Ο «συνωστισμός των Ελλήνων στη Σμύρνη» διορθώθηκε από την κυρία Μαρία Ρεπούση. Εγινε «εγκατάλειψη της πόλης υπό δραματικές συνθήκες». Αλλά η διόρθωση δεν ικανοποίησε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, που έκρινε ότι ούτε η νέα διατύπωση αποδίδει την τραγικότητα της Μικρασιατικής Καταστροφής. Η διόρθωση αναπέμφθηκε με την υπόδειξη ότι πρέπει στο σχετικό κεφάλαιο να γίνεται λόγος για «βίαιη εκδίωξη των Ελλήνων».
Οι διορθώσεις που έκανε στο επίμαχο βιβλίο Ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού η συγγραφική του ομάδα κρίθηκαν ανεπαρκείς από το αρμόδιο τμήμα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, το οποίο εισηγήθηκε την αναπομπή τους. Κείμενο τεσσάρων σελίδων με παρατηρήσεις του τμήματος Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Π.Ι., το οποίο συνεδρίασε χθες σε πλήρη σύνθεση υπό την προεδρία του κ. Δημ. Βλάχου, προέδρου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, θα συζητηθεί σήμερα στο Συντονιστικό Συμβούλιο του οργάνου.
Σύμφωνα με πληροφορίες του ΕΤ οι είκοσι σύμβουλοι που αποτελούν το τμήμα Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, αφού αξιολόγησαν διεξοδικά τις διορθώσεις, έκριναν ότι η συγγραφική ομάδα «δεν συμμορφώθηκε με το πόρισμα της Ακαδημίας Αθηνών».
Δεν επιφύλαξε τη «δέουσα αναφορά» στο Μακεδονικό Αγώνα, δεν ακολούθησε τις συστάσεις του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου για τον τρόπο παρουσίασης του Κυπριακού, δεν πρόσθεσε επαρκή στοιχεία για τους πρωταγωνιστές και τα γεγονότα της Επανάστασης του ’21. Στον αντίποδα, οι σύμβουλοι θεώρησαν απολύτως επαρκείς τις διορθώσεις στα κεφάλαια που αναφέρονται στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και την Κατοχή.
Παρατηρήσεις
Τις αμέσως επόμενες ημέρες, ενδεχομένως και σήμερα, ο πρόεδρος του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου θα παραδώσει στην υπουργό Παιδείας κυρία Μαριέττα Γιαννάκου το τελικό κείμενο των παρατηρήσεων με τη σφραγίδα του Συντονιστικού Συμβουλίου. Μετά το σταθμό του υπουργικού γραφείου οι πληροφορίες για το δρομολόγιο του πολύκροτου φακέλου διχάζονται. Κατά τη μία εκδοχή τις αποφάσεις θα πάρει η κυρία Γιαννάκου πιθανόν συνεπικουρούμενη από επιτροπή ιστορικών, όπως προ μηνών είχε δηλώσει ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Παιδείας κ. Α. Καραμάνος.
Κατά την άλλη εκδοχή το θέμα του βιβλίου έχει πλέον προσλάβει τόσο μεγάλες πολιτικές διαστάσεις απειλώντας ακόμη και να επηρεάσει το εκλογικό αποτέλεσμα, ώστε την ευθύνη των αποφάσεων για την τύχη του σχολικού εγχειριδίου θα αναλάβει το πρωθυπουργικό γραφείο.
Εν τοιαύτη περιπτώσει οι πηγές που υποστηρίζουν τη δεύτερη εκδοχή θεωρούν όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά, ακόμη και αυτό της αιφνίδιας απόσυρσης.
Τα σημεία που συγκέντρωσαν τα πυρά
«Ο ελληνικός στρατός σε αντίξοες συνθήκες αποκρούει την ιταλική επίθεση γράφοντας μία από τις πιο ένδοξες σελίδες της ιστορίας του, το έπος του ’40 και προκαλώντας το διεθνή θαυμασμό».
Η παραπάνω είναι η διορθωμένη διατύπωση της αναφοράς του βιβλίου στο αλβανικό μέτωπο. Θεωρήθηκε άψογη. Η αρχική διατύπωση ήταν από αυτές που προκάλεσαν σάλο. Χαρακτηρίστηκε άκρως υποτιμητική για τον ηρωισμό και το μέγεθος του κατορθώματος του ελληνικού στρατού, που κατάφερε την πρώτη νίκη κατά των δυνάμεων του Άξονα:
«Η Ελλάδα μπαίνει στον πόλεμο στις 28 Οκτωβρίου 1940, όταν απαντά αρνητικά στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι. Οι Έλληνες, το 1940-1941, απομακρύνουν τα ιταλικά στρατεύματα από τα ελληνοαλβανικά σύνορα σημειώνοντας σημαντικές νίκες». Η επιλογή του χαλαρού ρήματος «απομακρύνουν» έγινε στόχος καυστικότατων σχολίων από τους πολέμιους του βιβλίου.
Τα σημεία του εγχειριδίου που συγκέντρωσαν τα περισσότερα πυρά από την πρώτη στιγμή που διατέθηκε το περιεχόμενό του στην ιστοσελίδα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, ήταν αυτά που αναφέρονταν στο Μικρασιατικό και στο ’21. Στις κριτικές φωνές προστέθηκε το υπουργείο Παιδείας της Κύπρου. Με αναλυτικό υπόμνημά του προς το ελληνικό υπουργείο Παιδείας ζήτησε να εμπλουτιστούν οι αναφορές στο Κυπριακό διαφωνώντας ακόμη και με τον τίτλο του σχετικού κεφαλαίου «το κυπριακό ζήτημα». Ζήτησε να γίνει «το κυπριακό πρόβλημα» ή «η κυπριακή τραγωδία».
Η Εκκλησία αντέδρασε για την υποβάθμιση του ρόλου της στην ελληνική επανάσταση. Με επικεφαλής τον Αρχιεπίσκοπο εξαπέλυσε δριμύτατη επίθεση κατά του βιβλίου. Ανέδειξε την παράλειψη κάθε αναφοράς στο «κρυφό σχολειό» και πήρε την απάντηση τόσο από τη συγγραφική ομάδα όσο και από άλλους ιστορικούς ότι πρόκειται για μύθο και όχι για ιστορικό γεγονός. Η υπουργός Παιδείας Μ. Γιαννάκου ξεκαθάρισε από την αρχή ότι εκείνη δεν ανήκει στην κατηγορία των υπουργών που αποσύρουν βιβλία. Το υπονοούμενο απευθυνόταν στον τέως υπουργό Παιδείας Π. Ευθυμίου, που από την Κίνα είχε δώσει εντολή για την πολτοποίηση του βιβλίου του κ. Κόκκινου, λόγω «προβληματικών αναφορών του» στον Κωνσταντίνο Καραμανλή και τις σχέσεις του με τα Ανάκτορα, στην ΕΟΚΑ κ.λπ.
Η κ. Γιαννάκου αναζήτησε διέξοδο για την εκτόνωση των αντιδράσεων, οι οποίες κορυφώθηκαν την περίοδο της εθνικής επετείου της 25ης Μαρτίου «πνίγοντας» την κυβέρνηση, στην Ακαδημία Αθηνών. Επιτροπή υπό τον πρόεδρο του ανώτατου πνευματικού ιδρύματος της χώρας Π. Βοκοτόπουλο και μέλη τους ιστορικούς Μιχ. Σακελλαρίου και Κ. Σβολόπουλο συνέταξε πόρισμα δικαιώνοντας τις αντιδράσεις.
Σύμφωνα με την Ακαδημία Αθηνών «το βιβλίο δεν συμβάλλει στην ενίσχυση της εθνικής μνήμης και της ελληνικής αυτογνωσίας. Επιδεικνύει προχειρότητα κατά την προσέγγιση μείζονος σημασίας ζητημάτων του ιστορικού παρελθόντος και αδυναμία διακρίσεως του εκάστοτε ουσιώδους από το επουσιώδες. Παρουσιάζει ικανό αριθμό ανακριβειών, λαθών και παραλείψεων».
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: e- ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ, 31/5/2007