της Ευγενίας Ασλανίδου
Στην έξοδό μας από το πλοίο αργά το βραδύ της Κυριακής, μας περίμεναν στο λιμάνι οι κυρίες του Συλλόγου των Ψαρών. Η υποδοχή αλλά και η εξυπηρέτηση που μας προσέφεραν ήταν ανεκτίμητη.
Όπως ανεκτίμητη είναι η προσφορά του συλλόγου στον τόπο τους. Τέσσερα χρόνια περίπου συμπληρώνει φέτος ο Μορφωτικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Ψαρών «Κωνσταντίνος Κανάρης» όπως λέγεται, και δεν είναι υπερβολή αν πούμε ότι έχει δώσει ζωή στο νησί.
Έχοντας τακτικά τηλεφωνική επαφή μαζί τους ως εφημερίδα για την προβολή της δράσης τους, επικοινωνήσαμε τώρα με δική μας πρωτοβουλία για να τα πούμε και από κοντά. Έτσι νωρίς το πρωί της Δευτέρας 18 του Ιούνη, συναντηθήκαμε για μια ξενάγηση στο χωριό, έτσι το λένε, με την πρόεδρο Νταιάνα Κατακουζηνού, την Αγγελική Σκαρλέτου τη Σοφία Κλήτσα και την Άννα Αδριάνα, που είναι και δημοτική σύμβουλος.
Ο σύλλογος
Η ίδρυση του συλλόγου ήταν μια ιδέα του Δημάρχου Μανώλη Αγαπούση, που έκαναν πράξη τα κορίτσια του χωριού με κύριο σκοπό να αναβιώσουν τα ήθη και τα έθιμα του τόπου τους. Σήμερα απαριθμεί 210 μέλη, από τα 300 περίπου που είναι οι μόνιμοι κάτοικοι των Ψαρών. Το καλοκαίρι ο πληθυσμός ξεπερνά τα χίλια άτομα. Το ξεκίνημα έγινε με την αναβίωση των αποκριάτικων εθίμων. Τραγούδια και χοροί της αποκριάς που τα χορεύουν στην αλάνα του χωριού. Το έθιμο του Κλείδωνα, ήδη προετοιμαζόταν γι’ αυτό τις ημέρες εκείνες, τα κάλαντα των Χριστουγέννων και άλλα πολλά που σιγά- σιγά και με τη βοήθεια των παλαιοτέρων τα ξεθάβουν από τα χρονοντούλαπα. Έχουν δημιουργήσει τμήμα χορωδίας, μαγειρικής, ζαχαροπλαστικής, κεντήματος.. Στο τμήμα χορού φέρνουν δασκάλα από Χίο, χορωδία κάνουν μεταξύ τους, μαγειρική διδάσκουν οι πιο μεγάλες γυναίκες του χωριού, κι έτσι διασώζεται η παραδοσιακή ψαριανή κουζίνα
Η Υγεία
«Μας λείπει η διασκέδαση, η ψυχαγωγία, το κυριότερο όμως για όλο τον κόσμο είναι ένα φαρμακείο» λένε τα κορίτσια, καθώς η κουβέντα μας πήγαινε από το ένα θέμα στο άλλο.
Κάποιοι αγροτικοί γιατροί φροντίζουν και έχουν επάρκεια φαρμάκων στο ιατρείο, κάποιοι άλλοι όχι. «Αυτή η αλλαγή κάθε χρόνο των γιατρών είναι ένα μείον για την παροχή υγείας σε ένα απομονωμένο νησί όπως τα Ψαρά», λένε χωρίς ωστόσο να καταλογίζουν κάτι στα νέα παιδιά που κάνουν εκεί το αγροτικό τους. Ίσα-ίσα, δεν έχουν κανένα παράπονο. Εκ των πραγμάτων όμως είναι δύσκολο να κρατηθεί συνοχή στην εύρυθμη λειτουργία του ιατρείου, όταν μέχρι να «στρώσει η κατάσταση» αλλάζει ο γιατρός. «Τώρα μας φέρανε και κάποια καινούρια μηχανήματα για αναλύσεις, αλλά θέλουν και τον ειδικό τους για να λειτουργήσουν και κάθε νέος αγροτικός γιατρός δεν είναι ειδικός. Είχαν ξαναστείλει μηχανήματα, αλλά δεν υπήρχε ειδικός και χάλασαν. Πρέπει να έρθει κάποιος ειδικός να δείξει στους νέους γιατρούς πως λειτουργούν…»
Η συζήτηση μοιραία ήρθε και στην γιατρό παθολόγο που διορίστηκε στα Ψαρά με προοπτική να μείνει τρία χρόνια , μα δεν έμεινε ούτε τέσσερεις μήνες.. Ασφαλώς δε θα θέλει να ξέρει τη γνώμη που σχημάτισαν για κείνη οι ψαριανοί, αν και τα κορίτσια πολύ ευγενικά είπαν ότι δεν πρόλαβαν να γνωρίσουν αν ήταν ή όχι καλή γιατρός. «Θέλουμε μόνιμο γιατρό οπωσδήποτε. Με ειδικότητα παθολόγου. Ευτυχώς έχουμε τύχει σε καλούς αγροτικούς, αλλά δεν μπορούμε να τα αφήνουμε όλα στην τύχη» λένε και συμπληρώνουν: «Δόξα τω θεώ δεν έχει τύχει κάτι σοβαρό. Κάτι μας προστατεύει. Ο Θεός μας προστατεύει!!!»
Η συγκοινωνία
Ένα πνευματικό κέντρο για τα παιδιά είναι το δεύτερο αίτημα μετά την υγεία. «Όλα όμως ξεκινούν από την καλή συγκοινωνία. Άμα υπήρχε καλή συγκοινωνία θα ερχόταν και δάσκαλοι από τη Χίο. Όπως, ας πούμε, ο σύλλογος φέρνει δασκάλα χορού, θα φέρναμε και άλλους δασκάλους. Θα μπορούσαμε να φέρουμε δασκάλους για ζωγραφική κλπ. Και ο δήμος θα μπορούσε να φέρει κάποιους δασκάλους, αλλά πώς με τέτοια συγκοινωνία. Θέλουμε καλή συγκοινωνία με γρήγορα καινούρια καράβια.. Από τον Οκτώβρη περιμένουμε το καινούριο καράβι Ευτυχώς πάντως δε μας έχουν αφήσει χωρίς συγκοινωνία και στις αλλαγές που έχουν γίνει», πάντα με την αισιοδοξία και τον καλό λόγο κατέληγε η κουβέντα μας, που δε θα μπορούσε να μην περιλάβει και τη σύνδεση με Βολισσό, εφόσον μιλάμε για συγκοινωνία.
«Η Βολισσός είναι μόνο μιάμιση ώρα και για εμάς αν λειτουργούσε η γραμμή Λημνιά -Ψαρά, θα ήταν Θεός Σε μια ώρα είσαι εκεί. Με ένα σύγχρονο πλοίο και σε λιγότερο από μία ώρα».
Τα παιδιά
Τα παιδιά που μόλις είχαν τελειώσει με τις σχολικές τους υποχρεώσεις, απολάμβαναν μέχρι εξαντλήσεως την ελευθερία του καλοκαιριού, παίζοντας και τρέχοντας στους καθαρούς και περιποιημένους δρόμους του χωριού. Ανάμεσα τους και ξένα, αλβανάκια στο σύνολό τους, που μιλούσαν με την ίδια άνεση ελληνικά όπως και τα ελληνάκια. Πάνε και στο χορευτικό.
Γύρω στις 60 είναι οι οικογένειες Αλβανών που μένουν στα Ψαρά, και ασχολούνται κυρίως με οικοδομές, και οι γυναίκες τους με τη φύλαξη γερόντων. «κάνουν δουλειές που δεν κάνουμε εμείς, συνεπώς δε μας «κλέβουν» μεροκάματα, ίσα- ίσα διευκολύνουν τη ζωή μας, ζουν ειρηνικά ανάμεσα μας, και βέβαια αυξάνουν και τον παιδικό πληθυσμό που λιγοστεύει» Τριάντα πέντε είναι η δύναμη δημοτικού και νηπιαγωγείου. Το δημοτικό είναι τριθέσιο με 4 δασκάλους ό ένας για το ολοήμερο. Και το νηπιαγωγείο λειτουργεί ολοήμερο.
Φέτος η πρώτη τάξη έκλεισε με τέσσερα παιδιά και το ερχόμενο θα ανοίξει με δύο. Ήδη 4,5 οικογένειες είναι έτοιμες να φύγουν γιατί το μεροκάματο το χειμώνα είναι σπάνιο, ενώ από τους τρεις γάμους που θα γίνουν το καλοκαίρι, τα δύο ζευγάρια θα μείνουν εκεί. Εκείνο που μας έκανε εντύπωση είναι ότι δεν συναντήσαμε ούτε ένα παλικάρι, ενώ συναντήσαμε κορίτσια ελεύθερα, που ζουν μόνιμα εκεί. Στην πορεία καταλάβαμε. Τα παλικάρια ταξιδεύουν το χειμώνα, και επιστρέφουν το καλοκαίρι στο χωριό και ενδεχομένως στην καλή τους που περιμένει…
Πρώτη ώρα της Τρίτης 19 Ιουνίου, από τα «Σπιτάλια», όπου είχαμε καθίσει για φαγητό, μετά την παράσταση, είδαμε να φτάνει το ΣΑΟΣ από το Λαύριο (5,6 ώρες ταξίδι). Οι μανούβρες που έκανε για να προσεγγίσει το νησί, μας έδωσαν να καταλάβουμε από πρώτο χέρι, ευτυχώς ανώδυνα καθόσον ο καιρός ήταν με το μέρος όλων, ποια είναι τα προβλήματα που προκύπτουν από το προβληματικό λιμάνι. Από τον κατεστραμμένο μόλο, που δυσχεραίνει την προσέγγιση των μικρών πλοίων σε αυτόν, και αναστέλλει την κατασκευή του ακρομόλιου για την εύκολη προσέγγιση των μεγάλων πλοίων.
Πρωί- πρωί της ίδιας ημέρας αφήναμε πίσω μας το νησί, με τις καλύτερες εντυπώσεις, και με εσωτερική παρόρμηση να σας το συστήσουμε ως έναν εξαιρετικά ήσυχο τουριστικό προορισμό, με υπέροχες παραλίες και νοστιμότατη κουζίνα.
Στις τρεις ταβέρνες (Δελφίνι, Ηλιοβασίλεμα και Σπιταλια) που διαθέτει το χωριό η κουζίνα είναι εξαιρετική, κι από πιάτα σας συνιστούμε ανεπιφύλακτα την περίφημη ψαριανή αστακομακαρονάδα.
Βεβαίως η δύναμη των κλινών δεν επιτρέπει μεγάλη τουριστική αύξηση, αυτό καλό είναι να μεριμνήσετε από πριν για τη διαμονή σας.
«Το καλοκαίρι ο πληθυσμός φτάνει στα 1500 άτομα οι περισσότεροι ντόπιοι. Για ξένους έχουμε λίγες κλίνες, δεν έχουμε υποδομή. Αν όμως αποκτήσουμε καλή συγκοινωνία θα επενδύσουν και οι ντόπιοι σε υποδομές τουρισμού», μας είπαν τα κορίτσια αποχαιρετώντας μας, και συστήνοντας μας να μην ξεχάσουμε φεύγοντας να πάρουμε μαζί μας, τα λίγα αλλά μοναδικά σε ποιότητα προϊόντα που βγάζουν τα Ψαρά. Μέλι, κρασί, τυρί , κοπανιστή, τουλουμοτύρι.
Μαζί και τις καλύτερες εντυπώσεις για τους ψαριανούς.
Το ταξίδι
Με το «Νήσος Θήρα» ξεκινήσαμε απόγευμα της Κυριακής 17 του Ιούνη για τα Ψαρά, όπου το επόμενο βράδυ θα δίναμε, παράσταση με τη «Δράκαινα» της Θεατρικής Ομάδας Χίου. Ήταν η δεύτερη φορά που πατούσα τα ιερά χώματα της νήσου, η πρώτη όμως ήταν σε επέτειο ολοκαυτώματος και δεν πιάνεται είχα πει στον εαυτό μου και είχα δίκιο. Αυτό που ζήσαμε στο λίγο δυστυχώς διάστημα που μείναμε στο νησί, δεν είχε καμία σχέση με τον πανικό της ημέρας του ολοκαυτώματος.
Ο καιρός ήταν θαυμάσιος, το καραβάκι ταξίδευε πάνω σε «λάδι» κι έτσι η σκέψη μου να συνδυάσω το τερπνόν μετά του ωφελίμου – εκτός από θέατρο να κάνω και ρεπορτάζ- ξεκίνησε να γίνεται πράξη επί τόπου. Από το επιβατικό κοινό, που εκείνη την ημέρα ήταν περισσότερο από τα συνήθη ένεκα των μελών τής ΘΟΧ , αλλά και κάποιων υπαλλήλων που υπηρετούν στη δυσπρόσιτη περιοχή των ψαρών, αλλά έχουν τη μόνιμη κατοικία τους ή τη βάση τους στην πόλη.
Πλοίαρχος του «Νήσος Θήρα» είναι ο Αιγνουσιώτης Κυριάκος Θεοδωράκης.
«Είναι πράγματι καπετάνιε τόσο δύσκολη, όσο λέγεται, η προσέγγιση στο λιμάνι των Ψαρών;» Φλεγόμουν από περιέργεια να μάθω.
«Η προσέγγιση είναι δύσκολη, ξέχωρα από τα προβλήματα του ίδιου του λιμανιού, γιατί οι καιροί εκεί είναι πιο δυνατοί απ’ ο, τι τους δίνει η Ε.Μ.Υ.» είπε και το αιτιολόγησε λέγοντας ότι στα Ψαρά δεν υπάρχει Μετεωρολογικός Σταθμός για να υπολογίζονται επιτόπου οι καιρικές συνθήκες. Ένα χρόνο τώρα λένε πως θα εγκαταστήσουν σταθμό αλλά…»
«Και τι κάνετε καπετάνιε, αν πέσετε σε απρόβλεπτη κακοκαιρία;» Τον ρώτησα, και εκείνος:
«Κάνουμε το σταυρό μας!»
Τον τελευταίο μήνα που θεσπίστηκε η δωρεάν μετακίνηση των μόνιμων κατοίκων των Ψαρών η κίνηση αυξήθηκε αρκετά. Δέκα με δεκαπέντε άτομα την ημέρα ταξιδεύουν παραπάνω απ’ ότι συνήθως, μας είπε ο καπετάνιος πράγμα που βεβαίωσαν και οι ίδιοι οι ψαριανοί, φανερά ικανοποιημένοι αυτή την εξέλιξη.
Εκεί που δεν συμμεριστήκαν την αισιοδοξία του καπετάνιου ήταν όταν τους μετέφερα την πληροφόρηση που είχα από τον ίδιο, ότι σε 2 μήνες θα μπει καινούριο καραβάκι στη γραμμή της ίδιας εταιρείας αλλά πιο καινούριο, πιο μεγάλο που θα κάνει το δρομολόγιο σε λιγότερο από 4 ώρες.
«Εδώ και πολύ καιρό για νέο πλοίο ακούμε, αλλά νέο πλοίο δεν βλέπουμε» είπαν φανερά, αλλά όχι αδικαιολόγητα δύσπιστοι.
Τετάρτη, 27 Ιουνίου 2007
