Αρχική Νέα Εκπαίδευση - Επιστήμη Ενας αιώνας από την πρώτη επιτυχή μεταμόσχευση, του Τάσου Σαραντή

Ενας αιώνας από την πρώτη επιτυχή μεταμόσχευση, του Τάσου Σαραντή

7

 



Μπορεί οι περισσότεροι άνθρωποι να θεωρούν ότι οι επεμβάσεις μεταμοσχεύσεων ανθρωπίνων οργάνων είναι μια σχετικά πρόσφατη υπόθεση, όμως, φέτος, χρονιά που πραγματοποιήθηκε η πρώτη μεταμόσχευση προσώπου, συμπληρώνονται 100 χρόνια από τότε που πραγματοποιήθηκε η πρώτη επιτυχής μεταμόσχευση στον κόσμο.


Στον άνθρωπο που πραγματοποιήθηκε η  πρώτη μεταμόσχευση κερατοειδών χιτώνων δεν δόθηκε κανένα αντιβιοτικό, κανένα φάρμακο για να αποτρέψει την απόρριψη των ξένων ιστών,  ενώ έπρεπε να παραμείνει με τα βλέφαρά του ραμμένα για 10 ημέρες, δίχως καν  να γνωρίζει εκ των προτέρων αν η μεταμόσχευση στην οποία είχε υποβληθεί θα ήταν επιτυχής.


Η πρώτη επιτυχής μεταμόσχευση κερατοειδών χιτώνων πραγματοποιήθηκε στο Ολομουκ, που βρίσκεται στη σημερινή ανατολική Τσεχία, από τον αυστριακό Δρ Εντουαρντ Ζιρμ, ειδικό οφθαλμίατρο, ο οποίος προσπαθούσε να πραγματοποιήσει μια επιτυχή μεταμόσχευση για αρκετό χρόνο. Παραλήπτης του μοσχεύματος ήταν ο Αλόις Γκλότζερ, ένας εργάτης που είχε τυφλωθεί σε ένα ατύχημα εργαζόμενος με ασβέστη.


Οι κερατοειδείς χιτώνες προήλθαν από ένα 11χρονο αγόρι που είχε τυφλωθεί μετά από σοβαρό τραυματισμό στα μάτια του. Η επέμβαση ήταν επιτυχής και ο 43χρονος ασθενής μπορούσε να δει και πάλι. Η όρασή του διατηρήθηκε για το για το υπόλοιπο της ζωής του και επέστρεψε στην εργασία του στο αγρόκτημά του μέσα σε τρεις μήνες.


Ο Δρ Ζιρμ, σε συνεργασία με άλλους ειδικούς από ολόκληρο τον κόσμο, προσπαθούσε από καιρό να επιτύχει μια επιτυχή μεταμόσχευση κερατοειδών χιτώνων. Η μεταμόσχευση των κερατοειδών χιτώνων έγινε και στα δύο μάτια του ασθενή. Ελλείψει κάποιου άλλου λεπτού υλικού, για να ράψει τους κερατοειδείς χιτώνες στα μάτια χρησιμοποίησε λωρίδες  επιπεφυκότος, του βλεννογόνου υμένα που καλύπτει την εσωτερική επιφάνεια των βλεφάρων και την εξωτερική των βολβών των ματιών.


Για να αποκόψει τους κερατοειδείς χιτώνες από τον δότη, χρησιμοποίησε ένα οστεοτρύπανο, ένα κυκλικό χειρουργικό όργανο με μια κοφτερή άκρη, που λειτουργούσε με κάποιο μηχανισμό. Στη συνέχεια, έραψε τα βλέφαρα του ασθενή που παρέμειναν κλειστά για 10 ημέρες, προκειμένου να υπάρξει χρόνος για του κερατοειδείς χιτώνες και τις λωρίδες των επιπεφυκότων να “δέσουν” από κοινού.


Ο εγγονός του Δρ Ζιρμ, Ματίας Ζιρμ, εργάζεται σήμερα ως οφθαλμολόγος στο Ίνσμπρουκ, στην Αυστρία. “Τον θαυμάζω ως οφθαλμικό χειρούργο, όχι επειδή είναι ο παππούς μου ή επειδή το όνομά του είναι Ζιρμ. Ήταν αυτός που προχώρησε σε μια σημαντική ανακάλυψη, και ήταν πρωτοποριακός. Με την επέμβαση αυτή ενθάρρυνε τους νέους γιατρούς να διεξάγουν έρευνα και να γίνονται  πρωτοπόροι” δήλωσε sτο BBC.


Ο Φρανκ Λάρκιν,  διευθυντής του τμήματος κερατοειδών χιτώνων στο νοσοκομείο Moorfield Eye του Λονδίνου, εκτιμά ότι η επιτυχία γι’ αυτή την ιστορική μεταμόσχευση ήταν απροσδόκητη. “Ήταν μια μεγάλη έκπληξη. Ο Δρ Ζιρμ ήταν ο πρώτος επιστήμονας που απέδειξε ότι αυτή η μεταμόσχευση θα μπορούσε να έχει επιτυχή έκβαση για περισσότερο από μερικές ημέρες. Και ήταν η πρώτη επιτυχής σε άνθρωπο μεταμόσχευση, οποιουδήποτε είδους” λεει.


“Η επιτυχία του Ζιρμ ήταν ένα μίγμα τύχης και κρίσης. Εκείνη την περίοδο κανείς δεν αντιλαμβανόταν τους κινδύνους της απόρριψης των μεταμοσχευμένων ιστών ή τον κίνδυνο εκδήλωσης σηψαιμίας. Θα αποτελούσε μεγάλη έκπληξη αν σήμερα πραγματοποιούνταν μια τέτοια επέμβαση με ανάλογο τρόπο και ήταν επιτυχής” παρατήρησε.


Μεταμόσχευση κερατοειδών χιτώνων δεν πραγματοποιήθηκε ξανά μέχρι το 1930, ίσως διότι οι επιστήμονες της εποχής θεωρούσαν ότι η επιτυχία του Δρ Ζιρμ ήταν δύσκολο να επαναληφθεί. Ο Ντέιβιντ Σμέρντον, χειρούργος οφθαλμίατρος στο νοσοκομείο James Cook Hospital εξηγεί ότι “εκείνη την περίοδο, η ιατρική πρόοδος κινούνταν πολύ αργά. Αλλά, με την εξέλιξη του ελέγχου των μολύνσεων και την έλευση των πρώτων αντιβιοτικών, τη χρήση των μικροσκοπίων και τη μικροχειρουργική επιταχύνθηκε η εξέλιξη των μεταμοσχεύσεων κερατοειδών χιτώνων”.



Από τότε, χιλιάδες άνθρωποι έχουν ωφεληθεί από τις μεταμοσχεύσεις κερατοειδών χιτώνων. Περίπου 80.000 τέτοιες μεταμοσχεύσεις πραγματοποιούνται κάθε χρόνο σε ολόκληρο τον κόσμο, εκ των οποίων
περίπου 2.500 μόνο στη Βρετανία. Η διαδικασία είναι σχεδόν ανάλογη με αυτή που ακολούθησε ο Δρ Ζιρμ.


Στο παρελθόν, οι μεταμοσχεύσεις κερατοειδών έπρεπε να πραγματοποιηθούν μέσα σε 24 ώρες μετά από την αφαίρεσή τους από τους λήπτες. Σήμερα, η δυνατότητα αποθήκευσής τους σε τράπεζες δίνει το πλεονέκτημα ρύθμισης της προσφοράς και της ζήτησης. Και κυρίως, πάνω από το 90% των επεμβάσεων είναι επιτυχείς ένα χρόνο μετά από την επέμβαση.


του Τάσου Σαραντή, ΗΜΕΡΗΣΙΑ- 17/12/2005