ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΝΤΕΛΟΠΟΥΛΟΣ, “ΥΠΟΘΕΣΗ WIRIL – ΕΠΕΙΔΟΔΙΟ ΠΟΛΕΜΟΥ, 7 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1944
Η Δευτέρα 7 Φεβρουαρίου 1944 ήταν για τη Χίο ημέρα πόνου, κατά την οποία διασταυρώθηκαν ανθρώπινα πεπρωμένα Ελλήνων και ξένων στη διάρκεια μιας δολοφονικής εποχής που την επέβαλε ένας αιματηρός πόλεμος. Ενώ συνεχιζόταν η εκφόρτωση στο λιμάνι της Χίου του μικρού εκτοπίσματος σουηδικού φορτηγού πλοίου «Wiril», ναυλωμένου από τον Διεθνή Ερυθρό Σταυρό, έξι βρετανικά αεροπλάνα το βομβαρδίζουν επιφέροντας σοβαρές ζημιές και καταστρέφοντας μεγάλο μέρος του φορτίου του. Τελείωσαν την αποστολή τους με πολυβολισμό αμέριμνων θεατών, από τους οποίους σκοτώθηκαν επιτόπου 17 ενώ δεκάδες τραυματίες προστέθηκαν στην αψυχολόγητη αυτή ενέργεια. Ακολούθησαν σε διπλωματικό επίπεδο ανταλλαγές εγγράφων μεταξύ των σουηδικών και των βρετανικών αρμοδίων υπηρεσιών. Επρόκειτο για μια διπλωματική διαμάχη η οποία δεν οδήγησε στην ικανοποίηση των παθόντων, αφού από την αρχή είχε διαφανεί ότι η βρετανική πλευρά έσπευσε να κλείσει την υπόθεση υποστηρίζοντας ότι επρόκειτο για συμβατική ενέργεια «επιχείρησης κατά πλοίων».
Ο Κυριάκος Ντελόπουλος μας γνωστοποιεί ένα άγνωστο περιστατικό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μια ιστορία πολέμου που πριν από επτά δεκαετίες συγκλόνισε τη Χίο, το ταλαιπωρημένο από την Κατοχή νησί του Ομήρου, αφήνοντας στη γη του δεκάδες αθώα θύματα και μαζί ένα πελώριο αναπάντητο «γιατί».
Ο βομβαρδισμός του σουηδικού φορτηγού, που μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στους λιμοκτονούντες κατοίκους της Χίου, έχει προσγραφεί σε μια ειδική σελίδα της ιστορίας του νησιού που με τον χρόνο πέρασε στην περιοχή των μύθων, οι οποίοι συχνά αποκαλύπτουν περισσότερες σελίδες από την τυπική Ιστορία.
Εξιστορούνται διεξοδικά οι όροι, οι συνθήκες και οι λόγοι που οδήγησαν στην επιδρομή των βρετανικών μαχητικών αεροπλάνων εναντίον πλοίου που βρισκόταν στην υπηρεσία του Ερυθρού Σταυρού. Δημοσιεύονται τα επίσημα ντοκουμέντα που αντηλλάγησαν αμέσως μετά το επεισόδιο μεταξύ των αρμόδιων διπλωματικών υπηρεσιών των υπουργείων Εξωτερικών της Σουηδίας, της Μεγάλης Βρετανίας και της Γερμανίας, του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού και της Σουηδικής Ανθρωπιστικής Αποστολής, τα οποία φέρνουν στο φως στοιχεία που δεν ήταν δυνατόν να έχουν γίνει γνωστά τότε. Μεγάλο ενδιαφέρον έχουν οι περιγραφές των αυτοπτών και των δημοσιογράφων, όπως αυτές καταγράφηκαν στον τοπικό Τύπο, οι οποίες διακρίνονται για την παραστατικότητα και την εν θερμώ διατύπωση των εντυπώσεών τους. Πρέπει να επισημανθεί ότι υστερούν στην ακρίβεια των εκτιμήσεων και υπερέχουν σε οργή. Ακόμη, δημοσιεύματα από τον ξένο Τύπο και μεταγενέστερα ιστορήματα ανασυνθέτουν φανερές και κρυφές πτυχές του συμβάντος, έστω με υποθέσεις και προσωπικές κρίσεις, ασφαλώς χρήσιμες τουλάχιστον στην ανασύνθεση του πνεύματος της εποχής και των αντιδράσεων των ανθρώπων.
Ο Κυριάκος Ντελόπουλος, έπειτα από πολυετή έρευνα, ανασυνθέτει μοναδικά και με μεθοδικότητα μια άγνωστη σελίδα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, η οποία δεν αποτελεί μόνο συμβολή στην ιστορική έρευνα, αλλά και ένα ευχάριστο ανάγνωσμα.
Ειρήνη Λαγάνη, Μαρία Μποντίλα (Επιμέλεια)
του Διονύση Μουσμούτη- Περιοδικό Ιστορία
http://www.istoria.gr/index.php?mod=articles&action=disArcArt&issue=105&id=1349
