Ανάπτυξη μέσω της ακτοπλοΐας
Του ΜΙΧΑΛΗ ΣΑΚΕΛΛΗ *
Είναι γεγονός ότι η ανάπτυξη των νησιών μας εξαρτάται αποκλειστικά από τον τουρισμό σαν σχεδόν μοναδική πηγή εσόδων. Παρά τις απαράδεκτες, πολλές φορές, παρεμβάσεις, τα νησιά μας κατάφεραν να διατηρήσουν την ομορφιά τους, τις καθαρές θάλασσες και τις παραδόσεις τους και να αποτελούν έναν ελκυστικό, μοναδικό θα έλεγα, προορισμό για ξένους και έλληνες τουρίστες.
*Η ανάπτυξη των νησιών μας βασίζεται αποκλειστικά στις θαλάσσιες συγκοινωνίες που παραμένουν η πλέον αξιόπιστη και οικονομική λύση, παρέχουν δυνατότητες μαζικής μεταφοράς ατόμων και οχημάτων και συνδέουν τα νησιά μεταξύ τους, καλύπτοντας έτσι την απαίτηση των επισκεπτών να μετακινούνται από νησί σε νησί. Και βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ανάπτυξη δεν νοείται χωρίς την εξυπηρέτηση των νησιωτών όλο το χρόνο και τη συνεχή κάλυψη των αναγκών μεταφοράς εμπορευμάτων και υλικών.
*Η συντριπτική πλειονότητα των επιβατών και σχεδόν το σύνολο της εμπορευματικής κίνησης εξυπηρετούνται σήμερα από τα πλοία της ακτοπλοΐας. Η ανάπτυξη των ακτοπλοϊκών μας υπηρεσιών πρέπει να μας απασχολεί καθημερινά, ενώ πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα σοβαροί στις τοποθετήσεις μας γιατί, πλην των άλλων, η ακτοπλοΐα είναι και ένα μεγάλο εθνικό θέμα, αφού οι καλές υπηρεσίες θωρακίζουν τα νησιά.
Οι καλές ακτοπλοϊκές συγκοινωνίες είναι μονόδρομος για την ανάπτυξη των νησιών μας και ο ρυθμός ανάπτυξης των νησιών καθορίζει τις συγκοινωνιακές ανάγκες και σηματοδοτεί τις εξελίξεις. Πρέπει, λοιπόν, να προβληματισθούμε σοβαρά, για τις θαλάσσιες συγκοινωνίες μας, να ενημερωθούμε σωστά για το επίπεδο των υπηρεσιών σήμερα και με γνώμονα τις απαιτήσεις του επιβατικού κοινού για υπηρεσίες ποιότητας να διαπιστώσουμε τις ελλείψεις μας, να προγραμματίσουμε τα επόμενα βήματά μας και να δημιουργήσουμε το κατάλληλο περιβάλλον για την υλοποίησή τους.
*Σήμερα πρέπει να γνωρίζουμε ότι παρά τα εμπόδια και τις δυσκολίες ο ακτοπλοϊκός μας στόλος έχει εκσυγχρονισθεί και εξακολουθεί να εκσυγχρονίζεται και βρισκόμαστε σε τροχιά ανάπτυξης με συνεχείς εξελίξεις, δρομολογήσεις νεότευκτων πλοίων, ενώ προγραμματίζονται νέες επενδύσεις με βεβαιότητα για την υλοποίησή τους. Το 2006 το 60% των επιβατών διακινήθηκε με πλοία νεότευκτα ή μικρής ηλικίας κάτω της δεκαετίας. Το ποσοστό αυτό πιθανόν να φθάσει το 70% το 2007, ενώ μέχρι το 2010 είναι βέβαιο ότι θα μιλάμε μόνο για νέα πλοία.
*Τα νησιά μας απέδειξαν ότι μπορούν να συντηρήσουν νέα και πανάκριβα πλοία, τα οποία είναι πόλος έλξης για τους τουρίστες. Επίσης, διαπιστώθηκε αύξηση της τουριστικής κίνησης μετά το 2004 και ενθαρρυντικές προοπτικές για περαιτέρω ανάπτυξη. Βρισκόμαστε λοιπόν μπροστά στην ανάγκη νέων εξελίξεων.
Για να επιταχύνουμε τις εξελίξεις, πρέπει να εντοπίσουμε τις αιτίες που τις καθυστέρησαν για να μην επαναλάβουμε τα ίδια λάθη. Ο κρατικός παρεμβατισμός και το αναχρονιστικό θεσμικό μας πλαίσιο καθυστέρησαν την ανάπτυξη των ακτοπλοϊκών μας συγκοινωνιών, με αρνητικές συνέπειες όχι μόνο στο επίπεδο των υηρεσιών που θα μπορούσαν σήμερα να είναι καλύτερες, αλλά και στο κόστος ταξιδίου, αφού η καθυστέρηση υλοποίησης των επενδύσεων αύξησε το κόστος τους τα τρία τελευταία χρόνια κατά 40% τουλάχιστον.
*Το κράτος οφείλει επιτέλους να παίξει τον κοινωνικό του ρόλο. Οι χερσαίες μεταφορές ενισχύονται με υπερσύγχρονες οδικές αρτηρίες και σιδηροδρομικές γραμμές εξαιρετικά υψηλού κόστους. Αντίθετα, η ακτοπλοΐα μας που προσφέρει δωρεάν δρόμους αλλά χρειάζεται λιμάνια, έχει αφεθεί στην τύχη της, αφού για πολλές δεκαετίες δεν έχουν εκτελεσθεί έργα ή αυτά που έχουν εκτελεσθεί είναι λάθος και έχουν ήδη ξεπερασθεί.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι τα λιμάνια μας δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν περισσότερα πλοία και θα αποδειχθεί ότι είναι ο κυριότερος ανασχετικός παράγοντας των εξελίξεων. Ηδη, ένα μεγάλο μέρος των ζημιών και σχεδόν το σύνολο των καθυστερήσεων στα δρομολόγια των πλοίων οφείλεται στην αδυναμία των λιμανιών μας να εξυπηρετήσουν τα ήδη δρομολογημένα πλοία, τα οποία θέλουμε να αυξήσουμε.
*Δυστυχώς, μέχρι σήμερα το κράτος περιορίζει το ρόλο του μόνο σε εισπρακτικό και η ακτοπλοΐα αποτελεί πηγή εσόδων για το Δημόσιο, αφού τα εισιτήρια επιβαρύνονται μέχρι και 37% ή κατά 30% κατά μέσον όρο χωρίς την ανάλογη ανταποδοτικότητα.
Ο επιβάτης καλείται σήμερα να καλύψει ελλείμματα ασφαλιστικών ταμείων, να ενισχύσει σωματεία εργαζομένων που δεν προσφέρουν καμμία υπηρεσία, να ενισχύσει λιμενικά ταμεία και οργανισμούς λιμένων που δεν επενδύουν προς όφελός του, επίσης καλείται να καλύψει τα απαιτούμενα κεφάλαια για την εκτέλεση δρομολογίων δημόσιας υπηρεσίας, και τέλος να επιδοτήσει την ανεργία των ναυτικών μας.
*Ακόμα και το γεγονός ότι η ευθύνη της ακτοπλοΐας έχει ανατεθεί σε δύο υπουργεία (Εμπορικής Ναυτιλίας και Αιγαίου) με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ευελιξία στη λήψη αποφάσεων και ομοιομορφία στην ακολουθούμενη πολιτική, αποδεικνύει ότι ίσως την ακτοπλοΐα μας δεν την έχουμε πάρει ακόμα σοβαρά. Ας επιλέξουμε, επιτέλους, ένα υπουργείο.
*Πρέπει, τέλος, να τονίσουμε το γεγονός ότι σήμερα τα νησιά μας εξυπηρετούνται με πλοία που ανήκουν σε ιδιωτικές ναυτιλιακές εταιρείες, οι οποίες χωρίς καμία κρατική εποχορήγηση και επιβάρυνση του δημόσιου προϋπολογισμού, έχουν ήδη επενδύσει σε πλοία νέας τεχνολογίας, η αξία κτήσης των οποίων σήμερα φτάνει το 1 δισεκατομμύριο ευρώ. Οι ίδιες εταιρείες καλούνται να οδηγήσουν τις εξελίξεις και πρέπει να διαμορφώσουμε το κατάλληλο επιχειρηματικό περιβάλλον για τη λειτουργία τους και φυσικά τη βιωσιμότητα των επενδύσεών τους.
Το πρόσφατο παρελθόν απέδειξε ότι το αναχρονιστικό θεσμικό μας πλαίσιο, οι παρεμβάσεις και οι ρυθμίσεις καθυστέρησαν τις εξελίξεις. Τούτο έχει ήδη γίνει κατανοητό, αλλά απαιτείται εκσυγχρονισμός, θαρραλέα βήματα και αλλαγή της νοοτροπίας μας προς χάριν της ανάπτυξης των νησιών μας, γιατί η ακτοπλοΐα και η ανάπτυξη των νησιών έχουν μια αναπόφευκτα παράλληλη πορεία αλληλεξάρτησης.
* Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΑΚΕΛΛΗΣ είναι προέδρος της Ενωσης Επιχειρήσεων Ακτοπλοΐας.
Πηγή: Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 12/08/2007
