NATURA 2000: πέρα από τις «απαγορεύσεις»
Του Αντιπεριφερειάρχη
Κώστα Γανιάρη
Η πρόσφατη κατάθεση από το υπουργείο Περιβάλλοντος & Κλιματικής Αλλαγής του Σχεδίου Νόμου για τη βιοποικιλότητα, με το οποίο θεσπίζονται τα 10 στρέμματα (αντί των 4 παλαιότερα) ως ελάχιστο όριο για τη δόμηση σε περιοχές κάτω από το καθεστώς NATURA 2000, έχει προκαλέσει μια έντονη συζήτηση και στη Χίο και σε ολόκληρη την Περιφέρεια μας.
Θεωρώ ότι θα συμφωνήσουμε στη βασική διαπίστωση ότι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος οφείλει να αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές αλλά και για τον καθένα και την καθεμιά από μας. Παράλληλα η προστασία του περιβάλλοντος δεν αποτελεί τροχοπέδη για την τοπική ανάπτυξη, στο βαθμό που μπορεί να συνδυαστεί με ήπιες, συμβατές με το περιβάλλον επιχειρηματικές δραστηριότητες. Αυτό δείχνει και η ευρωπαϊκή και η ελληνική εμπειρία.
Είναι ίσως απαραίτητο για μια ακόμα φορά να επισημάνουμε, και η πολιτεία οφείλει να το λάβει υπόψη της, ότι ο νησιωτικός χώρος αποτελεί μια εντελώς διαφορετική περίπτωση από την ηπειρωτική Ελλάδα, και σε ότι αφορά τις προστατευμένες περιοχές.
Για να μιλήσουμε με στοιχεία ας δούμε την περίπτωση της Χίου. Από τα συνολικά 904 τετραγωνικά χιλιόμετρα των νησιών μας, η περιοχή NATURA 2000 καταλαμβάνει τα 348,5 (Βόρεια Χίος, Οινούσσες και Ψαρά), δηλαδή ποσοστό 38,5%. Γίνεται σαφές από τα στοιχεία αυτά ότι ουσιαστικά το όριο των 10 στρεμμάτων αποτελεί στην πραγματικότητα απαγόρευση οποιασδήποτε δόμησης σχεδόν στο μισό νησί!
Γνώμη μου είναι συνεπώς, ότι το σχέδιο νόμου πρέπει να έχει προσαρμογές στη νησιωτική πραγματικότητα και το όριο να μειωθεί ειδικά σε περιοχές όπου η προστατευμένη ζώνη υπερβαίνει ένα καθορισμένο ποσοστό της συνολικής τους επιφάνειας.
Σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατόν ό νόμος να αποκτήσει αναδρομική ισχύ επηρεάζοντας συμπολίτες που απέκτησαν ιδιοκτησίες με το προηγούμενο νομικό καθεστώς, θεσπίζοντας απαγορεύσεις εκ των υστέρων.
Ταυτόχρονα είναι αναγκαίο, σε έναν συνολικό διάλογο να δούμε ποιες χρήσεις είναι συμβατές με την περιοχή, τι είδους δόμηση επιτρέπεται και ποια είναι τα χαρακτηριστικά της.
Να αντιμετωπίσουμε την προστατευμένη περιοχή με τρόπο θετικό, με καινοτόμες πρωτοβουλίες, με δράσεις πράσινης ανάπτυξης, κι όχι απλά σαν μια «απαγορευμένη ζώνη».
Φοβάμαι ότι αν μείνουμε μόνο στη λογική των απαγορεύσεων θα αντικρίζουμε μονάχα το δέντρο χάνοντας το δάσος. Ειδικά στη Χίο η ύπαρξη μιας ευρύτατης προστατευμένης ζώνης, στο καθεστώς NATURA 2000, καθιστά αναγκαία μια σειρά θετικών μέτρων για την προστασία, την ανάδειξη, την προβολή της.
Σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι μια Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη όπου περιλαμβάνονται ο χαρακτηρισμός ζωνών προστασίας, τα όρια των ζωνών, όροι και περιορισμοί στις χρήσεις και στις δραστηριότητες.
Μετά την έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης από το Υπουργείο Περιβάλλοντος ακολουθεί η εκπόνηση ενός Ολοκληρωμένου Σχεδίου Διαχείρισης της περιοχής NATURA 2000. Γιατί είναι αναγκαίο ένα τέτοιο Σχέδιο Διαχείρισης;
- Γιατί υποδεικνύει στους κατοίκους ποιες είναι οι συμβατές με τη φυσιογνωμία της περιοχής χρήσεις και δραστηριότητες.
- Γιατί συνιστά έναν Οδηγό για ήπιες δραστηριότητες (ήπιες μορφές τουρισμού και αναψυχής, αειφορικές αγροτικές δραστηριότητες, αγροτουριστικά καταλύματα κ.ά) για κατοίκους και επενδυτές.
- Γιατί είναι εργαλείο για την χάραξη πολιτικής από τους τοπικούς φορείς.
- Γιατί αποτελεί προϋπόθεση για την εξασφάλιση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτήσεων που θα συμβάλλουν στην ανάδειξη της περιοχής.
Πρόθεση μας είναι σε προσεχές Περιφερειακό Συμβούλιο να φέρουμε για συζήτηση το θέμα, το οποίο σαφώς επηρεάζει και τα άλλα νησιά, και να αναλάβουμε πρωτοβουλία για την εκπόνηση Ειδικής Μελέτης και Σχεδίου Διαχείρισης.
Μόνο με τον τρόπο αυτό θα αντιμετωπίσουμε την περιοχή NATURA 2000, ως αυτό που πραγματικά είναι: ένα πολύτιμο στοιχείο της τοπικής μας φυσιογνωμίας, μια καθοριστική παράμετρος της τοπικής μας ανάπτυξης.
