται στον τόσο θόρυβο να γκρεμιστεί το Δημοτικό κτίριο της Λάδης ενώ την ίδια στιγμή μετά βαΐων και κλάδων κτίζονται νέα κτίρια, ως ανάπλαση της οδού Δημοκρατίας, εκεί όπου οι παλιές παράγκες των στρατώνων του απελευθερωτικού στρατού. Δεν καταλαβαίνω γιατί το Φρούριο πρέπει να φαίνεται από τη Λάδης ( από το λιμάνι το υποτίθεται προς κατεδάφιση Δημοτικό κτίριο κρύβει την Εθνική, ξανακοιτάξτε το ) και δεν έχει σημασία που δεν φαίνεται από την πλατεία και την οδό Δημοκρατίας. Ακόμη και αν τα λεφτά είναι πολλά, που δεν είναι, έτσι που νοικιάζονται τα Δημοτικά καταστήματα, γιατί δεν καταργείται κάποιο κατάστημα, ώστε να διαμορφωθεί τουλάχιστον κάποιο αίθριο μεταξύ των κτισμάτων που να εξασφαλίζει θέα προς τον ορθογώνιο προμαχώνα και προς τον νότιο προμαχώνα με τον ενσωματωμένο πύργο;
Δεν θα έγραφα τούτες τις γραμμές, αν ήταν να δημοσιοποιήσω απλώς θέσεις, ειπωμένες σε ώτα μη ακουόντων ή κατ’ επιλογήν ακουόντων, που ότι θέλουν καταλαβαίνουν και ότι τους συμφέρει πράττουν. Το παράδειγμα όμως της πλατείας μας, που ξεκίνησε με όνειρα για καλύτερες μέρες και ναυάγησε στους σκοπέλους της αναποφασιστικότητας, της έλλειψης οράματος και προγράμματος, της σκοπιμότητας και της διαστρέβλωσης για λόγους αντιπαλότητας, με προβλημάτισε όχι μόνο γι’ αυτούς που παίρνουν τις στείρες αποφάσεις, αλλά ίσως περισσότερο γι’ αυτούς που ενώ γνωρίζουν την πραγματικότητα τις αποδέχονται ή τις ανέχονται. Οι επιστήμονες έδειχναν το δρόμο. Τα απλά, νοικοκυρεμένα και προγραμματισμένα πράγματα διαμορφώνουν το καλύτερο αύριο.
Θα έπρεπε η Δημοτική αρχή να εξετάσει κατά πόσο μπορεί να υλοποιηθεί η κατασκευή υπόγειου γκαράζ στη Σούδα και μετά να άλλαζε τα πλακάκια της πλατείας, όπως κάνει σήμερα. Αν διαπίστωνε ( που θα το διαπιστώσει με το ρυθμό που ερευνούν περίπου σε εννιά χρόνια ) ότι δεν γίνεται, τότε θα τροποποιούσε τη μελέτη της πλατείας για να κατασκευάσει υπόγειο γκαράζ. Οι πιστώσεις δεν θα χανόταν.
Έργα που θα έδιναν τη δυνατότητα στον πεζό να κατέβει από τη γειτονιά του στην πλατεία, στο παιδί από το σπίτι του να φτάσει με ασφάλεια μέχρι το σχολείο, λείπουν από όλη την πόλη. Δοκιμάστε να ανεβείτε στον Φραγκομαχαλά και στην Τουρλωτή. Πηγαίνετε μέχρι τη Λέτσαινα κι αν τολμάτε προχωρήστε προς τα Λειβάδια και το Λατόμι. Έχετε θράσος – αν τολμάτε – να περπατάτε στην Βερίτη και στην Χανδρή. Ας μη συζητήσομε για ποδηλατοδρόμους.
Μήπως συμφωνείς πως αυτά τα έργα είναι άμεσης προτεραιότητας και βελτιώνουν τις απλές καθημερινές μας κινήσεις;
Μήπως συμφωνείς πως η πλατεία, όπως σήμερα γίνεται, μπορούσε να περιμένει;
Μήπως συμφωνείς ότι οι προτεραιότητες θα πρέπει να αναδειχθούν με ένα συγκροτημένο σχέδιο, ένα όραμα για την πόλη μας και τους ανθρώπους της;
Μήπως πιστεύεις ότι όσο αυτό δεν υπάρχει θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τα πρωθύστερα – φωτοβολίδες, όπως η δημιουργία ανοικτού θεάτρου στην Τουρλωτή, αίθουσας πολλαπλών χρήσεων στον Φραγκομαχαλά, φτιασιδώματα της Πλατείας, λες και οι δημότες δεν έχουν ανάγκες και ουσιαστικά προβλήματα, λες και είναι η ώρα για τις τελευταίες πινελιές στον πίνακα της αυταρέσκειάς μας;
