Είδα κι εγώ το πολυσυζητημένο graffiti που καλύπτει δυο εξωτερικές επιφάνειες του κτηρίου του Πολυτεχνείου από φωτογραφίες, αλλά και δια ζώσης. Αμέσως με την εμφάνισή του «ανέβηκαν» κείμενα ή σχόλια, υπέρ και κατά του «γραφήματος». Άλλοι το συγκεκριμένο έργο τ’ ονόμασαν βανδαλισμό και άλλοι το ονόμασαν « Γκερνίκα». Θα προσπαθήσω να πω τη γνώμη μου.
Βεβαίως τα graffiti («γραφήματα» θα τα ονομάζω από δω και πέρα) είναι μια ανατρεπτική και περιθωριακή τέχνη που προβάλλει ξαφνικά μπροστά σου από κει που δεν το περιμένεις. Αλλά όταν οποιαδήποτε τέχνη είναι ανατρεπτική, αυτομάτως και το οποιοδήποτε έργο δεν είναι ανατρεπτικό.
Ας σημειώσω ότι τα «γραφήματα» δεν τα υποτιμώ ως τέχνη, ίσα – ίσα που θεωρώ ότι πρόκειται για μια πραγματική και σύγχρονη έκφραση τέχνης. Πάει πολύς καιρός από τότε που είχα δει μεγάλες τοιχογραφίες των Ριβέρα και Σικέιρος και με είχαν πραγματικά συνεπάρει και εντυπωσιάσει. Επίσης πάει πολύ καιρός από τότε που εγώ ο ίδιος κάλυπτα σε διάφορα Φεστιβάλ μεγάλες επιφάνειες κοντροπλακέ με σχέδια και χρώματα, (μιλάω για δεκαετία 80-90). Τι θέλω να πω μ’ αυτά τα παραδείγματα; Ότι έχω πλήρη γνώση της ανθρώπινης προσπάθειας για καλλιτεχνική έκφραση σε δημόσιο χώρο. Τότε βεβαίως στον ελλαδικό χώρο δεν υπήρχαν τα «γραφήματα».
Είναι βέβαιο ότι είναι δυνατόν να ξεχωρίσεις ποιο από τα «γραφήματα» που βλέπουμε στους δρόμους της πόλης θέλει να εκφράσει μια άποψη και ποιο απλώς θέλει να κάνει επίδειξη. Όταν ο καλλιτέχνης, ή οι καλλιτέχνες του «γραφήματος» επιθυμούν την καλλιτεχνική τους έκφραση, βρίσκουν τον τρόπο εκείνο να το κάνουν, χωρίς τυμπανοκρουσίες. Διαλέγουν τόσο το χώρο, όσο και τα υλικά και προσπαθούν να «πουν» την άποψή τους. Πολλά από αυτά τα «γραφήματα» συμπληρώνουν τα κτήρια, γίνονται ένα στολίδι. Άλλα καλύπτουν μίζερες λαμαρίνες και δίνουν ένα τόνο χαρούμενο σε μια συνέχεια της καθημερινότητας. Τα περισσότερα μας λένε πολλά πραγματα. Βγαζουν μηνύματα κοινωνικά και πολιτικά. Πρώτη φορά στην περίπτωση του Πολυτεχνείου ένα «γράφημα» καλύπτει ένα μεγάλο μέρος της πρόσοψης του κτηρίου.
Κατά τη γνώμη μου το «γράφημα» στο κτήριο του Πολυτεχνείου είναι φανφαρόδικο, ναρκισσιστικό, υπερφίαλο και εφετζίδικο. Η χρήση του άσπρου και μαύρου εκτός από τη δυνατότητα που παρέχει στους καλλιτέχνες να εκτελέσουν γρήγορα το έργο, δίνει και τη δυνατότητα να κάνει εντύπωση στον περαστικό. Η ενσυνείδητη προσπάθεια να καλυφθεί το κτήριο του Πολυτεχνείου, δηλαδή η επιλογή του χώρου της εκτέλεσης» του έργου έχει γίνει με μοναδικό στόχο να προκαλέσει συζήτηση . Κάτι που το πέτυχε βεβαίως. Αυτός ήταν ο κυρίαρχος στόχος του. Είναι κατι στο οποίο συμβάλλω κι εγώ μ’ αυτό το σημείωμά μου.
Δεν θεωρώ ότι το συγκεκριμένο «γράφημα» είναι σπουδαιότερο από κάποιο άλλο. Αντίθετα πιστεύω ότι πάρα πολλά «γραφήματα» είναι πολύ ποιο ιδιαίτερα, πολύ πιο στοχευμένα, περισσότερο πολιτικά, με μεγαλύτερη δυνατότητα επιβίωσης και πολύ ουσιαστικότερα. Αν δεν κάλυπτε επιφάνειες του τοίχου του Πολυτεχνείου κανείς δεν θα συζητούσε σήμερα γι αυτό. Η επιλογή βέβαια σημαίνει πολλά δε λέω.
Διαβάσαμε λοιπόν όπως είπα και στην αρχή διάφορα γι αυτό το «γράφημα» όπως: «Εγώ, ένιωσα δέος όταν το είδα. Δεν μπορούσα να συλλάβω τι έβλεπα. Το κτήριο είχε εξαφανιστεί και στη θέση του μια τεράστια τοιχογραφία. Η Γκερνίκα της Αθήνας.» έγραψε η Denia Safari ή « Η μεγάλη σύνθεση στην πρόσοψη του κτιρίου του Πολυτεχνείου, έχει μελετήσει την ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης αρχιτεκτονικής και έχει ενσωματωθεί εξαιρετικά με αυτή. Ήταν για μένα μια έκπληξη αυτό το γκριζάιγ καθώς αγκαλιάζει το κέλυφος του κτιρίου σαν να το προστατεύει. Ασφαλώς και δεν πρόκειται για βανδαλισμό, υπάρχει πολλή γνώση και πολλή ευαισθησία στην παρέμβαση.Ασφαλώς και πρόκειται για μια τοιχογραφία που αναπνέει με όρους που πια δεν υφίστανται (εννοώ την επική ζωγραφική των μοναστηριών ή του Θεόφιλου που έχει εκλείψει)» Μ. Στεφανίδης.
Κατά την ταπεινή μου γνώμη το συγκεκριμένο «γράφημα» ούτε Γκερνίκα είναι (έλεος δηλαδή) ούτε αποπνέει ζωγραφική των μοναστηριών ή του Θεόφιλου. Στην πρώτη περίπτωση η Γκερνίκα ήταν ένα δυναμικό έργο που δεν είχε καμιά ανάγκη της αυτοπροβολής. Τα έλεγε όλα από μόνο του. Δεν κυριάρχησε με την με το ζόρι επιβολή του. Τι να λέμε; Είναι χαζό και να σκεφτόμαστε την οποιαδήποτε σύγκριση. Ούτε βεβαίως μπορεί να συγκριθεί με την τέχνη των μοναστηριών ή του Θεόφιλου γιατί σ΄ εκείνη τη τέχνη οι αρχιτεκτονικές φόρμες λαμβάνονταν σοβαρά υπόψη είτε τις συμπλήρωναν , είτε τις ανεδείκνυαν.
Εδώ δεν πρόκειται για κάτι τέτοιο. Το συγκεκριμένο έργο εκτός από φανφαρόδικο είναι και προσβλητικό, αφού καλύπτει όλες τις αρχιτεκτονικές φόρμες του κτηρίου του Πολυτεχνείου και ταυτόχρονα το ταπεινώνει, το εξαφανίζει. Έργο που δεν σέβεται προηγούμενο έργο, ή επιβιώνει χάρις σ΄ αυτό νομίζω ότι κάτι δεν πάει καλά. Γιατί το κτήριο του Πολυτεχνείου είναι σαφέστατα έργο Τέχνης. Μπορεί να μην το έχουν σε υπόληψη οι αξιότιμοι καλλιτέχνες του συγκεκριμένου «γραφήματος», αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν είναι έργο. Θα μου πει κανείς: Μα και σε προηγούμενες εποχές κάποια έργα «πάτησαν» σε προηγούμενα. Τι σημαίνει ότι δεν είναι έργα; Όχι βέβαια! Αλλά πόσες φορές ως αρχαιολόγοι δε κρίναμε τη συγκεκριμένη στιγμή ως στιγμή καταστροφής του αρχαιότερου και επιβολής του νεώτερου ως για να το πούμε καθαρά μια βεβήλωση του παλιότερου. Το κυριότερο αυτή η επιβολή του νεώτερου είναι η πιο καθεστηκυία άποψη για τη τέχνη. Είναι εκείνη που επιβάλλεται επειδή το θέλει η εποχή. Ξαφνικά έτσι παύει να είναι το «γράφημα» περιθωριακή και ανατρεπτική τέχνη, αλλά τέχνη της κυρίαρχης εικαστικής άποψης που κυκλοφορεί ως μόδα ανάμεσα στους καλλιτεχνικούς και μη κύκλους. Αυτοϋπονομεύεται μ’ αυτό τον τρόπο και οι καλλιτέχνες της δεν το χουν πάρει πια χαμπάρι. Γιατί δεν χρειάζεται να δηλώνεις ότι είσαι ανατρεπτικός ή ότι κάνεις ανατρεπτική τέχνη, επομένως και αυτομάτως είσαι ενάντια στην τάξη πραγμάτων, αλλά αντίθετα χρειάζεται καθημερινά να έρχεσαι σε αντίθεση με τον ίδιο σου τον εαυτό σου ως καλλιτέχνης. Να ανανεώνεις τα εκφραστικά σου μέσα όχι για να χώνεσαι όλο και περισσότερο στη δημοσιότητα και στον συρμό, αλλά να μπορείς να δραπετεύεις απ’ αυτή την δημοσιότητα.
Και κάτι τελευταίο. Η οποιαδήποτε «πολιτική» εξήγηση που επιχειρείται να δοθεί ως δικαιολογία για τη δημιουργία και σπουδαιότητα του «γραφήματος» θεωρώ ότι είναι απλοϊκά ευφυολογήματα, της σειράς, τα οποία θυμίζουν επιχειρήματα των πάλαι ποτέ ατόμων ή ομάδων που χρησιμοποιούσαν τσιτάτα στα πηγαδάκια και τα έχουν μεταφέρει πλέον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:
http://apostolosskitsa.blogspot.gr/
Διαφήμιση
