«Τίποτα, αρχόντοι, δε φελά, μονάχα το καράβι» υποστήριζε ο Κωνσταντίνος Κανάρης τον καιρό της Ελληνικής Επανάστασης. Το ίδιο δήλωσε αρκετούς αιώνες νωρίτερα και το μαντείο των Δελφών στο Θεμιστοκλή, με το χρησμό των «ξύλινων τειχών», λίγο πριν από τη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Αλληλένδετη με την ελληνική ιστορία, η θάλασσα αποτέλεσε πηγή ζωής, ισχύος και οικονομικής ευμάρειας…
Πρωτότυπη και ιδιαίτερης σημασίας, η έκθεση με τίτλο «Ένας αιώνας ελληνικά επιβατηγά πλοία» του Γεωργίου Μ. Φουστάνου, περιλαμβάνει περισσότερα από 125 ελληνόκτητα επιβατηγά πλοία, τα οποία παρουσιάζονται στους χώρους του Ευγενίδειου Ιδρύματος μέσα από 700 και πλέον φωτογραφίες εποχής, άρθρα και έντυπο υλικό.
Οι επισκέπτες της έκθεσης θα έχουν την ευκαιρία «να ξεναγηθούν» στα σημαντικότερα πλοία που χάραξαν την πορεία της ελληνόκτητης επιβατηγού ναυτιλίας στη διάρκεια του αιώνα που πέρασε. Να σημειωθεί ότι το υλικό αυτό εκτίθεται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό.
Ξεκινώντας από το πρώτο ελληνικό μεταναστευτικό υπερωκεάνειο, το Μωραΐτης, το οποίο ναυπηγήθηκε στην Αγγλία το 1907, η έκθεση συνεχίζει με γνωστά επιβατηγά πλοία, που άλλοτε συνέδεσαν τους πλόες τους με το όνειρο χιλιάδων Ελλήνων για μια καλύτερη ζωή σε τόπους μακρινούς, όπως την Αμερική και την Αυστραλία, ενώ άλλοτε υπηρέτησαν με επιτυχία το χώρο του παγκόσμιου τουρισμού, ως κρουαζιερόπλοια.
Μέσα από τη χρονολογική παρουσίαση των πλοίων, διαφαίνονται οι μεγάλες προσπάθειες που κατέβαλαν διαχρονικά οι έλληνες εφοπλιστές, κυρίως της ποντοπόρου ναυτιλίας, για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες και να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που παρουσίαζε ανέκαθεν ο τομέας της επιβατηγών πλοίων.
Διαφημιστική αφίσα του υπερωκεάνιου Ολυμπία.
Είκοσι «συλλεκτικά» χρόνια
Η έκθεση «Ένας αιώνας ελληνικά επιβατηγά πλοία» ακολουθεί την έκδοση του ομότιτλου βιβλίου του συγγραφέα και ιστορικού ερευνητή Γεωργίου Μ. Φουστάνου.
Ο Γ. Φουστάνος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948 και σπούδασε ναυπηγός στο Southampton. Από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 εργάστηκε αρχικά στην οικογενειακή επιχείρηση Valmas Shipping Ltd., ενώ από το 1979 μέχρι το 1989 συμμετείχε στην εταιρεία Seastar Νavigation Co. Ltd. έχοντας παράλληλα την ευθύνη του τεχνικού τομέα. Διετέλεσε επί σειρά ετών μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, του Ναυτικού Επιμελητηρίου της Ελλάδος, καθώς και του Οργανισμού Λιμένος Πειραιώς και της Ναυτιλιακής Λέσχης Πειραιά. Είναι ιδρυτικό μέλος της HELMEPA, την οποία υπηρέτησε και ως μέλος του διοικητικού συμβουλίου.
Διαφημιστική αφίσα του υπερωκεάνιου Αθήναι και Θεμιστοκλής, που ταξίδευε στη Νέα Υόρκη.
Υπήρξε ιδρυτικό μέλος του Hellenic Marine Consortium και μέλος του διοικητικού συμβουλίου. Υπήρξε μέλος των ελληνικών επιτροπών του Det Norske Veritas και του Bureau Veritas, καθώς επίσης και μέλος του Documentary Committee του BIMCO. Είναι, τέλος, μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ναυτικού Μουσείου Οινουσσών.
Από το 1990 ασχολείται αποκλειστικά με την ιστορική έρευνα, με σκοπό την τεκμηρίωση και ακολούθως την ορθή προβολή στο ευρύ κοινό του συνολικού έργου της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας, από την εποχή του ατμού μέχρι τις μέρες μας. Στο πλαίσιο αυτό, εκδίδει το ναυτιλιακό περιοδικό ΑΡΓΩ, ενώ παράλληλα έχει συγγράψει και εκδώσει μέχρι σήμερα 18 βιβλία, στα οποία κυρίως καταγράφονται οι σημαντικοί σταθμοί που αφορούν την εξέλιξη της ελληνικής εμπορικής ναυτιλίας.
«Τα τελευταία 20 χρόνια ασχολούμαι με τη συλλογή αρχειακού υλικού (φωτογραφικού και όχι μόνο) και την καταγραφή της ιστορίας της ελληνικής ναυτιλίας. Αυτή όμως η εκδοτική προσπάθεια αποτελεί την πρώτη καταγραφή της ελληνικής επιβατηγού ναυτιλίας. Απώτερος σκοπός είναι -κάποια στιγμή- η δημιουργία ενός μουσείου που θα αφήσει ως κληρονομιά στις επόμενες γενιές όλο αυτό το πλούσιο υλικό.»
Το πρώτο ελληνικό μεταναστευτικό υπερωκεάνειο Μωραΐτης, το οποίο ναυπηγήθηκε στην Αγγλία το 1907.
Από τη Σύρο
Η ιστορία της ελληνικής ναυτιλίας τακτικών γραμμών ξεκινά το 1857 στην Σύρο, οπότε και ιδρύθηκε η Ελληνική Ατμοπλοΐα. Μέχρι τις παραμονές του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου είχαν ιδρυθεί άλλες δέκα ατμοπλοϊκές, επιβατικές και ακτοπλοϊκές εταιρείες. Σημαντική είναι η ίδρυση το 1907 της Υπερωκεάνιου Ελληνικής Ατμοπλοΐας, που συνέδεσε για πρώτη φορά τον Πειραιά με τη Νέα Υόρκη. Το ελληνικό πλοίο πήρε μέρος σε όλα τα μέτωπα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Η ζημιά όμως ήταν τεράστια, τόσο σε πλοία όσο και σε ναυτικούς.
Το 1945 η ελληνική ναυτιλία κατέγραψε χαμένα 372 φορτηγά, 52 επιβατικά και 551 ιστιοφόρα. Αμέσως μετά το τέλος του πολέμου, άρχισε και πάλι την προσπάθεια της ανασυγκρότησης. Τότε, με την εγγύηση του ελληνικού κράτους, οι ΗΠΑ παραχώρησαν το 1947, με ευκολίες πληρωμής, 100 πλοία πολεμικής κατασκευής τύπου «Λίμπερτι» σε έλληνες εφοπλιστές, για να καλύψουν τις πολεμικές τους απώλειες. Ήταν τα πλοία που αποτέλεσαν το βατήρα για ένα τεράστιο άλμα που πραγματοποίησε η ελληνική ναυτιλία τα μεταπολεμικά χρόνια.
