Αρχική Απόψεις Aρθρα Κυριάκος Πρωάκης: Η Σφαγή της Χίου και ο αντίκτυπος της...

Κυριάκος Πρωάκης: Η Σφαγή της Χίου και ο αντίκτυπος της στην παγκόσμια συνείδηση

89

 Η Σφαγή της Χίου και ο αντίκτυπος  της στην παγκόσμια συνείδηση.

Ομιλία κ. Κυριάκου Πρωάκη για την Ημέρα Μνήμης των Σφαγών της Χίου.

Χίος, και λέγοντας μονάχα το όνομά σου, με περεχούν τα λούλουδα και τα ροδόσταμά σου…Χίος, τα’ αρχοντονάσι του Αιγαίου! Έτσι ήταν γνωστό ανά τους αιώνες…πνιγμένο στον πλούτο και το μεθύσι από το εμπόριο, την ναυτιλία και τ΄ αρώματα της μαστίχας, του γιασεμιού και της πορτοκαλιάς.

Το 1821 βρίσκει τη Χίο με όλα τα πιο πάνω και με άλλα προνόμια δοσμένα από τον Σουλτάνο για την βοήθεια που βρήκε από τους χιώτες στην κατάληψη του νησιού το 1566, που κατείχαν οι Γενοβέζοι. Ήταν και η μαστίχα το άλλο αίτιο παροχής προνομίων…

Έτσι το νησί δεν μπήκε στον Αγώνα το 1821.

Σπίθα υπήρχε στα βορειόχωρα, είχε γίνει φλόγα με καπετάνιο τον Αντώνη Μπουρνία. Για αυτό όταν στις αρχές του 1822, ο Σαμιώτης οπλαρχηγός Λυκούργος Λογοθέτης , ενεργώντας κατ’εντολήν του Δημ. Υψηλάντη ήλθε στη Χίο με 2.500 άνδρες, βρήκε μισάναφτη φωτιά, για να αστράψει το σπαθί και να βογγίξει το ντουφέκι, και για να αναγκάσει τους 1000 περί του Τούρκου, της φρουράς να κλειστούν , μαζί με τον πασά-Βαχήτ στο Κάστρο.

Όμως, ίσαμ΄εδώ! Νίκη εφήμερη, αφού σε λίγο, μια τουρκική αρμάδα από 46 πλοία, 7000 στρατιώτες και ναύαρχο τον Καράλη αλλά κι ένα πλήθος ατάκτων και φανατισμένων μουσουλμάνων από τον Τσεσμέ καταφθάνει στο νησί.  

Η αντίσταση των επαναστατών λυγίζει. Οι αρματωμένοι παίρνουν τα βουνά. Οι πιο πολλοί Σαμιώτες φεύγουν, και ο λαός τελείως ανυπεράσπιστος, τρέχει αλαφιασμένος να πάει που;

Αλλά κι ο ίδιος ο Βαχήτ στα απομνημονεύματά του σημειώνει με …καμάρι!»Τους εν τω μοναστηρίων άπαντα, επέρασαν εν στόματι μαχαίρας, ανδραποδίσαντες τους νεοτέρους αμφοτέρων των φύλων χάριτι θεία. Αυτά συνέβησαν εδώ. Για αυτό ο ποιητής Θ. Ορφανίδης σημειώνει « Εδώ εμαρτύρησεν η Ελλάς».

Όμως οι σφαγές δεν σταμάτησαν εδώ. Συνεχίσθηκαν στα κεντρικά, τα δυτικά και τα βόρεια. Τρεις βασικούς σταθμούς σφαγής χιλιάδων αμάχων θα αναφερθούμε ενδεικτικά, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπήρξαν κι άλλες ομαδικές και μεμονωμένες εκτελέσεις. Είναι της Νέας Μονής, του Αναβάτου και του Μελανιός.

Αλλά και μετά την πυρπόληση της Τουρκικής Ναυαρχίδας και τον θάνατο του Καραλή στις 6, προς 7 Ιουνίου, οι Τούρκοι εκδικητές ξεχύθηκαν στα Μαστιχωχώρια για να συμπληρώσουν το αιμοσταγές έργο τους, και πάλιν σφαγές αμάχων και πάλιν το χώμα βάφτηκε κόκκινο. Να γιατί ο Γάλλος ποιητής Ουγκώ θα σημειώσει:

… Η Χίος τ’ ολόμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα». Ένας σύντομος απολογισμός των σφαγών:

Πριν τη σφαγή το νησί είχε 117-120.000 κατοίκους, μετά τις σφαγές και τον Ιούνιο έμειναν 1.800!

Δεν χρειάζεται να επεκταθούν περισσότερο στα της Σφαγής. Άλλωστε οι απαγγελίες που θα ακολουθήσουν από το ποίημα του μεγάλου π. Θεοδωρ. Ορφανίδη «Ο Άγιος Μηνάς» φαίνεται ξάστερα η τότε εικόνα της αιματόβρεχτης Μονής αλλά και τα οστά, που λεκάζουν εδώ μέσα, μαζί με τα ίχνη μελών στο δάπεδο του Καθολικού, δίνουν την μακάβρια  διάσταση της καταστροφής.

Η εντολή του Σουλτάνου στον Καράλη ήταν: Πνίξε στο αίμα την Επανάσταση των αχάριστων χιωτών, και η παράλληλη εντολή του αιμοβόρου Βαχήτ: Σφάξτε όποιον βρίσκετε στο διάβα σας.

Μετά όμως από συνεργασία Καραλή-Βαχήτ βγήκε δεύτερη σιγή: Σφάζετε όλους, αφήνετε όμως αγόρια από 3-12 ετών για γενίτσαρους και νέες από 3-40 ετών για χανούμισες και εμπόριο.

Έτσι άρχισε το μακελειό:

Ήταν Μ.Πέμπτη 30 Μαρτίου του 1822 όταν άρχισαν οι σφαγές. Στην αρχή μέσα στην πόλη, ακολούθως στα Καμπόχωρα και κυρίως Θυμιανά και το Νεοχώρι.

Ο κόσμος πανικόβλητος έτρεχε προς τα νότια. Εδώ στο σεμνό μοναστήρι τ’ Άγιου Μηνά είχαν μαζευτεί 3.000 άμαχοι κάθε ηλικίας ελπίζοντας στη βοήθεια του Θεού και στην προστασία του καστρότοιχου που περιέβαλλε τη μονή . Είχε και λίγα παλικάρια, λίγα με γενναία, με αρχηγό τους τον θυμιανούση Γιάννη Φατούρου και δεύτερο τον Κων/νο Μονογιό.

Το Μ. Σάββατο οι ορδές των βαρβάρων του Σουλευμάν Αγά, διορισμένου μπουλούκμπαση για την περιοχή, πολιορκούσαν τον Αϊ –Μηνά, μάταια όμως. Οι γενναίοι αντιστέκονταν, αλλά αυτό που δεν κατάφεραν οι στρατιώτες, το πέτυχαν δύο κανόνια που ήλθαν για ενίσχυση και στήθηκαν στους Μύλους, τα πολλαπλά ρήγματα στον τοίχο άνοιξαν τον δρόμο της σφαγής μέσα στο Μοναστήρι. Οι γενναίοι οπλισμένοι έπεσαν με σπασμένα τα σπαθιά και μαχαιριές στα στήθια. Ήταν μέρα του Πάσχα 2 Απριλίου 1822, και ο απολογισμός 2.000 σφαγμένοι
(1.000 είχαν φύγει προηγούμενα). Δύο στίχοι του ποιητή Ορφανίδη μας δίνουν μια εικόνα! Αλλού έβλεπες μέλη κομμένα και εντόσθια χυμένα αλλού βρέφη χωρίς κεφαλάς, εμαρτύρισεν εδώ η Ελλάς!

Έγινε κίνημα. Οι θηριωδίες των κατακτητών, οι σφαγές, τα ολοκαυτώματα και οι μεγάλες νίκες των Ελλήνων, φούντωσαν την φιλελληνική ιδέα και εξανάγκασαν τις Διοικήσεις των Ευρωπαϊκών Κρατών και ιδιαίτερα της Ιερής Συμμαχίας, να συζητά αρχικά και να επιβάλλει κατοπινά την Απελευθέρωση της Ελλάδος.

Ο απαγχονισμός του Πατριάρχη και πιο πολύ η σφαγή της Χίου ήταν τα βαρύτερα κίνητρα για φιλελληνισμό. Σ’ όλα τα κράτη και μία και δύο και χίλιες φλόγες, που άναβαν μεγάλες μορφές του πνεύματος αρχικά και του στρατού αργότερα, μιλούσαν για μας και υπέρ ημών. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε, λίγες τέτοιες προσωπικότητες στη Γαλλία ο ποιητή Βίκτωρ Ουγκώ, ο ζωγράφος Ντελακρουά, ο Συνταγματάρχης Φαβιέρος, ο αξιωματικός Τουρέ. Στη Γερμανία, οι ποιητές Γκαίτε και Σίλλερ και ο στρατηγός Νόρμα. Στην Ιταλία ο πολιτικοστρατιωτικός Σανταρόζα, ο Τορέλα. Στην Πολωνία ο γέρωντας στρατηγός Μιρζεύσαι. Στην Αγγλία ο ποιητής Λόρδος Βύρων και ο Γεώργιος Κάνιγκ, ο οποίος όταν έγινε Υπουργός Εξωτερικών άλλαξε την στάση της αγγλικής πολιτικής, ακολούθησε την αλλαγή η Ρωσία και τέλος όλες οι Κυβερνήσεις της Ευρώπης, άλλαξαν το ανθελληνικό δόγμα του μισέλλην Μέτερ Νιχ (αυστριακού Υπουργού Εσωτερικών) που μιλούσε όλη η Επανάσταση μας ήταν απλά μια εξέγερση ληστοσυμμοριτών και πειρατών και επεκράτησε η ιδέα της Απελευθέρωσης μας.

Και τώρα για μας τους σημερινούς τι να κρατήσουμε πρέπει;

Αρχικά να ξεχωρίσουμε μια πρόταση, μάλλον δύο λέξεις από τα απομνημονεύματα του Βαχήτ Πασά. Γράφει «…χάριτι θεία…»Αυτήν ας κρατήσουμε . Ποιος ήταν ο Βαχήτ; Ήταν μια πορωμένη ψυχή, με υπέρμετρο φανατισμό. Έπαιρνε λέει «θεϊκές εντολές και ενεργούσε από θεία έμπνευση. Να το «χάριτι θεία».!

Μήπως όμως και σήμερα, ο θρησκευτικός φανατισμός ορισμένων ισλαμιστών το ίδιο δεν κάνει; Να οι καμικάζι μουσουλμάνοι που σκοτώνουν ομαδικά αμάχους, ο ίδιος ο Λυβίος ηγέτης τώρα! Τώρα δεν λέει τους νατοϊκούς όχι απλά επιδρομείς αλλά Σταυροφόρους επιδρομείς….Αυτά ας το προσέξουν μην ο μουσουλμανικός φανατισμός εξελιχθεί σε μουσουλμανικό κίνδυνο. Και τότε θα έχουμε εκτός από Σφαγές, σαν αυτή τ’ Αι –Μηνά αλλά και ιερούς πολέμους. Κι οι ιεροί πόλεμοι είναι οι χειρότεροι κι οι πλέον καταστροφικοί…και τι ειρωνεία γίνονται «χάριτι θεία»!

Ένα δεύτερο αξιοπρόσεκτο:

Μπορεί οι Έλληνες να μην προόδευσαν στην τεχνολογία, πρώτευσαν όμως στο «πνεύμα». Τούτο ήταν γνωστό από τα παλιά και ειδικώτερα τον καιρό της Αναγέννησης, τότε οι διανοούμενοι άρχισαν την μελέτη των Ελληνικών Γραμμάτων από θαυμασμό στην Ελληνική Αρχαιότητα…Από τότε και τα πρώτα στοιχεία του Φιλελληνισμού…Τον καιρό της Ελληνικής Επανάστασης.

Ο Φιλελληνισμός μας χρειάζεται και σήμερα τόσο για την οικονομική κρίση που περνάμε όσο και για τις απειλές που δεχόμαστε από τους ίδιους τους αντιπάλους, που είτε από θρησκευτικό φανατισμό, είτε από επεκτατικές βλέψεις μας έχουν στο στόχαστρο. Ας το προσέξουν οι εξουσίες μας και ας ενεργούν δεόντως ώστε να μεγαλώνει αυτό το κίνημα.

Υπάρχουν φωνές και μάλιστα σε όλες τις Ηπείρους και οικονομολόγοι και στρατιωτικοί και δημοσιογράφοι που στέκονται αρωγοί στα προβλήματά μας.

Ύστερα, από τα ελάχιστα εκτεθέντα, ας απομείνουν στο Είναι μας: οι στίχοι του ποιητή Ορφανίδη που αμέσως θα απαγγελθούν και συνοψίζονται στις λέξεις:» Εδώ εμαρτύρησε η Ελλλάς» και του Ουγκώ «Η Χίος το όμορφο νησί, μαύρη απομένει ξέρα»

Όμως και το άλλο γεγονός ότι αυτή η καταστροφή έγινε το κύριο αίτιο της ανάπτυξης του φιλελληνισμού που αρχικά έφερε την ελπίδα στο τότε μαχόμενο έθνος για λευτεριά και σήμερα για στήριξη σ’ όλες τις δυσκολίες μας και κάτι ακόμη για την αυτοπεποίθηση

Η Ελλάδα δεν χάθηκε μα κι ούτε θα χαθεί

Κι ας έλθουν κρίσεις και σκληροί Λατίνοι.

Κάστρο δεν είναι για να πουληθεί

Είναι το φως η Ελλάδα, που δεν σβήνει.

Ευχαριστώ.

Κ.Π.