Αρχική Απόψεις Aρθρα Γραμματική Αλοιμόνου: Πρόταση λειτουργία του θεσμού του συμπαραστάτη του δημότη και της...

Γραμματική Αλοιμόνου: Πρόταση λειτουργία του θεσμού του συμπαραστάτη του δημότη και της επιχείρησης

17

ΠΡΟΤΑΣΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΡΑΣΤΑΤΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΤΗ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ κατέθεσε η Γραμματική Αντ. Αλοιμόνου, Δικηγόρος Χίου.
Παραθέτουμε ένα τμήμα του άρθρου:

 Οι δήμοι διαχειρίζονται μεγάλο μέρος των θεμάτων της καθημερινής μας ζωής. Είναι, μεταξύ άλλων, υπεύθυνοι για υπηρεσίες και υποδομές που έχουν ζωτική σημασία για τον πολίτη: αστική και δημοτική κατάσταση, δόμηση, κοινόχρηστοι χώροι, ύδρευση/αποχέτευση, καθαριότητα, ανταποδοτικές υπηρεσίες κ.λπ.. Δυστυχώς, συχνά παρατηρούνται προβλήματα και αδυναμίες, που άλλοτε μεν οφείλονται σε έλλειψη ανθρώπινων και υλικών πόρων, άλλοτε όμως σε γενικότερες πολιτικές και διοικητικές αδυναμίες του θεσμού της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Ο ν. 3852/2010 ( Πρόγραμμα Καλλικράτης ) εισάγει με το άρθρο 77 τη λειτουργία ενός νέου θεσμού, του Συμπαραστάτη του δημότη και της επιχείρησης, που θα δραστηριοποιείται στο πλαίσιο του α΄βαθμού τοπικής αυτοδιοίκησης  και πρόκειται στην ουσία για θέσπιση ενός τοπικού συνήγορου του Πολίτη. Εξ αυτού, αλλά και του ίδιου του νόμου συνάγεται ότι πρόκειται για τη δημιουργία ενός νέου ανεξάρτητου θεσμού, που σκοπό έχει την εξωδικαστική επίλυση διαφορών ανάμεσα στους πολίτες και τις δημοτικές  υπηρεσίες για την βελτίωση της ποιότητας ζωής και την καλύτερη ενάσκηση των δικαιωμάτων.


Η αποστολή του

Αποστολή του Συμπαραστάτη του δημότη και της επιχείρησης είναι η διαμεσολάβηση μεταξύ των πολιτών και των υπηρεσιών του δήμου και των νομικών προσώπων αυτού με σκοπό την προστασία των δικαιωμάτων του πολίτη, την καταπολέμηση της κακοδιοίκησης και την τήρηση της νομιμότητας. Διαμεσολαβεί σημαίνει προσπαθεί να βρει μια λύση στο πρόβλημα του πολίτη, από τη στιγμή βέβαια που έχει προβεί σε μια έρευνα και έχει διαπιστώσει ότι το πρόβλημα του πολίτη είναι πράγματι βάσιμο. Το νόημα της διαμεσολάβησης αυτής είναι πολύ απλό : να γλιτώσει πρώτα απ’ όλα τον πολίτη από τον κόπο, τα έξοδα και τη σπατάλη χρόνου να πάει στο δικαστήριο . Και αντίστοιχα για τους ίδιους λόγους  να απαλλάξει από τον αντίστοιχο φόρτο τη διοίκηση. Το έργο του συμπαραστάτη του δημότη είναι οριοθετημένο στο διοικητικό χώρο του δήμου και δεν εκτείνεται στη λειτουργία των πολιτικών οργάνων. Δηλ. ο Συμπαραστάτης δεν διαμεσολαβεί μεταξύ των αιρετών και των πολιτών ούτε ασκεί έλεγχο στις πράξεις των αιρετών. Η αποστολή του Συμπαραστάτη, όπως προείπαμε, είναι διαμεσολαβητική και περιορίζεται αποκλειστικά στη διοικητική λειτουργία, όπως αυτή ασκείται από τους δημοτικούς υπηρεσιακούς παράγοντες.

Ύστερα από έγγραφη αναφορά ενδιαφερόμενου πολίτη, ένωσης πολιτών ή νομικού προσώπου, αλλά και αυτεπάγγελτα, ο Συμπαραστάτης του δημότη και της επιχείρησης αναλαμβάνει να διερευνήσει μια υπόθεση, εφόσον υπάρχει διοικητική πράξη ή παράλειψη ή υλική ενέργεια που παραβιάζει δικαίωμα του πολίτη ή προσβάλλει νόμιμο συμφέρον του.

Ως παραδείγματα τέτοιων υποθέσεων κακοδιοίκησης μπορούμε να αναφέρουμε :

  • έλλειψη ή άρνηση παροχής πληροφοριών
  • υπερβολική καθυστέρηση απάντησης ή επιτέλεσης ενέργειας
  • παράβαση νόμου και παράνομες διαδικασίες
  • διοικητικές παρατυπίες ή παραλείψεις
  • διακρίσεις

 Πότε δεν είναι αρμόδιος για μια υπόθεση

Δεν είναι αρμόδιος :

  • αν έχουν περάσει τουλάχιστον 6 μήνες από τότε που ο πολίτης πληροφορήθηκε την τελευταία, σχετική με την υπόθεσή του, πράξη ή παράλειψη της δημοτικής υπηρεσίας και δεν προέβη σε καμία άλλη ενέργεια προς αυτήν
  • σε διαφορές μεταξύ ιδιωτών
  • σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η διοικητική ενέργεια έχει γεννήσει ή δημιουργήσει δικαιώματα και ευνοϊκές καταστάσεις υπέρ τρίτων, που ανατρέπονται μόνο με δικαστική απόφαση, εκτός αν προφανώς συντρέχει παρανομία
  • κυβερνητικές πράξεις

Στην αρμοδιότητά του δεν υπάγονται:

·         θέματα που αφορούν στην υπηρεσιακή κατάσταση του προσωπικού των υπηρεσιών του δήμου ή των νομικών προσώπων και επιχειρήσεων του δήμου

·         ζητήματα που εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων

·         θέματα που ανήκουν στην αρμοδιότητα ορισμένων αρχών (π.χ. των δικαστικών αρχών, του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, της ΕΥΠ) ή άλλων ανεξάρτητων διοικητικών αρχών (π.χ. του ΑΣΕΠ)

·         θέματα που αφορούν την εθνική άμυνα και ασφάλεια

·         υποθέσεις που αφορούν την κρατική ασφάλεια

·         τα θρησκευτικά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου

·         οι πράξεις των αιρετών οργάνων του Δήμου ως προς τη διαχείριση της πολιτικής λειτουργίας

Πότε επιλαμβάνεται μιας υπόθεσης

Ο Συμπαραστάτης του Δημότη επιλαμβάνεται κάθε θέματος που εμπίπτει στις αρμοδιότητές του, ύστερα από ενυπόγραφη έγγραφη αναφορά κάθε άμεσα ενδιαφερόμενου φυσικού ή νομίμου εκπροσώπου νομικού προσώπου ή ένωσης προσώπων.

Η αναφορά δεν επιτρέπεται να ασκηθεί μετά την παρέλευση μακρού χρονικούς διαστήματος ( ο ν. 2477/1997, που αφορά τον Συνήγορο του Πολίτη αναφέρει το χρονικό όριο των έξι μηνών και αυτό μπορεί να εφαρμοσθεί αναλογικά και στη συγκεκριμένη περίπτωση ), ώστε να προφυλαχθεί η πραγματική κατάσταση που ήδη δημιουργήθηκε ( βλπ σχετ. ΣτΕ 166/1993 ) και μπορεί να ασκηθεί μία μόνο φορά («άπαξ» ). Επίσης, να σημειώσουμε ότι η αναφορά μπορεί να στρέφεται μόνο κατά ατομικής διοικητικής  πράξης και όχι κανονιστικής, διότι η τελευταία συνιστά ουσιαστικό νόμο, κατά παραλείψεων ή υλικών ενεργειών υπηρεσιών ή υπαλλήλων του Δήμου, των νομικών προσώπων του και των επιχειρήσεων του, οι οποίες παραβιάζουν δικαιώματα ή προσβάλλουν νόμιμα συμφέροντα φυσικών ή νομικών προσώπων. Ιδίως ερευνά υποθέσεις στις οποίες όργανο ή υπηρεσία του δήμου, ατομικά ή συλλογικά 1) προσβάλλει με πράξη ή παράλειψη, δικαίωμα ή συμφέρον προστατευόμενο από το Σύνταγμα ή το νόμο, τον οποίο ο Συμπαραστάτης οφείλει πάντοτε να γνωρίζει, 2) όργανο ή υπηρεσία του δήμου αρνείται να εφαρμόσει συγκεκριμένη απόφαση, που επιβάλλεται από τελεσίδικη δικαστική απόφαση, 3) όργανο υπηρεσίας του δήμου αρνείται να εφαρμόσει συγκεκριμένη υποχρέωση, που επιβάλλεται από διάταξη νόμου ή από ατομική διοικητική πράξη, 4 ) όργανο υπηρεσίας του δήμου ενεργεί ή παραλείπει νόμιμη οφειλόμενη ενέργεια κατά παράβαση των αρχών της χρηστής διοίκησης και της διαφάνειας ή κατά κατάχρηση εξουσίας.

Ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της Επιχείρησης έχει τη δυνατότητα να επιληφθεί υποθέσεων αυτεπάγγελτα, εφόσον υποπέσουν στην αντίληψή του.

Ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της επιχείρησης δεν επιλαμβάνεται περιπτώσεων κατά τις οποίες η διοικητική ενέργεια έχει γεννήσει δικαιώματα ή έχει δημιουργήσει ευνοϊκές καταστάσεις υπέρ τρίτων που ανατρέπονται μόνο με δικαστική απόφαση, εκτός εάν προφανώς συντρέχει παρανομία.

Ο Συμπαραστάτης του δημότη και της επιχείρησης δεν επιλαμβάνεται υποθέσεων, που εκκρεμούν ενώπιον της δικαστικής αρχής. Όμως η υποβολή της αναφοράς δεν εξαρτάται από την παράλληλη άσκηση αίτησης θεραπείας ή ιεραρχικής προσφυγής και δεν διακόπτει ούτε αναστέλλει τις προβλεπόμενες από τον νόμο προθεσμίες για την άσκηση ένδικου μέσου ή βοηθήματος. Σε περίπτωση, που ασκηθεί ενδικοφανής προσφυγή ο Συμπαραστάτης δεν επιλαμβάνεται του θέματος πριν αποφασίσει το αρμόδιο όργανο ή παρέλθει άπρακτη η προθεσμία των τριών μηνών από την άσκηση της προσφυγής.

Ποιος μπορεί να υποβάλλει αναφορά

1)      όλα τα φυσικά πρόσωπα, δηλ. όλοι οι άνθρωποι, όχι μόνο ο Έλληνες Πολίτες  ( μπορεί να ασκηθεί και από αλλοδαπούς και ανιθαγενείς )

2)      τα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου. Το Κράτος και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου δεν μπορεί να είναι φορείς το δικαιώματος αυτού

3)      Κατ’ εξαίρεση μπορούν να ασκούν το δικαίωμα της αναφοράς ορισμένα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, που είναι φορείς συνταγματικά κατοχυρωμένων  ατομικών δικαιωμάτων π.χ. Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα

|Πώς υποβάλλεται η αναφορά

Με απλή αίτηση προς τον Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης, από την οποία προκύπτουν σαφώς τα στοιχεία του ενδιαφερόμενου πολίτη ή του νομικού προσώπου, που απευθύνεται σε αυτόν. Η αίτηση υποβάλλεται:

  • αυτοπροσώπως ή με πληρεξούσιο δικηγόρο, που έχει σχετική έγγραφη και επικυρωμένη εξουσιοδότηση
  • ταχυδρομικώς
  • με τηλεομοιοτυπία (fax)


Αυτεπάγγελτη παρέμβαση και Ετήσια Έκθεση

 Ο νόμος 3852/2010 προβλέπει τη δυνατότητα του Συμπαραστάτη του Δημότη και της Επιχείρησης για τα κάτωθι : 

α) Τη σύνταξη πορισμάτων, τα οποία γνωστοποιούνται στο καθ’ ύλην αρμόδιο αιρετό πολιτικό όργανο, στις εμπλεκόμενες υπηρεσίες  και στο Δήμαρχο
β) Τη σύνταξη ετήσιας έκθεσης, στην οποία παρουσιάζει τις σημαντικότερες υποθέσεις και διατυπώνει προτάσεις για τη βελτίωση των υπηρεσιών του Δήμου και η οποία υποβάλλεται στο Δημοτικό Συμβούλιο και το Δήμαρχο και συζητείται σε ειδική συνεδρίαση του δημοτικού Συμβουλίου και αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου
γ) Τη σύνταξη ειδικών εκθέσεων για τη διατύπωση προτάσεων, που αφορούν τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους δημότες και προκύπτουν κατά τη διερεύνηση των υποθέσεων. Οι ειδικές εκθέσεις κοινοποιούνται στον Δήμαρχο και στον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου, γνωστοποιούνται στο Δημοτικό Συμβούλιου και συζητούνται από αυτό και αναρτώνται στην ιστοσελίδα του Δήμου.

Υποχρεωτική ανάρτηση πορισμάτων και εκθέσεων του Συμπαραστάτη του Δημότη και της επιχείρησης στην ιστοσελίδα του Δήμου

Ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της επιχείρησης από κανένα νόμο δεν προκύπτει ότι είναι θεσμός ελεγκτικός, διότι έλεγχος στην κυριολεξία σημαίνει δυνατότητα κύρωσης και δυνατότητα καταναγκασμού να επιβάλλεις την άποψή σου. Ο Συμπαραστάτης δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Έχει, όμως, μία σημαντική κύρωση ηθικοπολιτικού, κυρίως, χαρακτήρα : τη δημοσιότητα. Τα πορίσματα και οι εκθέσεις του Συμπαραστάτης υποχρεωτικά αναρτώνται στην ιστοσελίδα του Δήμου. Επίσης, ο ίδιος έχει τη δυνατότητα να επιλέξει κάθε πρόσφορο τρόπο δημοσιοποίησης των προτάσεων του. Τέλος, οι εκθέσεις του Συμπαραστάτη υποχρεωτικά κοινοποιούνται στο Δημοτικού Συμβούλιο και συζητούνται από αυτό.  

Αρχή της ταχεία επίλυσης των διαφορών

Το άρθρο 77 του ν. 3852/2010 επαναλαμβάνει την αρχή, που θέτουν τόσο ο ν. 149/1914 και το ν.δ. 796/1971, όσο και το άρθρο 10 του Συντάγματος , όπου η Αρχή, εν προκειμένω ο Συμπαραστάτης, οφείλει εντός 30 ημερών από της λήψεως της αναφοράς να απαντήσει στον αναφερόμενο ενημερώνοντάς τον για την απόφασή του και το σκεπτικό αυτής ή τις ενέργειες, που έχουν γίνει από αυτόν. Επομένως η προθεσμία αυτή αποτελεί το πρώτο όριο. Υπό την έννοια αυτή ο Συμπαραστάτης οφείλει να γνωρίζει του νόμους, ώστε να μπορεί να τους εφαρμόζει άμεσα. Εάν για την οριστική ρύθμιση της υπόθεσης κρίνει ο Συμπαραστάτης ότι απαιτούνται και άλλες ενέργειες, έχει την ευχέρεια να προβεί σε αυτές και μετά την παρέλευση της παραπάνω προθεσμίας. Πάντως οι ενέργειας αυτές πρέπει να είναι όσο το δυνατό ταχείες, διότι πρέπει ο πολίτης να έχει τον απαιτούμενο χρόνο σε περίπτωση, που το αίτημά του δεν ικανοποιείται από το αποτέλεσμα της διαμεσολάβησης να προσφύγει στις δικαστικές αρχές ή να ζητήσει τη διαμεσολάβηση του Συνηγόρου του Πολίτη, αλλά και να αποτραπεί η κωλυσιεργία στη διαμεσολάβηση εκ μέρους της διοίκησης.

 

Διοικητική υποστήριξη

 Ο Συμπαραστάτης υποστηρίζεται εκ του Νόμου διοικητικά από τις υπηρεσίες του Δήμου. Αυτό σημαίνει ότι οι υπηρεσίες του Δήμου πρέπει να του διαθέσουν επαρκές προσωπικό για να το επικουρεί στο έργο του.

 Δεδομένου του κενού, που υπάρχει ακόμη στο νόμο όσον αφορά τον τρόπο λειτουργίας του θεσμού οφείλουμε να στηριχθούμε στους νόμους, που ρυθμίζουν το δικαίωμα του πολίτη στην αναφορά, αλλά κυρίως ο Συμπαραστάτης του Δημότη οφείλει να αξιοποιήσει τα εργαλεία και τη μεθοδολογία του Συνηγόρου του Πολίτη , προκειμένου να επιταχύνει το έργο του. Οφείλει επίσης να είναι σε επαφή με την τοπική κοινωνία των πολιτών και να μεριμνά ιδιαίτερα για τις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες του Δήμου.

 Τελειώνοντας να τονίσουμε ότι ο Συμπαραστάτης του Δημότη και της επιχείρησης δεν ελέγχει την δημοτική αρχή ούτε έχει αποστολή τον έλεγχο νομιμότητας. Αυτή είναι αποστολή άλλου θεσμού, του Ελεγκτή Νομιμότητας. Ο Συμπαραστάτης του Δημότη διαμεσολαβεί για να προστατεύσει τον πολίτη και το κύρος του θεσμού της αυτοδιοίκησης. Υπό αυτή και μόνο την έννοια είναι θεσμός στήριξης και αναβάθμισης της τοπικής αυτοδιοίκησης και του τοπικού πολιτικού και διοικητικού συστήματος γενικά.